Persfoto's; Gratis en vaak nog goed ook

Kranten, tijdschriften en blogs gebruiken niet alleen werk van ingehuurde of eigen fotografen. De een meer, de ander minder, maar bijna ieder medium maakt gebruik van gratis aangeboden werk. Soms bedroevend slecht, maar vaak van heel goede kwaliteit. Te vinden in de 'digitale perskamer' op de websites van bedrijven en instellingen.

Dit keer geen eigen materiaal, maar werk dat ik als studiemateriaal verzamel uit belangstelling voor de samenstelling persmappen voor perscontacten, public relations en public affairs. Ik zie het als lesstof voor fotografen. Je kunt het zien als concurrentie, je kunt er misschien een markt in ontdekken, of inspiratie opdoen. Het lijkt mij in ieder geval er als fotograaf kennis van te nemen.

Het gaat in alle gevallen om materiaal dat onder bepaalde voorwaarden kosteloos door media-vertegenwoordigers kan worden gebruikt. Ik constateer dat het meestal om professioneel gemaakt werk gaat, waarvan de gebruiker ervan mag uitgaan dat de rechten van de fotograaf zijn afgekocht, als ze al niet zijn gemaakt door een interne fotodienst.

Perspresentatie
De beelden worden meestal uitgegeven bij de perspresentatie van een nieuw product. Na de de presentatie van een nieuwe camera van Canon, Nikon en Sony, de nieuwe tv van Philips of LG, of van de nieuwe versie van een BMW of Volvo personenauto zie je dan ook in alle media dezelfde foto's terugkomen. Sommige media gebruiken uitsluitend deze kosteloos te gebruiken foto's (zeker bij het geven van het eerste nieuws), maar naderhand zullen de meeste redacteuren, bloggers of verslaggevers eigen materiaal gebruiken.

Ik toon hier wat recent werk uit andere hoeken van de economie dan fotografie. De volgende twee beelden zijn afkomstig uit de perskamers op de websites van Philips en BMW. Ik heb geen verhalen gelezen over de auto, maar ik neem aan dat deze foto als een nieuwsfoto wordt wordt gebruikt en naderhand als aanvulling kan dienen op eigen fotografie.





Persdossier
Dergelijke foto's voor de pers zijn zelden alleen gemaakt voor verspreiding onder bloggers en journalisten. Veel vaker zijn ze gemaakt voor reclame-uitingen van de fabriek, importeurs en verkopende partijen. Dat geldt mogelijk wat minder voor de uitgebreide persdossiers van teksten en beeldmateriaal (vaak foto en video) die sommige bedrijven uitgeven.

Dat ook dan goed materiaal wordt verstrekt laat ik zien aan de hand van materiaal uit de digitale perskamer van Siemens. Onderstaande foto van Warschau maakt deel uit van een dossier voor de pers in het kader van milieu en 'Kopenhagen' en gaat in op verschillende Siemens-initiatieven.



Open sources
Opmerkelijk vind ik de Amerikaanse overheid, die 'open sources' als beleid heeft. Daar geldt dat wat door iedereen is betaald, ook voor algemeen nut moet worden aangewend. Ik heb geen uitputtende studie verricht naar welke diensten daar wel of niet aan mee doen, maar ik zag onder meer dat ruimtevaartorganisatie NASA en het Amerikaanse douane voor algemeen gebruik fotomateriaal op de websites beschikbaar stellen. Je kunt er als student, blogger, redacteur of schrijver van een 'stukkie' gebruik van maken. De volgende foto van de eerste maanwandeling, veertig jaar geleden, is te vinden in de openbare beeldbank van NASA.



In Europa is het aantal bedrijven en instellingen met een digitale beeldbank wisselend. Duitse bedrijven doen op dat gebied meer dan Nederlandse. De Nederlandse overheid heeft wel een Nationale Beeldbank, maar die is niet openbaar. Toegankelijk is de beeldbank van de Europese Commissie, waarvan je na aanmelding gebruik mag maken.

Bager
Meestal slechter van kwaliteit zijn de foto's die worden verstuurd na overhandigingen. Wagenparkbeheerder A ontvangt de eerste of honderdste zus of zo auto; loonwerker B ontvangt de eerste graafmachine van merk X; een serie nieuwe laptops aan ICT-bedrijf Q. Het is meestal het werk van iemand die toch aanwezig is en met een point-and-shoot een plaatje maakt. Daar komt zelden een professionele fotograaf aan te pas. Geen nood, want de media doen er niet veel meer dan het als klein plaatje meenemen bij een klein bericht.

Ook bedrijven die meestal aandacht besteden aan hun fotografie maken zich er dan vaak met een jantje-van-leiden af. Daarvan een recent voorbeeld. Hier lijkt het misschien nog wat, maar het origineel (gedownload: 300 dpi, 3191x2126 pixels) toont deze foto op mijn monitor geen enkel onderdeel scherp. Jammer, potentieel is het een foto die bij een verhaal in een tijdschrift zou passen. Maar misschien is dat al lang de bedoeling niet meer van dit soort foto's uit de digitale perskamer.