De Ultieme Groothoek

Telkens wanneer ik een RAW open, geschoten met mijn Canon EF 135mm f/2.0 L of 200mm f/2.8 L, ben ik weer onder de indruk van de beeldkwaliteit die deze lenzen produceren. Scherpte, micro contrast, kleurweergave, scherptediepte en bokeh zijn ongeevenaard. In dat opzicht blijft mijn toch niet onverdienstelijke groothoek zoom EF 17-40mm f/4.0 L behoorlijk achter. Dat gebrek aan IQ is deels op te vangen door extra aandacht in de nabewerking wat behoorlijk tijdrovend is. Dat wekt al een tijd onvrede en daarom had ik het plan opgevat na mijn 5D II upgrade een groothoek te vinden die zich kwalitatief kan meten met de twee genoemde telelenzen.

Research
Dan rijst de vraag: Bestaat die dan? Het is bekend dat een groothoeklens met superieure optische kwaliteiten veel moeilijker is te ontwikkelen dan een dito telelens. Een tijd heb ik geschoten met de Canon EF 35mm f/1.4 L. Een objectief dat indruk op me heeft gemaakt, maar ik wil een brandpunt-afstand die geschikter is voor architectuur- en interieurfotografie.

Dan kom je al snel uit in het segment 14 tot 24mm ofwel 'super groothoek'. Zodoende ben ik research gaan doen om zoveel mogelijk informatie te verkrijgen en een shortlist met drie toplenzen samen te stellen. Het merk speelt daarbij geen rol, de kwaliteit van de lens is de doorslaggevende factor. In mijn zoektocht naar informatie heb ik zoveel mogelijk toonaangevende websites bezocht, tests, reviews en postings gelezen. Ik moet zeggen dat het een eye-opener is geweest en hierbij in het kort mijn bevindingen.

Canon
Omdat Canon het merk is waarmee ik vertrouwd ben ging ik vanzelf eerst in die vijver vissen. Wat heeft Canon aan toplenzen in het 14-24mm segment te bieden? De Canon EF 16-35mm f/2.8 L II is weliswaar een mooie lens maar valt al snel af omdat hij zich onvoldoende van mijn 17-40mm f/4.0 L onderscheidt.

De lenzen die overblijven zijn de 14mm f/2.8 L II, 24mm f/1.4 II en de recentelijk gelanceerde TS-E 24 f/3.5 L II. De eerste lens heeft mooie specs maar vind ik net iets te wijd voor mijn gebruik en valt qua prijs/prestatieverhouding uit de boot. De EF 24mm f/1.4 II presteert zoals je van een groothoek prime in deze prijsklasse mag verwachten maar heeft wijd open last van onscherpe randen en een behoorlijk portie CA.

In feite begint deze lens te presteren bij f/2 terwijl zijn lichtsterkte van f/1.4 nou juist de reden is om hem aan te schaffen. In de test op The Digital Picture is te zien dat de TS-E 24mm f/3.5L II stukken beter uit de bus komt. De lens is (wijd open) scherp van rand tot rand en CA is totaal afwezig. Deze tilt-shift lens wordt door veel Canon shooters gezien als de beste groothoek die Canon tot nu toe op de markt heeft gebracht. En met het oog op de 'Canon groothoek-kritiek' is dat een verademing.

Op basis van zijn specificaties zou de TS-E 24mm f/3.5L II inderdaad kwalitatief gewaagd zijn aan Canon's befaamde EF 135mm f/2.0L. En met zijn tilt-shift techniek is het natuurlijk een prachtlens voor interieur- en architectuurfotografie. In de neutrale stand is deze lens ook als een gewone 24mm groothoek te gebruiken maar ontbeert wel AF. Allemaal erg mooi maar met een prijskaartje van 2.000 euro is de TS-E 24mm f/3.5L II ook meteen de duurste lens in mijn super-trio.



Nikon
Na jarenlange Canon dominantie is Nikon duidelijk bezig een inhaalslag te maken. Hun recentelijke spiegelreflexcamera's zijn technisch van zeer hoge kwaliteit en hun ISO performance is toonaangevend. Maar goed, we hebben het hier over lenzen. Gezien ik niet zo bekend ben met het hele Nikon veld zal ik hier misschien wat korter van stof zijn.

Onder professionele high end shooters heeft de Nikon 14-24mm f/2.8G ED AF-S (een hele mond vol) in korte tijd de reputatie van super-groothoek verworven. Da's opmerkelijk temeer omdat het een zoom is in plaats van een prime. Veel professionele Canon shooters verkiezen deze Nikkor boven een Canon groothoek en monteren de lens via een adapter op hun 1Ds of 5D II en nemen het gemis van autofocus voor lief.

Zonder uitzondering wordt de Nikkor de hemel ingeschreven en als je op Photozone de full frame testresultaten ziet val je inderdaad van je stoel. De staafdiagrammen visualiseren een performance die je bij geen enkele Canon groothoek aantreft. Wijd open messcherp van rand tot rand! Heeft de Nikkor groothoek dan geen tekortkomingen? Jawel, een stevige lensvertekening, hij weegt maar liefst een kilo, zijn afmetingen refereren aan een Leopard tank en gezien de bolle uitstekende (kwetsbare) lens is het gebruik van filters niet mogelijk. Zijn prijs van 1450 euro is ook stevig maar
nog steeds een gezonde prijs/prestatieverhouding.



Third party
Gezien mijn Canon preoccupatie was dit een volledig blanco terrein voor mij. Ik heb alle mogelijke bronnen geraadpleegd en vooral het Fredmiranda forum 'Alternative Gear & Lenses' heeft veel nuttige informatie opgeleverd. Het is een tijdrovende bezigheid door de schier oneindige postings te spitten maar zeker de moeite waard.

Al snel kwam naar voren dat er heel goede Olympus, Pentax en Zuiko lenzen zijn. Vooral dat laatste merk schijnt qua prijs/prestatieverhouding sterk. Een naam die bovenal synoniem is aan IQ is het befaamde Contax ofwel Zeiss. In het verleden heeft Zeiss met het Japanse Yashika het merk Contax gelanceerd dat een reeks legendarische lenzen heeft voortgebracht.

Veel van deze lenzen gaan nog steeds voor stevige prijzen van hand tot hand vanwege hun superieure optiek. Ook in dit geval zijn er veel pro shooters die middels een adapter met Contax of Zeiss lenzen werken. In de huidige Zeiss line-up van 18, 21, 25, 28, 50 en 85 mm komt de Zeiss Distagon T* 2.8/21mm als de geweldenaar naar voren. Hij heeft de reputatie 'King of Wide Angles' en wordt als de absolute 'groothoek-benchmark' gezien.

In een aantal tests op 16-9.net veegt deze (Contax) lens de vloer aan met de concurrentie en is zelfs de befaamde Nikon 14-24mm f/2.8G ED AF-S de baas. De Zeiss lenzen blinken daarnaast ook uit door hun 'verarbeitung' om maar eens een Duitse term te gebruiken. Niks geen plastic of rubber delen, alles is metaal dat de klok slaat.

Is de Zeiss Distagon T* 2.8/21mm dan betaalbaar? Jawel hoor, in Nederland kost ie dik 1.200 euro en is sinds kort met Canon mount verkrijgbaar. Dat is geen weggeefprijs maar nog bereikbaar voor gewone stervelingen. Is dit dan de perfecte groothoek? Nee, ook hier wat smetjes: De lens ontbeert autofocus (voor zover dat een manco is) en daarnaast heeft ie een typische lensvertekening van het zig-zag of wave-soort dat wat lastig te corrigeren is.



De lenzen nog even op een rijtje:

- Canon TS-E 24mm F/3.5L II	1.999 euro
- Nikkor 14-24mm f/2.8G ED AF-S	1.449 euro
- Zeiss Distagon T* 2.8/21mm	1.224 euro

Conclusie
Een winnaar aanwijzen is moeilijk omdat dat een subjectieve beleving is. Iedereen heeft zijn voorkeur, criteria en budgettaire mogelijkheden. Na alles wat ik heb gelezen en gezien ben ik nogal gecharmeerd geraakt van Zeiss. Veel Zeiss shots op Fredmiranda hebben een micro contrast dat de foto als het ware een 3D effect geeft.

Een vergelijk van Zeiss en Canon top-primes valt in het voordeel uit van Zeiss waarvan de lenzen ook nog eens vriendelijker geprijsd zijn. Wil dat zeggen dat de Canon lenzen te duur zijn? Dat mag iedereen voor zichzelf bepalen maar mijn ultieme groothoek gaat een Zeiss worden.

Tot slot wil ik voorop stellen dat ik geen deskundige ben op dit gebied maar beschik over voldoende informatie om een goed vergelijk te maken. Het beste zou zijn de drie lenzen in de praktijk aan de tand te voelen maar helaas is mijn budget niet toereikend..