Michelle Peeters

10 Tips om je blik te verruimen met een groothoek

maandag 6 januari 2020, 20:10 door | 6,617x gelezen | 4 reacties

Met een groothoekobjectief krijg je veel extra omgeving in je beeld. Daarnaast geeft het je een geheel andere kijk op de wereld. Het groothoekperspectief is wel even wennen en je moet er zeer bewust mee omgaan.

In dit artikel 10 tips om je groothoek optimaal in te zetten en er de allermooiste foto's mee te maken!

Melkweg manaslu trekking nepal

Een groothoekobjectief is erg handig bij het fotograferen van een sterrenhemel of de Melkweg

Een groothoekobjectief is inzetbaar voor bijna alle fotografie-genres, denk aan: landschapsfotografie, natuurfoto, architectuur en interieurs, maar zeker ook voor reportages, nachtfotografie, macrofoto's en zelfs portretfotografie.

1. Korte brandpuntsafstand


Hoe korter de brandpuntsafstand van je objectief, hoe meer groothoek je hebt, waardoor er dus ook meer omgeving in je beeld komt. Vanaf welke waarde je ook echt van groothoek kunt spreken hangt heel nauw samen met de grootte van je beeldsensor, die staat altijd in verhouding.

Zo staat 28mm op een fullframe gelijk aan ongeveer 18mm bij APS-C en ongeveer 4mm op je telefoon. Omdat ik een fullframe-camera heb, komt mijn 24mm objectief al redelijk in de richting van groothoek.

IMG 6050

Door wat van de omgeving mee te nemen maak je de foto spannender

2. Beeldhoek visualiseren


Maar, hoewel we het in de praktijk altijd over brandpuntsafstand hebben, draait het in werkelijkheid om de beeldhoek (in graden). Deze waarde (die vaak ook bij de specificaties van je objectief worden verleend) vertelt je hoeveel van de omgeving je ineens in je foto kunt vastleggen.

Dankzij die beeldhoek kun je visualiseren wat je ongeveer in beeld krijgt met je groothoekobjectief. Als je beide armen precies zijwaarts uitstrekt, dan heb je 180 graden te pakken. Met één arm recht vooruit en de andere haaks opzij zit je precies op 90 graden.

Zo kun je met je armen de beeldhoek van je (groothoek)objectief nabootsen, zelfs zonder door de zoeker of op het scherm te kijken.

Nieuw panorama lemelerberg archemerberg dramatic sunset 3.jpeg

De Lemelerberg

3. Perspectief met een groothoek


Alles wat dichtbij is, zie je met een groothoekobjectief extra groot in beeld. Dat komt omdat je er nog dichter op staat dan anders. Alles wat verder verwijderd is, komt juist veel kleiner op de foto.

Dit is precies wat een groothoekfoto zo'n unieke look en schitterende dieptewerking geeft; dit sterke verloop in grootte tussen voorwerpen in de voor- en achtergrond.

Als kijker krijg je echt het idee dat je onderdeel uitmaakt van de scène; je wordt als het ware het beeld ingezogen. Stel je voor dat je een mooi landhuis op een open plek in het bos fotografeert. Zolang het mogelijk is om dichterbij of ver weg weg te gaan staan, kun je hier verschillende brandpunten voor inzetten.

De uiteindelijke foto ziet er dan wel steeds compleet anders uit. Als je hetzelfde landhuis met een 50mm standaardobjectief zou fotograferen een stukje omgeving in beeld neemt, dan zou je hier ook een 100mm objectief voor kunnen gebruiken.

Brandpuntsafstanden uitgelegd. Foto's: Michelle Peeters

Dit plaatje laat goed zien wat het effect is van verschillende brandpuntsafstanden

Maar bij dit 100mm objectief moet je dan wel twee keer verder weg gaan staan in ervoor te zorgen dat het huis er weer in zijn geheel op komt. De grotere opname- (en dus ook brandpunts-)afstand zorgt ervoor dat alles veel dichter op elkaar geplakt lijkt (het zogenaamde 'samendrukkende' effect).

Als je hiervoor een 24mm groothoekobjectief gebruikt, dan halveer je de afstand (vergeleken met het 50mm objectief) om het landhuis weer even groot op de foto te krijgen. Je staat nu aanzienlijk dichterbij en dat zorgt voor een levendiger en ruimtelijker perspectief. Je kijkt met dit objectief namelijk veel meer in de breedte èn in de hoogte.

Vanwege de grote beeldhoek zie je nu niet alleen het huis, maar ook bomen, het bos, et cetera. Je krijgt ineens een compleet beeld van de omgeving.

Dit effect wordt dus níet veroorzaakt door het gebruikte objectief, maar puur door de opnameafstand!

Als je vanaf hetzelfde standpunt twee foto's maakt, eentje met een groothoek en eentje met een teleobjectief, dan krijg je in beide gevallen precies hetzelfde perspectief, alleen de uitsnede van je beeld verschilt. Daarom is het begrip 'groothoekperspectief' eigenlijk wat misleidend.

 L3B5084

Verschillende laagjes vanaf de Lemelerberg

4. Alleen voorgrond verandert


Een groot voordeel van een groothoekobjectief is dat je je hoofdonderwerp precies op de gewenste grootte in beeld kunt brengen, terwijl de achtergrond daarbij niet of nauwelijks verandert.

Je doet een paar stappen naar voren of achteren, stapje opzij en je schaalt je hoofdonderwerp waarbij je meteen bepaalt wat er nog meer in beeld moet op de voorgrond.

Een bergketen, bos of gebouw in de verte blijft precies even groot. Voorgrond, hoofdonderwerp en achtergrond kun je dus volledig op elkaar afstammen, alleen alles dichtbij verandert zeer snel voor wat betreft grootte en plaatsing in het beeld.

Iets waar je wel rekening mee moet houden is dat je snel teveel loze ruimte (al die extra omgeving die je opneemt) in de foto krijgt, die weinig tot niets toevoegt aan je beeld. Zoiets kan je foto snel degraderen tot een saai kiekje.

Om je foto spannend te houden moet je dus slim met al die extra ruimte omgaan. Kijk daarom extra goed naar alle randen van je beeld en vraag je af hoe je die optimaal bij je foto kunt betrekken. Probeer de blik van de kijker te leiden via de voorgrond naar je hoofdonderwerp.

Wil Grunau Baby


5. Pas op met teveel loze ruimte


Dat kan met een paadje of weggetje dat naar je hoofdonderwerp toe loopt, een kleurrijke vlieger ergens in een bovenhoek, of een karaktersistieke boomstronk ergens onder in beeld, verzin het maar.

Ga altijd op zoek naar een interessante voorgrond, anders kan een zeer spectaculaire foto van een bergtop verpest worden door een kale en saaie leegte onder in het beeld. Denk bij een interessante voorgrond aan bijvoorbeeld: markante keien, groepjes struiken of bloemen, rotsformaties, een karakteristieke boom of een verweerd schuurtje.

Als je zoiets slim in beeld meeneemt vul je de leegte op en leid je de kijker op een natuurlijke manier je foto in. De Regel van Derden is een handige compositietechniek die je hiervoor kunt inzetten!

IMG 7054

Leid de kijker naar je hoofdonderwerp

6. Lange sluitertijden


Een groothoekobjectief is ideaal voor het fotograferen met lange sluitertijden. Overdag heb je hiervoor een ND-filter (big stopper) nodig om geen overbelichte foto's te krijgen.

Het effect van die lange belichtingstijden is dat alles wat beweegt vervaagt. Bij bewegende wolken, water of takken die bewegen in de wind, krijg je dus mooie dynamische vervagingen te zien. Een groothoek is hierbij essentieel omdat er nu extra veel van het water en de lucht te zien is. Alles wat dichtbij is lijkt sneller te bewegen dan de objecten verder weg.

En daarnaast heb je nog het verschil in grootte voor een extra dynamisch effect. Denk aan wolkenstrepen, die vaak uit of naar één centraal punt lijken te razen. Zonder groothoek mis je dit 'snelle' gedeelte boven en onder je.

Ook bij sterrenfotografie is zo'n groothoek geliefd. Niet alleen omdat je extra veel van de sterrenhemel en melkweg in beeld ziet, maar vooral omdat je een markant stuk van het landschap in de compositie kunt meenemen. Het maakt je foto een stuk spannender en unieker dan wanneer je alleen maar sterren ziet.

Dunstanburgh Castle - Milky Way

De hele boog van de Melkweg wordt zichtbaar met een groothoek (Dunstanburgh Castle in Northumberland)

7. Indrukwekkende macrofoto's


Met zo'n groothoekobjectief kun je enorm veel van de omgeving laten zien, wat bij macrofoto's een bijzonder perspectief kan bieden. Je moet natuurlijk wel een objectief hebben dat dichtbij genoeg scherp kan stellen voor 'echte' macrofoto's.

Als je met een tele-macro-objectief fotografeert zie je alleen maar een fragment van een insect of bloem. Alles daar omheen en erachter vervaagt meteen vanwege de extreem kleine scherptediepte. Je kunt daarom beter kiezen voor een rustige achtergrond. Zo'n kleurenwaas (in een kleur die goed past bij je onderwerp) combineert dan het beste.

Als je een groothoekobjectief met macro-mogelijkheden, dan kun je bijna bovenop je onderwerp kruipen om dit groot genoeg in beeld te krijgen. En toch blijf je, door de enorme beeldhoek, veel van je omgeving zien. De verre achtergrond vervaagt wel, maar veel minder sterk, zodat hij mooi herkenbaar blijft.

Zo kun je mooi de leefomgeving van een dier of plant laten zien en zodoende een echt verhaal vertellen met je foto. Ja laat de context zien. Ook heb je met een groothoekobjectief veel meer scherptediepte, waardoor je onderwerp grotendeels scherp op de foto komt.

Met een 'gewoon' macro-objectief heb je een flinterdunne scherptediepte en ben je al blij als je de ogen van een insect goed scherp krijgt. Je moet dan terugvallen op tijdrovende technieken zoals focus staking om alsnog een groter deel van het insect scherp te krijgen.

DSC01613

Met een 'gewoon' objectief waarmee je zeer dichtbij kan fotograferen, wordt het hele insect scherp en zelfs een stukje van de omgeving

8. Portretten?


Het ligt niet voor de hand en het wordt ook vaak sterk afgeraden om portretten te maken met een groothoekobjectief. Toch is dit zeer goed mogelijk, mits je niet te dicht op je model kruipt. Want alles wat dichtbij is, komt opvallend groot in beeld (denk aan neuzen..) en dat is nu nét niet wat je wilt.

Met een groothoekobjectief kun je heel mooi documentaire of redactionele portretten maken, waarbij je iemand in zijn/haar werk- of leefomgeving uitbeeldt. Dit hoeft trouwens geen persoon te zijn, ook een huisdier is bijvoorbeeld mogelijk. Je kunt nu perfect in beeld brengen hoe iemand leeft of wat voor werk of hobby de geportretteerde heeft.

Als kijker lijkt het dan net of je er middenin staat, als je een fanatieke verzamelaar in zijn chaotische woonkamer laat zien. Of bij het zien van een georganiseerde manager in zijn werkkamer met een bureau waarop alleen zijn telefoon en computer te zien zijn. Je model wordt echt onderdeel van de totale scène met een groothoekobjectief.

Voor journalistieke fotografie is de groothoek een perfect hulpmiddel. Je kunt je als fotograaf middenin een groep mensen (of zelfs mensenmassa) begeven en de massaliteit, hectiek en de sfeer zo van dichtbij heel goed weergeven.

IMG 1409

Trotse Sloveense wijnboer in zijn domein

9. En de vertekening dan?


Als je mensen fotografeert met een groothoekobjectief ontkom je niet aan vertekening langs de randen, waar het beeld een beetje wordt opgerekt. Je kunt dit voorkomen door het hoofdonderwerp een stukje van de beeldranden weg te houden (dus ruim kaderen).

Die vertekening wordt veroorzaakt door het feit dat het groothoekobjectief alles wat zich voor jou afspeelt op een plat vlak moet projecteren. Door de grote beeldhoek is langs de randen een correctie nodig.

P1010372


Vergelijk het met een wereldbol die je openknipt en platvouwt. Langs de randen ontstaan inkepingen die je moet opvullen door omliggend beeldmateriaal, wat ook nog eens een beetje opgerekt moet worden. Ook als je je camera niet volledig waterpas houdt krijg je vervorming.

Denk aan het fotograferen van hoge gebouwen, waarbij je je camera vaak achterover moet hellen om het er helemaal op te krijgen. Het gebouw lijkt dan ineens achterover te vallen en ook bomen en lantarenpalen ernaast lijken het beeld in te buigen.

As je het toestel voorover kantelt gebeurt precies het omgekeerde. Je moet een camera met groothoekobjectief dus echt precies vooruit richten en recht houden.

Deze perspectivische vervorming kun je gemakkelijk corrigeren in de nabewerking. Door de correctie gaat wel wat beeldmateriaal langs de randen verloren.

Ook lensvervorming (het beeld staat wat hol of bol langs de randen), wat veroorzaakt wordt door het groothoekobjectief zelf, is gemakkelijk te verhelpen in de nabewerking. Raadpleeg het artikel Hoe breng je lenscorrecties aan in Lightroom om te zien hoe je dit doet in Lightroom.

Xenos 1140x395


10. Voor- en nadelen groothoekobjectief


Er zijn meer voor- dan nadelen te bedenken bij het gebruik van een groothoekobjectief. De voordelen ervan zijn:

  • Minder last van bewegingsonscherpte, dus langer uit de hand fotograferen;
  • Zeer grote scherptediepte, dus je kunt met open diafragma werken;
  • Lage iso-waarde (dus minder ruis) door korte sluitertijden door open diafragma;
  • Scherpstellen is gemakkelijker, door extra grote scherptediepte (je zit er minder snel naast);
  • Landschapsfoto's zijn altijd scherp, zonder alteveel moeite;
  • Lichtmeting van de camera gaat beter, je komt sneller op een gemiddelde lichtwaarde uit.


En dan de nadelen, die zijn er natuurlijk ook. Maar dit is allemaal grotendeels een kwestie van wennen en ermee leren omgaan. Voor je het weet ben je 'groothoekverslaafde'!

  • Het is door de grote beeldhoek soms lastig om de zon of andere felle lichtbronnen uit het beeld te weren;
  • De zonnekap werkt ook minder goed. Die kan minder diep zijn bij een groothoekobjectief, want dan krijg je vignettering. Een oplossing hiervoor is om dan juist met overstraling of flare te gaan werken;
  • Bij gebruik van een polarisatiefilter kan een vervreemdend effect optreden omdat het filter het sterkst werkt op een hoek van ongeveer 90 graden met de zon. Nu krijg je enorm veel lucht in beeld en daarmee een sterk verloop; een duidelijke afname van het polariserend effect, terwijl met een standaard- of tele-objectief de lucht wel mooi egaal blauw blijft.


Meer weten over de basis van fotografie?


Bij Photofacts Academy, onze online leeromgeving voor fotografen, hebben we een complete basiscursus over fotografie. Je kunt deze cursus twee weken lang volgen met een gratis proeflidmaatschap.

Michelle Peeters

Over de auteur

Michelle Peeters is fotografe en oprichter van DeuxBleus Fotografie. Michelle herkent het bijzondere in het gewone en het gewone in het bijzondere. Ze heeft zich nooit willen specialiseren en is daardoor van alle markten thuis.

4 reacties

  1. gast schreef op dinsdag 7 januari 2020 om 13:30

    Goed geschreven. Recent heb ik weer de 20mm van Canon en die zit er bijna dagelijks op nu (5d4). Deze pas nog gemaakt: Flickr

  2. Michelle Peeters
    Profiel Michelle Peeters schreef op dinsdag 7 januari 2020 om 14:30

    @Rob: prachtige foto!

  3. Ron
    Ron schreef op dinsdag 7 januari 2020 om 19:10

    Mijn 16-35mm F2.8 is voor veel werk mijn favo lens op FF, je moet idd wel goed opletten dat je geen vervorming krijgt maar dat is dan de uitdaging. Zomaar één van de vele voorbeelden:
    Flickr

  4. Michelle Peeters
    Profiel Michelle Peeters schreef op dinsdag 7 januari 2020 om 22:13

    @Ron: ook mooi en geen vervorming! Wel wat veel loze ruimte aan de onderkant (het water) wellicht? Ik zou hem wat bijsnijden.

Deel jouw mening

Let op: Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door geregistreerde bezoekers.
Wil je toch reageren, log in of registreer je dan gratis.
Toon alle artikelen binnen Tips en Truuks

Photofacts wordt mede mogelijk gemaakt door

CameraTools

Ontvang wekelijks fotografietips in je inbox

53.586 fotografie enthousiastelingen ontvangen de tips al!
Meer over de wekelijkse mail. Of blijf op de hoogte via Twitter of Facebook.


Elja Trum

Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!

Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.Meer over Photofacts
Om Photofacts.nl goed te laten functioneren maken we gebruik van cookies. Bekijk ons cookiebeleid. akkoord
sluiten

Mis het gratis fotografie eBook niet!

53.586 fotografen ontvangen onze wekelijkse fototips al. Schrijf je in en ontvang gratis het eBook '25 Tips voor het Fotograferen van Kinderen'.