Onderzoek 'Fotojournalistiek in perspectief'

Ik kreeg recentelijk een onderzoek onder ogen over de positie van de fotojournalistiek in het huidige landschap van nieuwsvergaring en digitalisering. Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van de Nederlandse Vereniging van Journalisten en is in zijn geheel hier te lezen of te downloaden.

Volgens het onderzoek zijn er drie in het oog springende ontwikkelingen die de rol van de fotojournalistiek onder druk zetten:

1. Het nieuws wordt steeds meer via internet geconsumeerd waar gratis de norm is. Hierdoor komen de budgetten van de gedrukte media onder druk te staan en worden er steeds minder eigen fotografen op pad gestuurd.

2. Er is al langer een ontwikkeling gaande waarbij politiek, overheden en mediamultinationals steeds meer controle uitoefenen op de verspreiding van informatie. Daar komen nieuwe fenomenen bij zoals embedded journalism, die een inperking zijn op vrije nieuwsvergaring. Verder houdt de RVD de fotografen op steeds grotere afstand en gebeurt het zelfs dat de media als onruststokers worden bestempeld door overheden. Dit heeft een negatief effect op de status van onafhankelijke journalistiek.

3. De digitalisering zorgt ervoor dat journalisten behalve met pen en papier ook met een camera op pad worden gestuurd. Citizen journalism rukt op door de alom aanwezige telefoons en camera's waar dagbladen en TV graag gebruik van maken. Uiteraard betekent dit dat de beroepsfotografen het nakijken hebben.

De bevindingen van het onderzoek worden per onderzoeksgroep in een aantal punten uiteengezet. Enkele opvallende resultaten vanuit de groep 'fotojournalisten' vond ik:

- Dertig procent van de fotojournalisten heeft geen fotografie-opleiding. Dan volgen achtereenvolgens als belangrijkste opleidingen de Fotovakschool (25%) en de kunstacademie (15%).

- Inkrimpen afzetmarkt komt door 1) bedrijven sturen gratis publiciteitsfoto's, 2) schrijvende journalisten met een camera, 3) amateurs die werk gratis aanbieden.

- Er zijn steeds meer belemmeringen bij het uitoefenen van het vak. Deze worden opgeworpen door overheid, bedrijven en politiek. Vooral particuliere bewakeningsdiensten en evenementen zijn hier verantwoordelijk voor.

- Fotojournalisten zien als belangrijke ontwikkeling dat zij binnen afzienbare tijd naast fotografie ook moeten gaan schrijven, redigeren en filmen.

Ik heb zo maar een greep gedaan uit het onderzoek van de voor mij opvallende zaken. Hoewel veel resultaten eigenlijk al bekend waren is het toch goed als dat bevestigd wordt door een dergelijk onderzoek. Als je geinteresseerd bent in de rest van het rapport, kun je het rapport hier zelf lezen.