Vakantiegeld binnen? Verbeter jouw fotografie: 100+ fotografiecurssusen + boek - Nu 80 euro voordeel! Word nu lid!
Auke Rensen

Pinholefotografie met een spiegelreflexcamera

zondag 18 maart 2012, 15:31 door | 15.268x gelezen | 13 reacties

Deze week organiseerde onze fotoclub een doe-avond pinholefotografie met een spiegelreflexcamera. Het was voor mij de eerste keer dat ik deze manier van fotograferen in de praktijk toepaste en ik moet toegeven dat ik er best wel enthousiast over ben geworden. In dit artikel beschrijf ik wat digitale pinholefotografie inhoudt en hoe ik het fotograferen met een digitale pinholecamera heb ervaren.

Pinhole


Volgens het principe van de Camera Obscura wordt licht dat door een heel klein gaatje schijnt op zijn kop aan de andere kant geprojecteerd. De allereerste fotocamera's gebruikte dit principe al om het beeld op het lichtgevoelige materiaal te projecteren. Moderne camera's werken nog steeds via hetzelfde principe, met dat verschil dat het minuscule gaatje, oftewel het diafragma, in grootte kan worden gevarieerd en het beeld met behulp van lenzen wordt gecorrigeerd.

Camera Obscura; bron:http://nl.wikipedia.org/wiki/Bestand:CamaraOscura.png

Digitale pinhole


Een digitale spiegelreflex camera is heel eenvoudig om te vormen in een digitale variant van de pinholecamera. Met een half uurtje knutselen tover je een bestaande bodycap zo om in een pinhole-element wat je eenvoudig op je camera kan schroeven. Hiervoor heb je de volgende dingen nodig:
  • Body cap;
  • Een leeg (cola)blikje;
  • Een balpen;
  • Een nagelvijl of heel fijn schuurpapier;
  • Een naald;
  • Een houtboor.

Pinhole slr

Het gaat te ver om de werkwijze in detail te beschrijven, zeker omdat dit al prima is beschreven in deze Engelstalige handleiding.

Uitdagingen


Het maken van een opname met een pinholecamera levert in de praktijk een aantal uitdagingen op, wat het proces extra leuk en spannend maakt.

Compositie
Door de zoeker kijken om je compositie te bepalen is er niet bij. De hoeveelheid licht die in de camera valt is zo gering, dat het beeld in de zoeker niet te zien is. Voor het bepalen van je compositie zul je terug moeten valen op oude kadertechnieken of veel proefopnames maken.

Pinhole 01

Belichting meten
De camera is niet in staat om een goede lichtmeting uit te voeren. Mijn camera gaf wel een indicatie van de benodigde sluitertijd, maar tenzij het je doel is om een puur zwart beeld te maken, zou ik die waarde toch maar negeren.

En een lichtmeter dan? Mijn lichtmeter gaat tot een diafragma van f/90. Het diafragma van een pinholecamera is nog veel kleiner. Afgaande van een aantal praktijkopnames ga ik er vanuit dat het diafragma van mijn pinholecap ergens tussen de f/128 en de f/160 ligt.

Scherptediepte
De scherpte is van voor tot achter gelijk, waarbij scherpte met een korreltje zout moet worden genomen. Het ontbreken van lenselementen zorgt ervoor dat het invallend licht niet wordt gecorrigeerd. Het beeld wat op de achterwand wordt geprojecteerd is weliswaar herkenbaar, maar is lang niet zo scherp als met een normale camera.

Pinhole 02

Sluitertijd
Hoe kleiner het diafragma, des te minder licht valt er op de sensor. Het extreem kleine diafragma van de pinholecamera zorgt ervoor dat je zelfs bij goede lichtomstandigheden zeer lange belichtingstijden krijgt. Wil je overdag uit de hand kunnen fotograferen, dan zul je je ISO-waarden al snel op 1600+ moeten zetten. Het is een beter idee om met een statief te werken.

Stof op de sensor
Iets waar ik in eerste instantie niet bij stil had gestaan is het risico van stof op de sensor. Het gat van de pinhole, hoe klein ook, kan ervoor zorgen dat stof van buiten de camera naar binnen kan komen.

Pinhole 03

Voorbeelden


De foto's die bij dit artikel staan (met uitzondering van de foto van de camera) zijn op dezelfde avond in een tijdsbestek van ongeveer een uur gemaakt. Het zijn geen technische hoogstandjes, maar slechts het resultaat van het experimenteren.

De eerste foto is gemaakt bij de ingang van de kerk waar onze fotoclub samenkomt. Het licht wat op de muur en de fiets valt is wat mij deed besluiten deze foto te maken. De belichtingstijd van deze opname bedraagt 30 seconden bij 1600 ISO.

De tweede foto kwam bij een proefopname tot stand. Rechtsboven de fiets hangt een grote TL buitenlamp met een soort van flexiglas omhulsel. De camera is zo opgesteld dat een deel van dat licht valt direct in de camera schijnt. Dat zorgt voor de bijzonder kleurrijke flare in deze foto. Belichtingstijd van deze foto is vier minuten bij ISO 3200.

De laatste foto heb ik gemaakt door het bierflesje voor mijn tablet te zetten. Het scherm van het tablet zorgt voor de verlichting door het glas en zorgt tegelijkertijd voor een witte achtergrond. Belichtingstijd bij deze foto is 20 seconden bij ISO 800.

Tot slot


Mijn interesse in oude opnametechnieken blijft groeien, maar tot nu toe had ik nog niet de stap gemaakt om er ook daadwerkelijk mee aan de slag te gaan. Met deze eenvoudige aanpassing van bestaande apparatuur werd de stap ineens een heel stuk kleiner en kon ik voor het eerst kennismaken met dit bijzondere fenomeen.

Fotograferen met een pinholecamera levert de nodige uitdagingen op. De basisprincipes van belichting zijn gewoon van toepassing, dus als je een beetje ervaring hebt is daar prima omheen te werken. ik vond het bijzonder leuk om Deze techniek een keer uit te proberen en ben zeker van plan om er in de toekomst meer mee te gaan doen.

Wil jij ook gave foto's maken?

Probeer twee weken gratis onze online cursussen over fotografie. Je krijgt direct toegang tot meer dan 100 cursussen. Na twee weken vervalt je proeflidmaatschap automatisch. Je zit dus nergens aan vast.

14 dagen gratis fotografiecursussen kijken

13 reacties

  1. tonv
    Profiel tonv schreef op zondag 18 maart 2012 om 17:03  | reageer

    Interesse in oude opnametechnieken begrijp ik. En het experiment is vaak belangrijker dan de uitkomst. Desondanks ontgaat mij de fun in het maken van deze foto's.

  2. gast schreef op zondag 18 maart 2012 om 17:56  | reageer

    Ik snap het ook niet helemaal, al kun je soms wel aparte beelden krijgen.
    Overigens niet echt origineel bedacht dit artikel, Digitalrev TV is hier de laatste weken ook mee bezig geweest.

  3. Leon
    Leon schreef op zondag 18 maart 2012 om 21:11  | reageer

    Leuk experiment! Maar ik vind het maar een hoop gedoe om een paar van die baggerfoto's te krijgen.

  4. Arno
    Profiel  Arno schreef op zondag 18 maart 2012 om 22:35  | reageer

    Leuk artikel en goede uitleg. Toch schroef ik er wel liever mijn gewone lens op vrolijk

  5. Auke
    Profiel  Auke schreef op maandag 19 maart 2012 om 07:42  | reageer

    Het leuke aan dit experiment is het proces en de verrassende resultaten. Neem de tweede foto met de lichtverstrooiing. Dit effect was niet voorzien, maar ontdekt bij een proefopname. Zo'n effect kun je niet maken met een lens.

    Door met een techniek als deze te experimenten leer je heel veel over je apparatuur en de bediening. Voor mij geldt bovendien dat ik mijn "gewone" apparatuur beter ga waarderen.

  6. Elja Trum
    Profiel  Elja Trum schreef op maandag 19 maart 2012 om 13:53  | reageer

    Volgens mij zijn er ook best erg geslaagde foto's mee te maken, als je het juiste onderwerp er voor hebt. Ik wil het nog wel eens gaan proberen. Ik heb nog wel een bodycap over.

    Wellicht een plexiglas plaatje erachter plakken om stof te voorkomen? Het zal mogelijk wel je beeldkwaliteit nog slechter maken. knipoog

  7. ErikvanRosmalen
    Profiel  ErikvanRosmalen schreef op maandag 19 maart 2012 om 14:15  | reageer

    Het blijft een leuke manier om mensen kennis te laten maken met de theorie en principes van belichting. Heb het ook wel eens geprobeerd, het blijft daarna natuurlijk een beetje een gimmick, maar toch.

    @ gast: Ongetwijfeld zijn er nog 100 blogs te vinden die onlangs iets over (digitale) pinhole hebben gemeld. Welkom op het internet vrolijk

  8. Peter van Veen
    Profiel  Peter van Veen schreef op maandag 19 maart 2012 om 19:08  | reageer

    Ik zie het meer als een gimmick en voor mij blijft het grootste struikelblok dat ik de foto's die eruit komen absoluut niet mooi cq. aansprekend vind. Daarom doe ik het niet. Maar verder laat ik een ieder vrij om het wel leuk te vinden en zich er mee bezig te houden. knipoog

  9. kidogo
    Profiel  kidogo schreef op maandag 19 maart 2012 om 20:55  | reageer

    Kom op jongens, niet zo negatief... als je af en toe wat tijd over hebt is het best leuk om te hobbyen en out of the box te rommelen met je apparatuur. Veel moderne fotografen zijn vergeten hoe het werkelijk werkt en zijn vergeten (of hebben gewoon nooit geweten) hoe je met eenvoudige middelen al je foto's kunt beïnvloeden.
    En het is ook weer het typische 'afkraakmomentje' geloof ik - ik wed dat minstens de helft van de negatievelingen hier op zijn iPhone een foto-appje gebruikt zoals instamatic en de hele wereld iedere dag 'pleziert' met foto's met artificiële ruis en vignet ! nahnah Zo, en nu jullie weer ! (LOL !)

  10. Arno
    Profiel  Arno schreef op dinsdag 20 maart 2012 om 00:13  | reageer

    @Kim: Mijn iPhone staat hier in de bureauhouder doorgeschakeld naar mijn Blackberry... vrolijk

  11. toffefotograaf
    Profiel  toffefotograaf schreef op dinsdag 20 maart 2012 om 10:20  | reageer

    Ik heb zelf een Holga objectief voor Nikon aangeschaft. Je krijgt er hele leuke foto's mee. De kwaliteit is redelijk en krijgt er leuke effecten mee; zie hier.

  12. kidogo
    Profiel  kidogo schreef op dinsdag 20 maart 2012 om 22:31  | reageer

    @Arno: wow Arno, ben je timelapse aan het schieten met de iPhone ? knipoog

  13. Arno
    Profiel  Arno schreef op woensdag 21 maart 2012 om 00:12  | reageer

    @Kim: Nee dat heb ik vorige maand in Vegas al gedaan vrolijk

Deel jouw mening

Let op: Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door geregistreerde bezoekers.
Wil je toch reageren, log in of registreer je dan gratis.
Cursus Natuurfotografie in Nederland met Rob Dijkstra
Masterclass Landschapsfotografie met Bas Meelker
Toon alle artikelen binnen Tips en Truuks

Photofacts wordt mede mogelijk gemaakt door


Ontvang wekelijks fotografietips in je inbox

47.239 fotografie enthousiastelingen ontvangen de tips al!
Meer over de wekelijkse mail. Of blijf op de hoogte via Facebook. Aanmelding beveiligd met Google reCaptcha.

Elja Trum

Elja Trum

Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!

Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.Meer over Photofacts
Om Photofacts.nl goed te laten functioneren maken we gebruik van cookies. Bekijk ons cookiebeleid. akkoord