Startrail fotografie; het universum vastleggen

Afgelopen week ben ik met Peter Biesheuvel aan de slag geweest om een mooie startrail te fotograferen. Soms zie je van die prachtige foto's hiervan, waarbij de sterrenhemel wordt omgetoverd in een grote schijf van draaiende sterren. Dat wilden wij ook wel eens uitproberen.

Spulletjes bij elkaar gezocht (Nikon D50 met Sigma 18-50mm kitlens, statief en afstandbediening) en tegen elf uur 's avonds naar een locatie in de Biesbosch gegaan waar we wat hoger dan de omgeving zouden staan. Gelukkig stonden we wel enigszins beschut, want dat is best prettig als je een uurtje daar moet staan!

Grootste uitdaging was voor mij om de poolster te vinden. In het noorden was een van de 'handigste' tips die iemand mij gaf. Gelukkig wist andere Peter wel waar die te vinden was. Het bleek echter behoorlijk licht te zijn, zelfs rond die tijd, zodat de poolster slechts bij benadering te vinden was.

Afijn, statief opgezet, camera erop geplaatst en op de (vermoedelijke) poolster gericht. Persoonlijk fotografeer ik bijna altijd in de diafragmavoorkeuzestand, dus ook nu. Diafragma had ik ingesteld op f/11 omdat de lens dan ongeveer op zijn best presteert en de sluitertijd lang genoeg kan zijn.

Sluitertijd, dat was een lastig ding. Theoretisch kun je die gewoon een uur lang openzetten, maar dan heb je veel last van ruis. Het is een betere optie om veel opnamen te maken met een kortere sluitertijd en die dan later met Photoshop (of iets dergelijks) te combineren.

In de praktijk die volgde heb ik sluitertijden gehanteerd die tussen 5 en 10 minuten liggen. Ik heb de bulb-optie geselecteerd en met de afstandbediening de sluiter opengezet. En dan na verloop van tijd keek ik eens op mijn horloge en met een klikje op de afstandbediening ging de sluiter weer dicht. Heel eenvoudig allemaal.

Eén probleempje deed zich later in de nacht nog voor. Ik had voor deze ene keer mijn rugzak met alle spulletjes eens thuisgelaten. Scheelt een boel sjouwwerk. Echter, na zes opnamen wilde de sluiter niet meer open. Check check, en wat blijkt? Accu leeg. Waar is m’n tweede accu? Oeps.. In mijn rugzak. En die ligt nog thuis. Les voor de volgende keer!

De Pentax van Peter hield het iets langer uit. Helaas kon hij de bulb-functie alleen gebruiken als hij de ontspanknop ingedrukt bleef houden. En daar krijg je wel een lamme hand van hoor. Niet echt een optie dus. Hij koos voor sluitertijden van 30 seconden met een (ik meen) zelfde diafragma, f/11. Achteraf bleek dat een misrekening, de tijd bleek veel te kort om bij dit diafragma nog wat licht door te laten.

De zes foto's heb ik als laag ingeladen in Photoshop. De tweede tot en met zesde laag heb ik de blending option 'lighten' gegeven. Eerder nog de optie 'screen' gebruikt, maar dat gaf toch een minder resultaat. Verder nog wat geschoven met contrast, helderheid, levels, etc.

In plaats van alle foto’s één voor één te stapelen in Photoshop kun je ook een gratis tool downloaden op startrail.de (alleen voor Windows). Dit programmaatje automatiseert de meeste taken die nodig zijn voor een fraaie startrailfoto.

Uiteindelijk is dit het resultaat geworden:



De boom heb ik bewust in beeld gebracht om een rustpunt en tevens een voorgrond in de compositie aan te brengen. Bovendien lijkt me een foto met alleen maar de startrail een beetje saai.

Wat hebben we geleerd?
- Zorg voor je materiaal, in dit geval voldoende accu's.
- Houd volgende keer de sluitertijd op 30 seconden in combinatie met continuous shooting.
- Bepaal daarbij een correct diafragma waarbij er in ieder geval sterren te zien zijn.
- Zorg voor warme kleding en een stoeltje, lang stilstaan is ook in de zomernacht een beetje fris.
- Een hapje en drankje zijn op zo'n moment ook niet te versmaden.
- Een zaklamp om je instellingen en dergelijke te kunnen controleren.

Kortom: leuk om eens te doen, voor herhaling vatbaar!