Elja Trum

Voordelen van een full-frame camera

zondag 28 december 2008, 23:02 door | 132785x gelezen | 25 reacties

Er komen steeds meer zogenoemde full-frame camera's op de markt. Voor iedereen die zich afvraagt wat dat nu precies in houdt en wat de voordelen zijn sommen we ze in dit artikel voor je op. Full-frame camera's zijn overigens nog best prijzig, maar worden steeds betaalbaarder.

De Nikon D700, de Canon 5D mark II en de Sony Alpha 900 zijn bijvoorbeeld alle drie full-frame camera's die reeds voor bedragen onder de 3.000 euro te koop zijn. Ga je voor een oudere originele 5D dan heb je voor zo'n 1.400 euro al een full-frame camera. Prijzen zullen in de toekomst zeker nog verder dalen.

Wat is full-frame
Full-frame camera's worden zo genoemd omdat het formaat van de sensor die ze bevatten even groot is als het negatief is bij analoge digitale spiegelreflex camera's die met film werken. Dit formaat is 24 bij 36 mm. Het gehele systeem waarop spiegelreflex camera's gebouwd zijn is gemaakt (en geoptimaliseerd) rondom dit formaat film.

Omdat het maken van een full-frame sensor prijzig is, hebben de fabrikant besloten om camera's te maken met een kleinere sensor (APS-C formaat, 22 bij 15 mm). Van het totale beeld wordt dan eigenlijk alleen nog maar het middelste gedeelte gebruikt.

omschrijving
Foto door Jim Dicecco


Op de foto hierboven zie je het verschil tussen een full-frame en een APS-C sensor formaat. In het midden zie je nog het formaat sensor van een gemiddelde compact camera. Je kunt je voorstellen dat de prestaties van een dergelijke kleine sensor beduidend minder zullen zijn.

Doordat je bij een crop-camera slechts een deel van het totale beeld pakt is het alsof je objectief een groter telebereik heeft. Je maakt als het ware een uitsnede van een groter beeld, vandaar de term crop-factor. De crop-factor is de 'vergroting' die plaats vind doordat je de uitsnede krijgt in plaats van het volledige beeld. Feitelijk is er natuurlijk geen vergroting, je gooit alleen maar beeldinformatie weg. Een groothoekobjectief wordt dus een flink stuk minder groothoek.

Aan de andere kant kan een crop-camera interessanter zijn voor iemand die veel tele-objectieven gebruikt. Een 200mm objectief wordt 300mm of meer. Al moet je in de gaten houden dat er feitelijk alleen beeld weg valt. Met de speciale objectieven voor crop-camera's levert dit je echter wel een gewichts- en prijsbesparing op. In theorie heb je een voordeel met crop-camera's, maar in de praktijk blijkt dit vaak tegen te vallen in beeldkwaliteit.

In onderstaande foto is het verschil duidelijk te zien. Vanaf hetzelfde statief is een foto gemaakt met een full-frame camera en met een camera met een 1.6x cropfactor. Hetzelfde objectief werd gebruikt.

Fullframe versus crop


Lensfouten
Wanneer je een full-frame objectief gebruikt op een crop-camera zul je weinig last hebben van eventuele lensfouten. Je gebruikt immers het midden van het beeld; precies waar een objectief op zijn best is.

Gebruik je een full-frame objectief op een full-frame camera dan zullen dit soort lensfouten veel eerder de kop op steken. In onderstaande foto zie je hier een voorbeeld van. Er werd een Sigma 12-24mm extreme groothoek lens gebruikt. Hoewel dit geen goedkoop objectief is (circa 650 euro) is er duidelijk sprake van vignettering (donkere hoeken).

Vignettering op full-frame


Hoewel vignettering doorgaans goed in Photoshop te corrigeren is, is dit natuurlijk niet gewenst. Dezelfde foto genomen op een crop camera had deze lensfout niet zichtbaar gehad. Uiteraard had je ook niet zo'n wijd beeld kunnen fotograferen. Maar het is iets om rekening mee te houden; op een full-frame camera heb je beter/duurder glas nodig om lensfouten te minimaliseren.

Scherpte
Op het gebied van scherpte ben je bij een full-frame sensor in het voordeel. De grotere sensor zorgt ervoor dat het uiteindelijke beeld minder 'opgeblazen' hoeft te worden om eenzelfde formaat op je beeldscherm (of afdruk) te tonen. Dit is ook een belangrijk reden waarom het middenformaat zo interessant is. De scherpte is dan echt indrukwekkend.

Gevolg van deze scherpte is dat je in theorie minder goed glas nodig hebt om een even mooi beeld te krijgen. Helaas is minder goed glas vooral minder goed aan de randen.

Scherptediepte
Een ander effect van een grotere sensor is de kleinere scherptediepte. Het gebied dat scherp is in een foto is dus (bij dezelfde instellingen en hetzelfde objectief) kleiner bij een crop camera. Dit kan vervelend zijn; bijvoorbeeld bij macrofotografie.

Meestal wordt het door een fotograaf echter als pluspunt ervaren, het is immers gemakkelijkere om de aandacht in een foto op het onderwerp te leggen. De achtergrond kun je sneller onscherp maken. Wel moet je opletten dat je geen scherpte tekort komt.

Het effect van een groter scherptediepte bij een kleinere sensor is erg goed zichtbaar bij compact camera's. Zie ook het formaat van een dergelijke sensor in de foto aan het begin van het artikel. Het is hierbij bijna onmogelijk een onscherpe achtergrond te krijgen. Iets dat door veel gebruikers als pluspunt wordt gezien overigens. Je foto's zijn dan immers altijd scherp.

Ruisprestaties
Des te groter een sensor is, des te minder last je zult hebben van ruis op hoge lichtgevoeligheden. In het algemeen gesproken zijn pixels op een grotere sensor ook groter van formaat. Hierdoor kunnen ze meer licht opvangen waardoor het signaal minder hard versterkt moet worden. Deze versterking veroorzaakt de ruis. Twaalf megapixel op een compactcamera sensortje gepropt zal dus veel meer ruis opleveren dan de twaalf megapixel sensor van de Nikon D700 of D3.

Het is natuurlijk wel vaak zo dat er ook meer megapixels op een grotere sensor worden gepropt waardoor dit verschil teniet gedaan kan worden. Al zullen de 21 miljoen sensorpixels op de full-frame 5D mark II nog steeds verder uit elkaar staan dan de 12 miljoen pixels op een compactcamera sensor.

Objectieven voor de toekomst
Ik kan natuurlijk niet in de toekomst kijken, maar waarschijnlijk is het erg verstandig om bij de aanschaf van een nieuw objectief even goed na te denken. Je kunt namelijk objectieven kopen die alleen geschikt zijn voor crop-camera's en die dus niet (volledig) op een full-frame camera te gebruiken zijn.

Zo heeft Canon de EF-S objectieven en worden deze 'crop'-objectieven bij Nikon aangeduid als DX lenzen. Deze objectieven zijn vaak net iets goedkoper omdat ze gebouwd zijn voor de kleinere sensor. Hierdoor is er minder glas nodig, want het uiteindelijk geprojecteerde beeld is kleiner dan bij een full-frame objectief.

Hierdoor kan de aanschaf van een dergelijk objectief nu goedkoper uitvallen. Wanneer je deze objectieven echter in de toekomst op een full-frame camera wilt gebruiken blijkt dit niet (of slechts beperkt) te kunnen. Zonde dus voor je investering in deze lenzen!

Volgens mij is de kans erg groot dat er over een jaar of vijf a tien helemaal geen crop-camera's meer gemaakt worden. Het maken van een full-frame sensor kost dan niet zoveel meer dan het maken van een crop-sensor. Zeker in de richting van professionelere camera's zal dit al snel het geval zijn. Denk dus na of je in de toekomst full-frame verwacht te gaan of dat je genoegen blijft nemen met crop-camera's.

Persoonlijk heb ik er vanaf het begin (met uitzondering van mijn eerste Canon 300D met bijbehorende -crop- kitlens) voor gekozen om alleen maar full-frame objectieven aan te schaffen. Ik sta op het punt de Canon 5D mark II aan te schaffen en ben dus erg blij dat ik niet met crop-objectieven in mijn maag zit.

Conclusie
Een full-frame camera heeft dus een kleinere scherptediepte, minder ruis, meer scherpte en maakt gebruik van het volledige bereik van objectieven. Dit laatste punt maakt eventuele lensfouten in een objectief eerder duidelijk. Daarbij is een full-frame camera (en de full-frame objectieven) duurder.

Vergeet overigens ook niet dat het gaat om de uiteindelijke foto; niet om de technische details van elke pixel. Stort je dus niet in de schulden om een full-frame camera te kopen. Een goede fotograaf maakt met een instapcamera mooiere foto's dan een slechte fotograaf op full-frame of middenformaat.

Meer informatie
- Digital Photography School; Which is right for you
- Ken Rockwell; The Full-Frame Advantage
- Bob Atkins; Full-frame versus APS-C
- Digitale fotografie tips; Crop versus full-frame (Nederlands)
- Ophrys Photography; Full-frame and crop comparison

delen!

Gratis eBook en wekelijks tips in je inbox

23.058 fotografen ontvangen de nieuwsbrief al. Meer over de nieuwsbrief. Of blijf op de hoogte via fb Facebook of twTwitter.

Gratis eBook: 25 tips voor het fotograferen van kinderen

Schrijf je gratis in en ontvang het eBook '25 tips voor het fotograferen van kinderen'.

Elja Trum

Over de auteur

Elja Trum is oprichter van Photofacts, auteur van een boek over zwart-wit fotografie en schrijft regelmatig voor fotomagazine Zoom.nl. Naast zijn passie voor fotografie werkt hij als e-business consultant bij Directshop.
Elja twittert, is getrouwd en vader van Mika en Vera.

Photofacts Academy Photofacts Academy

25 reacties

  1. Hidde
    Profiel Hidde schreef op maandag 29 december 2008 om 09:57

    Hi Elja, sterk stuk. Enne, vooral met de laatste alinea sla je de spijker op zijn kop. Hier wordt namelijk nog wel eens aan voorbijgegaan...

  2. PeterB
    PeterB schreef op maandag 29 december 2008 om 11:05

    Zinvolle bijdrage. Dank daarvoor. Heb nu een mix van FF en crop objectieven. De aandacht zal zich bij de aankoop van nieuw glaswerk moeten richten op de FF lenzen. Al zal de eerstvolgende camera nog wel een cropfactor hebben, je kunt maar beter grondig voorbereid zijn. De prijs... hmm, dat is een enthousiasme remmende factor. Laat ik er vanuit gaan dat je daardoor je aankoop nog beter overweegt en dat aanschaft dat je echt meer creatieve ruimte geeft.

Deel jouw mening

Let op: Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door geregistreerde bezoekers.
Wil je toch reageren, registreer je dan gratis.
Toon alle artikelen binnen Basiskennis

Photofacts wordt mede mogelijke gemaakt door

CameraTools

Ontvang wekelijks fotografietips in je inbox

23.058 fotografen ontvangen de nieuwsbrief al!
Meer over de nieuwsbrief. Of blijf op de hoogte via fb Twitter of twFacebook.

Elja Trum

Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!

Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.Meer over Photofacts
Om Photofacts.nl goed te laten functioneren maken we gebruik van cookies. Bekijk ons cookiebeleid. akkoord