Ontdek hoe je betere foto's kunt maken. Probeer 14 dagen gratis onze online fotografie cursussen.
Elja Trum

Tips voor het fotograferen van een waterval

maandag 11 juni 2012, 23:50 door | 23,221x gelezen | 26 reacties

In Nederland moet je voor een mooie waterval goed zoeken, maar op vakantie kom je ze regelmatig tegen. Hoe krijg je een waterval nu eigenlijk mooi op een foto? In dit artikel tips voor het fotograferen van watervallen.

Natuurlijk kun je een waterval 'gewoon' op de foto zetten, maar wanneer je denkt aan een waterval foto dan denk je natuurlijk aan de mooie foto's waarbij het water verandert is in een zachte waas die over de rotsen naar beneden glijdt.

Gebruik een statief


Het is niet moeilijk om een waterval op deze manier vast te leggen. Je moet simpelweg een langere sluitertijd gebruiken. Tijdens het nemen van je foto mag je camera niet bewegen. Zorg er dus voor dat je een statief mee neemt.

Let er bij het plaatsen van je statief op dat deze echt goed stevig staat, het wordt een duur fotografietripje wanneer je statief, met camera en al, het water in valt. Plaats altijd één poot in de richting waarheen je objectief wijst. Lees ook onze tips voor het gebruik van een statief.

Heb je geen statief bij je dan kun je de camera natuurlijk ergens stevig neer leggen. Je bent dan helaas veel minder vrij in het bepalen van je compositie.

Waterval in herfstkleuren
Kitzloch kloof door Johannes Klapwijk (1 seconde sluitertijd)

Compositie


Wellicht het belangrijkste aan je foto is de gekozen compositie. Voordat je het statief uit klapt moet je eerst goed zoeken naar de mooiste plek om je foto te maken. Je hebt dan nog de vrijheid om gemakkelijk de juiste plek te vinden. Probeer de nodige verschillende hoeken, van laag bij de grond tot juist van bovenaf.

Het ligt er natuurlijk ook aan hoe bereikbaar de waterval is, maar om een bijzondere foto te krijgen moet je juist niet vanaf ooghoogte fotograferen. Laag bij de grond, vlak boven het water kan bijvoorbeeld mooi zijn. Of juist echt van bovenaf, al moet de locaties zich daar natuurlijk wel voor lenen..

Het kan slim zijn om bijvoorbeeld laarzen aan te doen bij een tripje naar een waterval. Door in het water te gaan staan kun je echt een afwijkend standpunt vinden. Pas wel op dat je niet uit glijdt over gladde rotsen. Het zou toch zonde van je camera zijn.

In veel gevallen is het niet al te interessant om een waterval van heel dichtbij vast te leggen. Laat juist de omgeving meespelen in de foto. Wil je toch een meer close-up foto, leg dan meer vast dan alleen het stromende water. Bijvoorbeeld ook wat rotsen waar het water om- en over heen stroomt.

Geef je waterval de ruimte om weg te stromen uit je foto. Als de waterval onder in beeld eindigt dan resulteert dat vaak in een wat onrustig beeld. Door de daadwerkelijke waterval iets hoger in beeld te plaatsen krijgt het water de ruimte om rustig uit beeld te stromen.

Varieer in sluitertijd


De sluitertijd die optimaal is verschilt per waterval. Het hangt onder andere af van hoe snel het water stroomt en daarbij geeft elke sluitertijd ook weer een ander effect aan het water. Speel dus op locatie met meerdere sluitertijden. Goede resultaten zul je meestal behalen met een sluitertijd ergens tussen 1/4 en 3 seconden.

Bij een te korte sluitertijd vervalt het zijde effect en bij een te lange sluitertijd krijg je water waar helemaal geen detail meer in zit. Grote watervallen hebben doorgaans een korte sluitertijd nodig dan kleine.

Waterval in herfstkleuren
Foto door Johannes Klapwijk

Camera instellingen


Het is niet altijd even gemakkelijk om een langzame sluitertijd te gebruiken, soms is er gewoon teveel licht. Er zijn verschillende manieren om dit op te lossen, maar met alleen je camera kun je al een heleboel.

Haal in elk geval je camera van de automaat af. Je camera doet juist zijn best om een korte sluitertijd te kiezen om zo bewegingsonscherpte te voorkomen. Die onscherpte is nu echter precies waar we naar op zoek zijn.

Zet je camera op handmatig (M) of in de diafragmavoorkeuze modus (S of Tv). In de handmatige stand moet je alle instellingen zelf kiezen, bij de diafragmavoorkeuze kiest de camera zelf de sluitertijd die past bij de situatie aan de hand van het ingesteld diafragma.

Kies voor de laagste lichtgevoeligheid van je sensor. In de meeste gevallen is dit 100 ISO. Bij sommige camera's kun je nog naar 50 ISO en bij andere modellen is 200 ISO de minimale lichtgevoeligheid.

Het diafragma moet je dicht draaien (hoger getal) om een langzame sluitertijd te krijgen. Bijvoorbeeld naar f/11 of f/16. Elk objectief wordt op een bepaald moment weer iets onscherper wanneer je het diafragma te ver dicht draait. Probeer de uiterste standen daarom te vermijden (al is dat niet altijd mogelijk zonder ND-filters). In de praktijk zal de onscherpte waarschijnlijk meevallen, dus indien nodig maak dan wel gewoon de foto's met het diafragma helemaal dicht gedraaid.

Kenneth Verburg
Foto door Kenneth Verburg

Het juiste tijdstip


Meestal is je sluitertijd te lang doordat het gewoon simpelweg te licht is. Door 's ochtends of 's avonds naar de waterval te gaan voorkom je al direct het felle en harde licht dat gedurende de dag zorgt voor snellere sluitertijden. Fotograferen bij zonsop- of ondergang is voor de meeste foto's een goed idee en ook bij het fotograferen van watervallen geldt dit dus.

Fotografeer op bewolkte dagen


Ook een bewolkte dag helpt om de sluitertijd flink terug te brengen. Daarbij voorkom je dat heldere lichtvlekken (van het zonlicht dat tussen bomen door valt) je beeld verstoren. Het voordeel van bewolkte dagen is dat je wat meer daglicht over houdt. Watervallen bevinden zich vaak niet direct in de buurt van ene parkeerplaats, dus moet je wellicht nog wel even door een bos wandelen voordat je er bent. 's Avonds kan de terugweg moeilijk worden wanneer het snel donker wordt.

Robert Doeleman waterval
Foto door Robert Doeleman

Bij bewolkte dagen is het waarschijnlijk wel mooier om de lucht zelf uit je foto's te houden. Bij de veel watervallen is dit niet zo'n probleem. Daarbij hoeft een lucht natuurlijk niet per se strak blauw te zijn voor een mooie foto. Het trucje van een lange sluitertijd is ook toe te passen op een wolkenlucht en dat geeft ook een erg mooi resultaat!

ND Filters


Wil je volledige controle over hoe langzaam je sluitertijd is, dan kun je ook ND-filters meenemen. Deze grijsfilters plaats je voor je objectief en zo houd je een heleboel licht tegen. Hoeveel licht precies is afhankelijk van de sterkte van het ND-filter dat je gebruikt.

Het gebruik van een ND-filter heeft ook nadelen; doordat er minder licht binnen valt werkt je autofocus niet meer. Je zult dus handmatig scherp moeten stellen. Daarbij zie je ook door de zoeker veel minder dan je gewend bent. Bij een sterk filter zie je zelfs niks meer.

Overigens lost een ND-filter de lichtplekken niet op; het filter vermindert het binnenkomende licht over het gehele beeld. Uiteindelijk zie je in je foto dus geen verschil of je nu met of zonder filter fotografeert; alleen de benodigde sluitertijd zal een stuk langer zijn.

Hypnotixed waterval
Foto door Hypnotixed

Foto's samenvoegen


Niet alles wordt mooier met een langere sluitertijd. Als er wat wind staat waardoor de begroeiing in je foto ook beweegt kan de hele foto onscherp gaan ogen. Je kunt in dit soort gevallen vanaf exact dezelfde locatie meerdere foto's maken; eentje met een langere sluitertijd om de waterval zijdezacht te maken en een foto met een korte sluitertijd om de begroeiing onbewogen vast te leggen.

Thuis voeg je de beelden (bijvoorbeeld met behulp van Photoshop) samen waarbij je de scherpe struiken combineert met de onscherpe waterval. Dit trucje kun je ook gebruiken om bijvoorbeeld mensen in je waterval foto op te kunnen nemen.

Bij grote verschillen in het licht kun je ook meerder opnames maken en samenvoegen om harde contrasten te voorkomen. Hierbij kun je denken aan HDR foto's, maar ook aan de zogenaamde 'exposure blending' foto's.

Aan de slag


Een waterval echt mooi op de foto zetten is niet zo gemakkelijk als het lijkt. Plan je trip goed en probeer op locatie veel verschillende instellingen. Zo moet het je lukken om met mooie foto's thuis te komen!

Elja Trum

Over de auteur

Elja Trum is oprichter van Photofacts, online fotografiecursussite Photofacts Academy en het blog Teslafacts. Hij schrijft sinds 2006 over fotografie. Elja is ook auteur van boeken over zwart-wit-, portret- en flitsfotografie.

26 reacties

  1. Tommy
    Profiel Tommy schreef op dinsdag 12 juni 2012 om 08:29

    'Natuurlijk kun je een waterval 'gewoon' op de foto zetten, maar wanneer je denkt aan een waterval foto dan denk je natuurlijk aan de mooie foto's waarbij het water verandert is in een zachte waas die over de rotsen naar beneden glijdt.'

    Elja, wat is er nou 'natuurlijk' aan een foto waarbij het lijkt alsof iemand een tankwagen met melk aan het lozen is? Ik zie dit soort foto's steeds vaker (ook aan zee) en het begint op mij steeds meer over te komen als een goedkoop/makkelijk trucje, wat (nogmaals) voor mij in ieder geval, weinig aan de foto toevoegt. Persoonlijk houd ik toch meer van het echte geweld van golven en opspattend water, dan dit soort 'David Hamilton' effecten.

    Maar het blijft een persoonlijke mening...

    Tom

  2. Elja Trum
    Profiel  Elja Trum schreef op dinsdag 12 juni 2012 om 09:31

    @Tom; zo kun je het ook bekijken inderdaad. Persoonlijk vind ik het 'David Hamilton' effect wel mooi bij watervallen (en ook in de foto's van Hamilton zelf overigens). Uiteraard blijft het een kwestie van smaak, maar volgens mij vinden veel mensen het wel een mooi effect.

  3. Har
    Har schreef op dinsdag 12 juni 2012 om 11:16

    Ik ben het volkomen eens met Tommy.
    Dat zij-ige water is knudde. Het lijkt steeds een gespannen laken in de natuur. Het natuurlijke is helemaal weggedrukt op die manier. Heeft ooit eens iemand gezegd dat men een trage sluitertijd moet gebruiken denkt men dat men dan steeds dat technisch trukje moet toepassen. Die foto van Robert Doeleman is toch als het huilend kind schilderijtje.

  4. marcopaint
    Profiel marcopaint schreef op dinsdag 12 juni 2012 om 11:19

    Leuke en hulpzame tips. Exposure is een goede tip. Jammer dat er in Nederland niet veel te vinden zijn. Zo uit me hoofd heb je in Loenen een waterval en in Sonsbeekpark bij Arnhem eentje.

    Zelf heb ik in Burgers Zoo een plaatje geschoten van een kunstmatige indoor waterval die vele wel kennen.

Deel jouw mening

Let op: Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door geregistreerde bezoekers.
Wil je toch reageren, log in of registreer je dan gratis.
Toon alle artikelen binnen Tips en Truuks

Photofacts wordt mede mogelijk gemaakt door

CameraTools

Ontvang wekelijks fotografietips in je inbox

54.049 fotografie enthousiastelingen ontvangen de tips al!
Meer over de wekelijkse mail. Of blijf op de hoogte via Twitter of Facebook.


Elja Trum

Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!

Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.Meer over Photofacts
Om Photofacts.nl goed te laten functioneren maken we gebruik van cookies. Bekijk ons cookiebeleid. akkoord
sluiten

Mis het gratis fotografie eBook niet!

54.049 fotografen ontvangen onze wekelijkse fototips al. Schrijf je in en ontvang gratis het eBook '25 Tips voor het Fotograferen van Kinderen'.