ND filter; experimenteren met langere sluitertijden

Bij het Strobist festival van een paar weken geleden heb ik een ND filter gekocht. Deze grijsfilter stond al een tijdje op mijn lijstje. Ik zie namelijk regelmatig prachtige foto's langskomen die gebruik maken van lange sluitertijden in combinatie met beweging. Iets waar ik zelf wat meer wil experimenteren.

ND Filter
Een Neutral Density filter (ook wel grijsfilter genoemd) is een donker filter dat eigenlijk niks anders doet dan licht wegnemen. Eigenlijk een raar filter dus; normaal probeer je vaak zoveel mogelijk licht beschikbaar te hebben. Zoals bij alle filters kan er verschil in de kwaliteit zitten. Zelf ben ik altijd erg enthousiast over de filters van B+W, maar ook die van Hoya krijgen goede recensies.

De ND filters zijn in verschillende sterkten verkrijgbaar. Helaas wordt dit meestal niet in stoppen aangegeven, maar in optische dichtheid. Persoonlijk vind ik een stop echter duidelijker aangeven hoe bruikbaar een filter is.

Een optische dichtheid van 0,3 staat voor 1 stop vermindering, 0,6 levert 2 stops minder op en 0,9 is goed voor 3 stops. ND Filters zijn ook te krijgen met bijvoorbeeld 20 stops vermindering.

Zelf ben ik gegaan voor een filter met de optische dichtheid van 1,8. Dit komt er op neer dat het licht 64 maal verzwakt wordt, oftwel 6 stops. Dit is een stevige vermindering van het licht en helaas is de prijs van het filter (zeker in de voor mijn objectief benodigde 77mm maat) dan ook best aan de prijs. Een dergelijk B+W ND filter kost zo'n 89,- euro.

Eerste test
Filters gebruiken terwijl je aan het fotograferen bent is best omslachtig. Je moet het filter bij je hebben, eraan denken dat je hem wilt gaan gebruiken en dat dan ook daadwerkelijk doen. Eén van de foto's die ik in mijn hoofd had met het ND filter was die van een drukke winkelstraat waarbij de mensen bewogen zouden zijn terwijl de rest van de straat netjes scherp was. Tijdens de Photowalk van gisteren zag ik kans deze foto eens te proberen.

Helaas was het niet zo druk als ik gewenst had en daarbij had ik niet de moeite genomen mijn statief de gehele wandeling mee te slepen. Ik heb dus de railing van een brug gebruikt om mijn camera op te stabiliseren. Dat is natuurlijk niet ideaal en werkte dan ook niet optimaal. Een statief is zeker aan te raden!

Het eerste dat je op valt als je een ND filter op je objectief schroeft en door de camera kijkt is hoe donker het beeld in je zoeker opeens geworden is. Logisch natuurlijk, maar het kwam bij mij toch als een verrassing. Het is zeker iets waar je wel rekening mee moet houden, want het is een stuk lastige scherpstellen en composeren in het donker.

Zeker als je ook nog in de schemer gaat fotograferen kan het scherpstellen tegenvallen. Een optie is dan de camera naar wens in te stellen en daarna pas het filter erop te schroeven.



Het gebruik van het Neutral Density filter geeft je de mogelijkheid vele male langere sluitertijden te bereiken zonder dat je diafragma helemaal dichtgedraaid hoeft te worden. Je kunt dus ook bij een groot diafragma (klein diafragmagetal) al een lange sluitertijd realiseren. Ook als het gewoon helder weer is.

Voor de foto dien je vervolgens te bepalen wat de juiste sluitertijd is voor het gewenste effect. Na een aantal testfoto's bleek voor deze situatie een belichtingstijd van twee seconden het mooiste resultaat geven. Gebruik je een te lange sluitertijd dan wordt de waas door de beweging te groot en onherkenbaar. Is je sluitertijd te kort dan is de beweging niet terug te zien in de foto.

Smaakt naar meer
Ik ben nog niet tevreden over het resultaat, maar mijn eerste test smaakt naar meer. Een bewegende zee, fontein, hal vol mensen.. Allemaal mogelijkheden om vast te leggen met beweging. Eventueel in combinatie met een mooie kleine scherptediepte. Een typisch voorbeeld van een filter die echt niet in Photoshop na te bootsen is.