Ontdek hoe je betere foto's kunt maken. Probeer 14 dagen gratis onze online fotografie cursussen.
Michelle Peeters

Wat is brandpuntsafstand?

woensdag 12 december 2018, 21:13 door | 6,078x gelezen | 20 reacties

Wanneer je beginnend fotograaf bent, kan het soms nog best lastig zijn om alle knopjes en functies op zo'n complexe camera uit elkaar te houden. In het artikel '25 fotografie-begrippen die je moet kennen' kwam het begrip brandpuntsafstand niet voor. In dit artikel alsnog even een verduidelijking.

De drie foto's in onderstaande compilatie illustreren goed wat er gebeurt als je een onderwerp (in dit geval de violist op een mooi plein in Budapest) iedere keer even groot in beeld wilt krijgen waarbij je verschillende brandpuntsafstanden toepast.

Naarmate je meer inzoomt (waarbij de brandpuntsafstand dus groter wordt) moet je steeds meer afstand nemen tot je onderwerp om dit weer even groot in beeld te krijgen.

Bij een groothoek-objectief (korte brandpuntsafstand) moet je op zeer korte afstand van je onderwerp fotograferen om dit beeldvullend (of in dit geval met dezelfde afmetingen) vast te leggen.

Brandpuntsafstanden uitgelegd. Foto's: Michelle Peeters


De brandpuntsafstand heeft te maken met het objectief van je camera, het staat er als het goed is ook op. Technisch gezien is dit de afstand in millimeters tussen het optisch midden van je objectief en de plek waarop evenwijdige lichtstralen gebundeld worden tot één punt.

Het optische midden hangt van veel factoren af, waaronder focusafstand en objectief-ontwerp

De brandpuntsafstand van je objectief bepaalt hoeveel er te zien is op je foto's en hoe groot het onderwerp in beeld komt. Een kitlens heeft vaak een brandpuntsafstand van 18-55 mm, dat zijn dan dus de minimale en maximale brandpuntsafstanden van je objectief.

Hoe lager het getal, des te meer van de omgeving er in je beeld te zien is en des te kleiner alles wordt.

Dit wordt ook wel groothoek genoemd. Er zijn nog kleinere brandpuntsafstanden, bijvoorbeeld 12mm, dat wordt dan supergrootboek genoemd. Groothoeklenzen kunnen wel zorgen voor vertekening in je beeld, zeker als je er op korte afstand van je onderwerp mee fotografeert. Voor portretten (headshots) zijn ze dus minder geschikt.

Om een portret dat je maakt met een groothoekobjectief toch beeldvullend te krijgen moet je in dat geval op zeer korte afstand van de geportretteerde gaan staan. Met als gevolg: vertekening! Een alternatief is croppen, maar dat gaat weer ten koste van de kwaliteit van je afbeelding.

Bij een lange brandpuntsafstand zie je minder van de omgeving terug in je foto. Het beeld is hier dus meer ingezoomd. Bij een hoog getal, ook wel lange brandpuntsafstand genoemd, spreek je van een tele-objectief.

Vaak worden hier brandpuntsafstanden van minimaal 85, 100, 200 en 400 mm voor gebruikt.

Photo austin neill @arstyy

Het 'samendrukkende' effect van een tele-objectief. Foto: Austin Neill

Doordat een tele-objectief de achtergrond als het ware dichterbij haalt (het comprimerende, ofwel samendrukkende effect van een lang brandpunt waardoor voor- en achtergrond dichter bij elkaar komen) zal de onscherpte daarvan eveneens vergroot op de foto terecht komen.

Meer weten over de basis van fotografie?


Bij Photofacts Academy, onze online leeromgeving voor fotografen, hebben we een complete basiscursus over fotografie. Je kunt deze cursus twee weken lang volgen met een gratis proeflidmaatschap.



Dit artikel is voor het laatst bijgewerkt op 12 december 2018.
De eerste publicatiedatum is donderdag 8 februari 2018, 17:17.
Michelle Peeters

Over de auteur

Michelle Peeters is fotografe en oprichter van DeuxBleus Fotografie. Michelle herkent het bijzondere in het gewone en het gewone in het bijzondere. Ze heeft zich nooit willen specialiseren en is daardoor van alle markten thuis.

20 reacties

  1. Paul Oosterlaak
    Profiel Paul Oosterlaak schreef op vrijdag 9 februari 2018 om 11:19

    "De brandpuntsafstand heeft te maken met het objectief van je camera, het staat er als het goed is ook op. Technisch gezien is dit de afstand in millimeters tussen je camera-sensor en het midden van je objectief. "

    Nee, echt niet. Het is de afstand tussen het optisch midden van de lens en de plek waarop evenwijdige lichtstralen gebundeld worden tot 1 punt. Het optische midden hangt van veel factoren af, waaronder focusafstand en lensontwerp.

    "De brandpuntsafstand van je objectief bepaalt hoeveel er te zien is op je foto's en hoe groot het onderwerp in beeld komt."

    De brandpuntsafstand van je objectief samen met de grootte van je sensor.

    "Dit wordt ook wel groothoek genoemd. Er zijn nog kleinere brandpuntsafstanden, bijvoorbeeld 12mm, dat wordt dan supergrootboek genoemd."

    Uiteraard zijn de grenzen tussen supertele, tele, standaard, groothoek, supergroothoek en ultragroothoek vaag. Maar het is handiger om in beeldhoeken te spreken of eventueel (zoals meestal gedaan wordt) in full frame equivalente brandpuntsafstanden te praten. Dus wijder dan 35mm is groothoek, wijder dan 24mm is supergroothoek en wijder dan 16mm is ultragroothoek bijvoorbeeld (dit zijn geen absolute waardes).

    "Groothoeklenzen kunnen wel zorgen voor vertekening in je beeld, zeker als je er op korte afstand van je onderwerp mee fotografeert."

    Iedere lens vertekent, omdat dit afhangt van je perspectief. De vertekening wordt alleen duidelijker zichtbaar in bepaalde situaties.

    "Voor portretten zijn ze dus niet geschikt."

    Hiermee doe je veel portretfotografen te kort. Ik ken fotografen die portretten schieten met fish-eye lenzen. Er wordt dan juist gebruik gemaakt van extreme perspectief vertekening en vervorming. Je kunt beter zeggen, dat als je minder vertekening wil in je portret je beter met langere brandpuntsafstanden kunt werken.

  2. Michelle Peeters
    Profiel Michelle Peeters schreef op vrijdag 9 februari 2018 om 11:42

    @Paul: dank voor je aanvulling! Een fisheye-objectief is nou niet een typische portretlens toch? Ik heb altijd geleerd dat je voor een mooi en niet vertekend portret toch minimaal een brandpuntsafstand van 100mm (groothoek equivalent) zou moeten hanteren. Anders krijg je enorm uitvergrote neuzen (alles wat uitsteekt wordt enorm uitvergroot). Dus prima voor karikatuur-opnames wellicht!

  3. Paul Oosterlaak
    Profiel Paul Oosterlaak schreef op vrijdag 9 februari 2018 om 12:11

    Portretten: zoveel mensen, zoveel wensen, zoveel lenzen...
    Een krap hoofd-schouderportret schiet je inderdaad vaak met 100+ mm, maar een fullbody portret wordt vaker met 50mm of wijder geschoten. Als ik de ruimte heb, schiet ik bijna alles met 135mm, maar soms heb ik de ruimte niet en/of wil je meer context bij het portret en pak ik 50mm (of nog wijder). Het is dus niet zo eenduidig, dus nuanceer meer als je hierover spreekt.
    De strekking van dit artikel is natuurlijk dat het niet te lang is, maar hier en daar een kleine nuance maakt het ook wat vollediger en meer kloppend.

  4. Michelle Peeters
    Profiel Michelle Peeters schreef op vrijdag 9 februari 2018 om 12:17

    Mee eens Paul, nogmaals dank voor je aanvulling! Wellicht een idee om dit artikel wat uit te breiden met jouw en eventueel andere input om het compleet te maken.

    Dit zijn wel dingen waar je in de praktijk veel mee te maken krijgt/hebt en waar je over na moet blijven denken.

    Wat eigenlijk interessant zou zijn is om eens uit te zoeken wanneer je vertekening begint te zien, of wanneer dit begint op te vallen. Ik ken veel fotografen die van zeer korte afstand baby's of zeer kleine kinderen fotograferen. En die beweren geen vertekening te kunnen zien! Punt waar ze mee zitten is natuurlijk ook het gebrek aan ruimte (in kleine mobiele studio's moeten werken). Heb jij hier wat over te melden wellicht?

Deel jouw mening

Let op: Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door geregistreerde bezoekers.
Wil je toch reageren, log in of registreer je dan gratis.
Toon alle artikelen binnen Basiskennis

Photofacts wordt mede mogelijk gemaakt door

CameraTools

Ontvang wekelijks fotografietips in je inbox

54.396 fotografie enthousiastelingen ontvangen de tips al!
Meer over de wekelijkse mail. Of blijf op de hoogte via Twitter of Facebook.


Elja Trum

Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!

Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.Meer over Photofacts
Om Photofacts.nl goed te laten functioneren maken we gebruik van cookies. Bekijk ons cookiebeleid. akkoord
sluiten

Mis het gratis fotografie eBook niet!

54.396 fotografen ontvangen onze wekelijkse fototips al. Schrijf je in en ontvang gratis het eBook '25 Tips voor het Fotograferen van Kinderen'.