Aan de slag met HDR fotografie

Uit een eerdere bespreking van een website vol met prachtige HDR opnamen bleek dat er veel interesse was voor deze bewerkingsvorm binnen de fotografie. Vooral de tonemapping bewerking die nodig is om een HDR goed te kunnen weergeven kan hierbij voor een surrealistisch effect zorgen. Persoonlijk vind ik dit prachtig en dus had ik een goede reden om opnieuw met High Dynamic Range aan de slag te gaan.

Ik zeg opnieuw, want eerder had ik al eens een poging gedaan die helaas niet de gewenste resultaten opleverden.
Een HDR opname kan in principe van elke situatie gemaakt worden. Zelf heb ik ervoor gekozen om gisterenmiddag een bezoekje te brengen aan de st. Stevenskerk in Nijmegen. Deze kerk is in de meeste weekenden opengesteld voor bezoekers en er mag gefotografeerd worden (mits niet voor commercieel gebruik).

Wat is nu een HDR opname
Voor een High Dynamic Range foto moet je natuurlijk een onderwerp kiezen met een hoog dynamisch bereik. Het dynamisch bereik van een camera is in feite het aantal stops dat de camera vast kan leggen. Wanneer je een foto maakt van een landschap onder een heldere hemel is het bijvoorbeeld moeilijk om, zonder filters, zowel de lucht als de grond goed te belichten. Het contrast tussen de twee (het lichtste punt ten opzichte van het donkerste punt) is te groot. Het dynamisch bereik van een camera is dan niet toereikend en daardoor krijg je ofwel uitgebeten plekken in je foto (puur wit) of dichtgelopen plekken (puur zwart).

Om dit probleem op te lossen kun je, erg jaren negentig, met (overlopende) grijsfilters werken; of erg 2006, met HDR stoeien. In een HDR opname combineer je meerdere afzonderlijke foto's zodat zowel de hoge lichten als de donkere gedeelten nog detail bevatten. Het grote nadeel van een HDR opname is dat deze niet getoond kan worden op de huidige monitoren.

Een HDR opname moet daardoor altijd nog teruggeschaald worden naar een standaard 8 bits opname die je verder normaal kunt verwerken. Dit terugschalen kan bijvoorbeeld met behulp van tone mapping.

Verschillende belichtingen vastleggen
In de kerk heb ik vanuit verschillende standpunten een aantal foto's gemaakt. Bij elk standpunt heb ik achtereenvolgens opname die van circa 2 stops onderbelicht naar 2 stops overbelicht liepen. Hierbij begin je met eerst de juiste belichting voor de opname te bepalen. Dit is de belichting die je normaal gekozen zou hebben wanneer je een foto van de desbetreffende omgeving zou nemen (een gemiddelde belichting). Het makkelijkste is om gebruik te maken van een handmatige belichting. Stel het diafragma eerst in op de gewenste scherptediepte en zet ook de scherpstelling op handmatig (na scherpgesteld te hebben).

Vanuit de gemiddelde belichting gezien ga je 2 stops onderbelichten (bij mijn Canon 400D bereik je 2 stops onderbelichting door de belichting met 6 'klikjes' te verminderen; elke stap is - 1/3 EV). Maak een afdruk van met deze instellingen. Uiteraard zal de opname veel te donker zijn. Eventuele lichte plekken in de opname zullen echter wel goed belicht zijn, bij een gemiddeld bemeten foto zouden deze uitgebeten zijn.

Na deze eerste foto ga je weer naar de gemiddelde belichting en maakt je opnieuw een opname. Vervolgens belicht je twee stoppen over en maak je de laatste foto. Deze laatste foto zal grotendeels overbelicht zijn, maar de donkere gedeelten in de opname zullen hierdoor beter zichtbaar zijn.

Overigens is bovenstaande methode een richtlijn, je kunt er uiteraard van af wijken. Zorg er in elk geval voor dat je een foto hebt waar de lichte delen goed belicht zijn, een gemiddelde belichting en een foto waar de donkere delen goed belicht zijn. Mogelijk moet je niet twee stoppen, maar slechts één of juist drie stoppen verschil tussen de opname nemen. Ook is het geen probleem om extra opname te maken die ook weer anders belicht zijn om bijvoorbeeld een erg groot contrastverschil te overbruggen.

Uiteraard gebruik je bij je HDR opname bij voorkeur een stevig statief zodat de compositie op elke opname gelijk zal zijn.

De foto's combineren
Thuis achter je computer ga je de opname combineren. Een veel gebruikt programma hiervoor is Photomatix. Er is ook een gratis probeerversie beschikbaar op de website. Overigens kan Photoshop zelf ook overweg met HDR bestanden (en deze ook aanmaken).

In eerste instantie heb ik geprobeerd de automated batch functie van het programma te gebruiken zodat ik mijn RAW files direct kon gebruiken. Om de een of andere vage reden was het resultaat echter een roze afbeelding in plaats van de gewenste HDR foto.

Als alternatief heb ik er voor gekozen om de RAW bestanden eerst in Photoshop om te zetten naar Jpeg en deze vervolgens gebruikt als invoerbestanden. Dit leverde betere beelden op. Voor het aanmaken van de uiteindelijke afbeelding heb ik feitelijk de standaard tutorial van het programma doorlopen.

Nadat de HDR afbeelding aangemaakt is pas je Tonemapping toe om de afbeelding weer om te zetten naar een 8 bits afbeelding. Deze stap kan Photomatix ook voor je uitvoeren. In een scherm voorzien van een preview kun je de afbeelding naar eigen smaak aanpassen. Je kunt hierbij zelf beslissen of je een meer natuurlijke uitstraling wilt of het tekenachtige effect welke ik persoonlijk zelf erg mooi vind.


De Nijmeegse st. Stevenskerk in High Dynamic Range