Fotofair Actie: Photofacts Academy met 30 euro korting + gratis Fotografiebijbel (t.w.v. 20 euro). Meer info of direct lid worden
Michelle Peeters

Wat doet sensorgrootte met je foto's?

maandag 18 mei 2020, 20:10 door | 6,814x gelezen | 45 reacties

Als je niet over een fullframe camera beschikt krijg je te maken met de zogenaamde cropfactor. Er bestaan nogal wat misverstanden over de effecten ervan op je foto's.

Krijg je hier een extra sterk tele-objectief door en verandert ook je scherptediepte? In dit artikel gaan we dit eens nader bekijken.

Veel consumentencamera's hebben geen fullframe sensor aan boord, maar een kleinere aps-c (cropfactor) sensor. De hogere segment spiegelreflex- en systeemcamera's hebben vaak wel een fullframe sensor.

 L3B4214

Fullframe geeft je de beste beeldkwaliteit. Vooral bij weinig licht

Fullframe versus crop


Zo'n fullframe sensor is even groot als de analoge opname van weleer (het 35mm kleinbeeldformaat van het vroegere filmrolletje). Je hebt dan met een cropfactor van één te maken.

Bij een kleinere sensor maak je als het ware een uitsnede van het beeld. Vandaar de term cropfactor, want crop betekent uitsnede.

De meeste niet-fullframe camera's hebben een sensor met een cropfactor van 1,5 (zoals Nikon) of 1,6 (Canon). Dat betekent dat een cropsensor met ongeveer 24x16mm een aardig stukje kleiner is dan een fullframesensor (36x24mm).

Compactcamera's hebben al snel een cropfactor van rond de vijf of zes. In je smartphone of tablet zit een nog kleinere beeldsensor met een cropfactor van zeven of meer.

Elk stapje omlaag lijkt niet zo heel veel uit te maken, maar vergelijk je de sensor uit je telefoon met die van een fullfame camera, dan is dat een wereld van verschil. Als er geen heel kleine sensoren bestonden, had er nooit een camera in je telefoon gepast.

Ook systeemcamera's worden steeds vaker voorzien van een fullframe sensor (Sony was hier het eerst mee). Maar de meeste hebben toch een cropfactor sensor, soms is die cropfactor zelfs twee! Lengte en breedte zijn dan gehalveerd, waarmee het oppervlak van de sensor vier keer kleiner is dan fullframe.

 L3B3482

Een ragdunne scherptediepte lukt het best met fullframe

Beeldkwaliteit fullframe


Bij een grotere sensor krijg je eigenlijk altijd een betere fotokwaliteit dan wanneer je een kleinere sensor gebruikt. Vooral bij hoge iso-waarden zie je dit goed.

Het dynamisch bereik bepaalt hier het verschil in kwaliteit. Dit verschil ga je niet merken in het aantal pixels, als dat op beide sensoren gelijk is. Maar je gaat het wel merken aan de lichtgevoeligheid. Bij een fullframe sensor zit hetzelfde aantal pixels verspreid over een veel groter oppervlakte, waardoor de pixels zelf groter zijn en meer licht kunnen opvangen.

Vandaar het veel grotere dynamisch bereik van een fullframe waardoor je minder problemen met ruis hebt. En dat is vooral bij situaties met weinig licht (avond/concertfotografie) en hele grote pré ten opzichte van een kleinere sensor-camera.

Hoe meer megapixel, hoe kleiner de pixels moeten zijn om op de sensor te passen. Op een kleinere sensor kun je daarom beter minder pixels hebben dan meer. Dat komt de beeldkwaliteit ten goede. Als je een grote en een kleine sensor met hetzelfde aantal megapixel met elkaar vergelijkt, zal de grote het (op kwaliteit) winnen.

578A2319

Fullframe is ideaal als je graag met (super)groothoek werkt

Voordelen kleinere sensor


Maar zo'n kleinere sensor heeft toch ook een aantal voordelen. Je kunt namelijk je camera's en objectieven een stuk kleiner en lichter maken. Dat scheelt enorm als je een fototas vol met apparatuur met je meedraagt.

Ook kun je een objectief met een kortere brandpuntsafstand gebruiken. Deze bevindt zich dichter bij de sensor terwijl je toch precies hetzelfde stukje omgeving in beeld houdt. Je krijgt dus dezelfde beeldhoek.

Wordt op fullframe 24-70 als een standaardobjectief gezien, op een cropcamera kom je dan ongeveer bij een 16-55 objectief terecht. Om hetzelfde op de foto te krijgen, volstaan dus aanzienlijk kortere brandpuntsafstanden.

Voor wildlife- en vogelfotografen kan dit een groot voordeel zijn omdat een flink tele-objectief voor een fullframe camera vaak behoorlijk prijzig is.

 MG 9220

Met een cropsensor wordt een 400mm telezoom-objectief ineens 640mm waardoor je minder hoeft te croppen naderhand

Nadelen kleinere sensor


Het grootste nadeel van een kleinere sensor is natuurlijk de eerdergenoemde beeldkwaliteit. Die is eigenlijk altijd groter bij een grotere sensor. De ruis is beter beheersbaar en er wordt meer licht opgevangen.

Bij fullframe is 24mm een mooie groothoek. Als je een camera met een cropfactor van 1,5 gebruikt, volstaat 16mm om hetzelfde in beeld te krijgen. Je zult dus naast je standaardobjectief nog een groothoeklens moeten aanschaffen voor een bredere hoek (bijvoorbeeld handig bij sterren- of landschapsfotografie).

Naarmate de brandpuntsafstand afneemt krijg je meer scherptediepte (door de sensorgrootte kies je een ander brandpunt). In de groothoekstand is er veel meer scherp dan in de telestand. Met een cropcamera heb je een ander brandpunt en dus ook een andere scherptediepte dan met een fullframe bij dezelfde uitsnede.

Eigenlijk houdt dit scherptediepteverschil dus verband met je objectief en alleen maar indirect met je sensorgrootte. Met een cropsensor moet je je diafragma verder openschroeven dan bij een fullframe om tot dezelfde scherptediepte te komen.

Als je graag veel scherptediepte in je foto's hebt en minder behoefte aan een blurry achtergrond, dan is een cropcamera wellicht geschikter dan een fullframe. Bij meer scherptediepte is de kans dat je foto's goed scherp worden ook groter.

Speel je graag met een geringe scherptediepte, zodat de achtergrond lekker wazig wordt, dan is fullframe weer geschikter.

Om bij fullframe evenveel scherp te krijgen als bij een cropcamera, moet je een hogere diafragmawaarde gebruiken (groter getal, kleinere lensopening), die minder licht doorlaat, waardoor je bij ongunstige lichtomstandigheden eerder een hogere iso-waarde moet instellen.

 MG 9221

Met een cropsensor heb je eerder voldoende scherptediepte

Verschillende objectieven


Voor cropcamera's bestaan objectieven die daar speciaal voor zijn gemaakt. Dit gaat alleen om de aansluiting, het brandpunt moet je nog wel blijven omrekenen om de werkelijke beeldhoek te achterhalen. Bij Canon worden die bijvoorbeeld aangeduid met EF-S en bij Nikon met DX.

Toch kun je er ook objectieven op gebruiken die eigenlijk bedoeld zijn voor fullframe-camera's. Bij Canon worden die met EF aangeduid en bij Nikon met FX. Fullframe objectieven zijn gemaakt voor een grotere sensor. Hierdoor krijg je het zogenaamde crop-effect.

Pak maar eens een zaklantaarn en schijn ermee op een muur of plafond tot je een mooie lichtcirkel ziet. Dat is ongeveer hoe een objectief het beeld in een camera projecteert. Een fullframe sensor past netjes binnen die lichtcirkel, zodat er een grote rechthoek van licht op valt. Neem je nu een cropsensor, dan gebruik je een kleiner deel van dezelfde lichtcirkel.

Het is net of je een uitsnede maakt, een crop. Met een cropsensor gebruik je dus minder beeld dan het fullframe-objectief zelf ziet. Overigens past een crop-objectief soms wel (Nikon) maar soms ook niet (Canon) op fullfame camera's. Fullframe objectieven passen wel op cropcamera's.

Dat cropcamera's een uitsnede maken bij fulframe objectieven heeft ook voordelen. Langs de randen zijn objectieven vaak minder goed. Er is meer vervorming te zien, de randen zijn iets donkerder en er treedt kleurschifting op. Dit optisch mindere stuk ben je dus in één klap kwijt.

Andersom: wanneer je een objectief voor cropframe op een fullframe body zou zetten, zie je een zwarte rand omdat het cropframe-objectief een kleiner beeld doorgeeft.

 L3B7095

Een cropsensor met cropfactor 1,5 levert een uitsnede op van wat je met een fullframesensor zou krijgen

Extra telebereik


Zet je een fullframe-objectief op een cropcamera, dan is het net of je het beeld uitvergroot. Ofwel: het is alsof je gratis een extra sterk tele-objectief hebt: 200 verandert in 300mm. Je verliest wat in groothoek en wint in het telebereik. Ideaal voor bijvoorbeeld vogel- of wildlifefotografen.

Overigens wordt het beeld dan alleen maar uitgesneden uit de grotere beeldcirkel. Je houdt de scherptediepte die bij het oorspronkelijke brandpunt hoort. Met een 200mm die een uitsnede van 300mm oplevert, heb je daarom meer scherptediepte, dan wanneer je een echte fullframe 300mm zou gebruiken.

De uitsnede kost je trouwens geen beeldkwaliteit. Het volledige sensoroppervlak wordt gebruikt, alleen niet de hele beeldcirkel, in tegenstelling tot digitale zoom worden er geen pixels softwarematig uitvergroot.

Werk je juist graag met groothoek, dan ben je beter af met je objectieven die speciaal zijn gemaakt voor cropcamera's. Of met een fullframe-camera. Want bij fullframe is 24mm al een mooie groothoek, bij een cropsensor heb je 16mm nodig om hetzelfde in beeld te krijgen.

Eigen ervaringen


Zoals je ziet is er voor ieder fotografie-genre wel een voor- of nadeel van een fullframe of juist een cropsensor te verzinnen. Een portretfotograaf zal wellicht zweren bij een fullframe en een vogel- of macrofotograaf juist bij een kleinere sensor. Wat zijn jouw ervaringen hiermee? We zijn heel benieuwd!


Meer weten over de basis van fotografie?


Bij Photofacts Academy, onze online leeromgeving voor fotografen, hebben we een complete nieuwe basiscursus fotografie. Je kunt deze cursus twee weken lang volgen met een gratis proeflidmaatschap.

Michelle Peeters

Over de auteur

Michelle Peeters is fotografe en oprichter van DeuxBleus Fotografie. Michelle herkent het bijzondere in het gewone en het gewone in het bijzondere. Ze heeft zich nooit willen specialiseren en is daardoor van alle markten thuis.

45 reacties

  1. Peter Kamps
    Peter Kamps schreef op dinsdag 19 mei 2020 om 10:19

    In dit hele artikel staat zoveel onzin en zoveel tegenstrijdigs dat het ondoenlijk is om de fouten op te sommen. Daarom beperk ik me maar tot dat ene stukje dat wél klopt:

    “Om bij fullframe evenveel scherp te krijgen als bij een cropcamera, moet je een hogere diafragmawaarde gebruiken (groter getal, kleinere lensopening), die minder licht doorlaat, waardoor je bij ongunstige lichtomstandigheden eerder een hogere iso-waarde moet instellen.”

    Een hogere ISO betekent meer ruis. En daarmee is het verschil met de crop-camera teniet gedaan.

    Want dat is namelijk de crux: het maakt voor de kwaliteit van je foto geen bal uit hoe groot je sensor is, zolang je de gewenste scherptediepte en sluitertijd als uitgangspunt neemt.

  2. Donald Willemsen
    Profiel Donald Willemsen schreef op dinsdag 19 mei 2020 om 11:42

    Voor een deel ben ik het met Peter Kamps eens. Het is een warrig verhaal. Het belangrijkste kwaliteitsverschil tussen een Full-Frame en een cropsensor is de grootte van de pixels. Als je op beide sensoren evenveel pixels zet, dan zijn de pixels op de full frame natuurlijk groter.
    Ik heb 2 cropcamera's. Die voldoen prima. Voor mij is een Full-Frame prijstechnisch niet haalbaar. De body zou nog te doen zijn, maar vooral de lichtsterke objectieven zijn me te prijzig. Voor mij is de keuze niet moeilijk, omdat die bepaald wordt door de portemonnee. Daarnaast hoef ik geen cropsensor met 50mp als het met 20mp ook kan. De pixels van de laatste zijn immers iets groter.

  3. Michelle Peeters
    Profiel Michelle Peeters schreef op dinsdag 19 mei 2020 om 12:01

    @Donald: het is ook best een uitdagend onderwerp en lastig om het niet verwarrend te maken.

    Het dynamisch bereik bepaalt inderdaad het verschil in kwaliteit tussen een fullframe en een aps-c sensor. Het verschil ga je niet merken in het aantal pixels, als dat op beide sensoren gelijk is. Maar je gaat het wel merken aan de lichtgevoeligheid. Bij een fullframe sensor zit hetzelfde aantal pixels verspreid over een veel groter oppervlakte, waardoor de pixels zelf groter zijn en meer licht kunnen opvangen. Vandaar het veel grotere dynamisch bereik van een fullframe waardoor je minder problemen met ruis hebt. En dat is vooral bij situaties met weinig licht (avond/concertfotografie) en hele grote pré ten opzichte van een kleinere sensor-camera.

    Full-framecamera's worden wel steeds betaalbaarder! Maar ik heb zelf ook net weer een extra cropcamera aangeschaft, vanwege het extra telezoombereik (640 ipv 400mm), wat erg handig is bij vogelfotografie.

  4. JanBerend
    JanBerend schreef op dinsdag 19 mei 2020 om 12:46

    De eerste zin is al fout. De ff camera wordt als norm genomen. Beetje kleinerend naar de grootste groep die heel tevreden met aps of mft fotografeert. FF is vooral marketing. Voorbeeld; kleine ondernemer bij fotozaak. Vraagt om een goede camera. Wat wilt u er mee doen? Foto's voor mijn website. Gaat met een Canon FF camera de deur uit die (jaar later) nog steeds op automaat staat. Had hij met zijn telefoon ook kunnen doen. Ook veel amateurs; fotografeer al een tijdje met de D7200, ben nu wel aan de FF toe. Hoezo? Materiaal komt vnl terecht op facebook e.d. of in een fotoboek of prints van max. A4. Klopt wel dat het in slechte lichtomstandigheden soms beter is. Maar dat is lang niet voor iedereen van toepassing. En als ik echt groot formaat foto's nodig heb huur ik wel een Hasselblad.
    MVG, JanBerend

Deel jouw mening

Let op: Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door geregistreerde bezoekers.
Wil je toch reageren, log in of registreer je dan gratis.
Toon alle artikelen binnen Tips en Truuks

Photofacts wordt mede mogelijk gemaakt door


Ontvang wekelijks fotografietips in je inbox

53.769 fotografie enthousiastelingen ontvangen de tips al!
Meer over de wekelijkse mail. Of blijf op de hoogte via Twitter of Facebook.


Elja Trum

Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!

Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.Meer over Photofacts
Om Photofacts.nl goed te laten functioneren maken we gebruik van cookies. Bekijk ons cookiebeleid. akkoord
sluiten

Mis het gratis fotografie eBook niet!

53.769 fotografen ontvangen onze wekelijkse fototips al. Schrijf je in en ontvang gratis het eBook '25 Tips voor het Fotograferen van Kinderen'.