Erik van Rosmalen

Beginnen met analoge fotografie

maandag 28 maart 2011, 20:11 door | 24628x gelezen | 21 reacties

Analoge fotografie wordt steeds populairder. Cameraatjes als Holga's en Diana's vinden gretig aftrek voor Lomografie, Polaroid is bezig aan een revival en er zijn zelfs iPhone apps te over die 'analoge' effecten imiteren. Maar waar begin je als je zelf analoog wilt gaan fotograferen?

Waarom analoog?


Iedereen heeft zijn reden voor analoge fotografie. De aanhangers van Lomografie kiezen voor de onvoorspelbaarheid, de rare effecten, kleurzwemen en andere eigenaardigheden die op kunnen treden. Maar ook je kunt ook technisch mooi fotograferen op analoog; de mooie korrel, de zachtheid van film en de scherptediepte zijn lastig te evenaren met digitale fotografie.

Lubitel - Lomo
Lomografie: een foto met de Lubitel
Met matige scherpte, een lichtlek (rechtsonder) en vignettering

Voor mij –en anderen– is analoog fotograferen daarnaast ook 'therapeutisch'. Nu schiet je immers niet lukraak in het wilde weg, om op je schermpje te beoordelen wat je doet. Je moet weer nadenken vóór je afdrukt. Beredeneren waarom je belicht. Heel verhelderend en het haalt je van de automatische piloot af!

Waarmee begin je?


Is lomografie niet je ding, maar wil je toch analoog starten? Het meest voor de hand liggende formaat is dan kleinbeeld, 35 millimeter. Rolletjes zijn er nog in overvloed te krijgen én kun je nog overal laten ontwikkelen. Daarnaast kan het voordelig zijn om een goedkope body te vinden met dezelfde vatting als je digitale spiegelreflex.

Voordeel: je hebt direct het hele arsenaal aan objectieven uit je digitale fototas tot je beschikking. Ook 'voelt' het hetzelfde als je digitale werk, dat kan ook prettig zijn.

Zelf ben ik ook met kleinbeeld begonnen. Met een Canon EOS 30, waar ik mijn Canon-objectieven probleemloos op kon gebruiken. Je hebt de vertrouwde bediening van je digitale camera, net als lichtmeting en autofocus (afhankelijk van je merk).

Groot, groter, grootst


Wil je wat anders dan het gewone kleinbeeld? Naast kleinbeeld (dat negatieven oplevert van ongeveer 24x36 mm) heb je ook nog de keuze voor middenformaat en grootformaat. Grootformaat is voor de echte liefhebber: het gaat daar om vlakfilm (losse 'vellen' dus) van bijvoorbeeld 4x5 of 8x10 inch. Het gaat hier meestal om grote Technische camera's, zoals Cambo of Linhof.

De resultaten zijn ernaar, maar het proces is bewerkelijk. Niet iets wat je er even bij doet. Bijkomend nadeel van deze grotere vlakfilms is de prijs. Ze zijn relatief duur en ze laten ontwikkelen kan ook niet meer bij een Hema of Kruidvat.

Middenformaat


Een prima alternatief is middenformaat. Veel van de lomo-camera's werkt op dit formaat. De 120-rolfilm (of de iets minder gangbare 220-film) wordt zeker nog geproduceerd en is bij goede fotozaken of online speciaalzaken goed verkrijgbaar. Zelf heb ik goede ervaring met Macodirect, maar ook Het Beeldgebouw heeft een goede naam.

Rolfilm geeft negatieven van zes centimeter breed, wat natuurlijk een stuk groter is dan kleinbeeld of een digitale sensor. Wel zul je hiervoor uiteraard een ander type camera nodig hebben.

Welke middenformaatcamera?


Middenformaatcamera's vind je in allerlei soorten, maten en prijsklassen. Zo zijn er bijvoorbeeld één-oog en twee-oog-reflexen. De één-ogige camera's komen overeen met wat je kent van de huidige camera's. Bij een twee-ogige camera kijk je door een andere lens dan de lens die je film belicht.

De Mamiya C330 is een bekend voorbeeld hiervan. Voordeel van deze camera's is de 'waist level view finder'. De camera hangt op je buik en je kijkt van bovenaf naar je beeld. Daardoor hou je bij portretten automatisch meer contact met je model. De reden dat deze camera's veel voor dit genre gebruikt worden.

Zelf ben ik met middenformaat gestart met een Lubitel. Een eenvoudige twee-ogige spiegelreflex van Russische makelij. Voor een paar tientjes zijn deze soms al te vinden op Marktplaats. Verwacht er geen grote klasse van, de objectiefjes zijn van plastic en scherpstellen is erg lastig. Ze worden dan ook tot de Lomo-camera's gerekend. Maar ze zijn ideaal om het gevoel te krijgen!

Lubitel-2 Russische makelij middenformaatcamera - foto Erik van Rosmalen

De meestgebruikte middenformaat camera's zijn één-ogige spiegelreflexen. De digitale varianten daarvan waarmee je studiofotografen (met name in de fashionwereld) ziet werken zijn voor de amateur en semiprof onbetaalbaar, maar analoog zijn ze er voor elk budget.

Cameramerken


De bekendste middenformaatcamera is de Hasselblad. Een model uit een van de 500-series vind je tweedehands vanaf zo'n 1.000 euro, inclusief het standaard objectief (bij middenformaat is dat 80mm). Er zijn echter ook goedkopere camera's en objectieven te vinden. Een bekend model, dat ik zelf ook gebruik, is de Mamiya 645.

Ook van Bronica, Pentax en Rollei zijn er diverse, betaalbare middenformaatcamera's. En er bestaan zelfs Hasselblad-'klonen' van oost-Europees-Russische makelij, van bijvoorbeeld het merk Kiev.

Mamia 645 middenformaatcamera - foto Erik van Rosmalen

Maar wat voor camera wil je? Naast budget en de keuze tussen een één-oog of twee-oog kijk je ook naar het formaat. Veel middenformaatcamera's leveren vierkante beelden op: negatieven van 6x6 centimeter. Voor portretten is dit natuurlijk een mooie beeldverhouding. Maar ook 6x4,5 centimeter is een gangbare maat. Daarnaast zijn er allerlei andere formaten, zoals 6x7, 6x8 tot zelfs 6x17 voor echte panorama-camera's.

En dan?


En dan is je rolletje vol. Ontwikkelen dus. Kleinbeeld kleurenfilms (en de modernere zwart-witfilms) kun je tegenwoordig nog op allerlei plekken laten ontwikkelen. Van Kruidvat tot vaklab. Het aantal plaatsen waar je rolfilms kunt aanbieden is wat kleiner. Goede fotovaklabs hebben de voorkeur, maar: ook bij de Hema kun je er nog steeds mee terecht!

Zelf breng ik diafilms en C41-rolletjes (C41 is de formule waarmee kleur en 'nieuwere' zwart-witfilm ontwikkeld wordt) naar Hema en dat gaat eigenlijk altijd goed. Al hoor ik af en toe wel andere verhalen. Wil je met een belangrijke film echt op safe spelen, ga dan naar een vaklab! Zwart-wit ontwikkel ik zelf. Daaraan besteed ik later wellicht een andere blog.

Portret op middenformaat zwartwitfilm - Elise - Foto Erik van Rosmalen
Elise - Mamiya 645 (Neopan100, ontwikkeld in Rodinal)

Scannen


Van je ontwikkelde negatieven kun je prachtige prints laten maken. Maar de meeste fotografen zullen ze tegenwoordig toch willen scannen. Dat kun je zelf doen, of het laten doen. Als blijkt dat analoge fotografie jouw ding is, kan ik je aanraden een negatiefscanner aan te schaffen. Je hebt dan zelf alle controle over kleur en resolutie en uiteindelijk is dat veel goedkoper. Zelf scan ik met een CanoScan 8800F.

Geduld en geld


Snel veel resultaat, dat weinig kost? Dan is analoge fotografie niet jouw ding. Je fotografeert immers rustiger en bedachtzamer en het duurt langer voor je je resultaten in handen hebt. Daarnaast zit je natuurlijk met extra kosten: films, eventuele ontwikkelkosten en een scanner. Maar als je met zorg en geduld naar een mooie plaat wilt toewerken, zijn er mooie resultaten te behalen!

delen!

Gratis eBook en wekelijks tips in je inbox

23.051 fotografen ontvangen de nieuwsbrief al. Meer over de nieuwsbrief. Of blijf op de hoogte via fb Facebook of twTwitter.

Gratis eBook: 25 tips voor het fotograferen van kinderen

Schrijf je gratis in en ontvang het eBook '25 tips voor het fotograferen van kinderen'.

Erik van Rosmalen

Over de auteur

Erik werkt als redacteur/tekstschrijver en fotograaf bij Commond, waar hij zich ook bezig houdt met webteksten, SEO en social media. Daarnaast is hij freelance fotograaf. Mensen vormen daarbij het hoofdonderwerp: portret- en reportage-fotografie. Volg Erik ook op Twitter of Facebook!

Photofacts Academy Photofacts Academy

21 reacties

  1. robbertnijs.com
    robbertnijs.com schreef op maandag 28 maart 2011 om 20:39

    Leuk om te lezen!! Ik fotografeer nu een jaar analoog en vindt het geweldig. Dat komt omdat de opleiding fotokunst in Hoogstraten (Belgie) het eerste en tweede jaar geheel analoog begint. Zwart-wit dus zelf ontwikkelen en afdrukken, een kunst op zich. Ik fotografeer de laatste tijd meer met mijn gratis oude Zenit EM('77), Canon A1 ('83) of Pentax Spotmatic F uit 1973 dan met mijn chique canon5d mark II...... Die overigens ook geweldig is, vast ook over 30 jaar.

  2. Remco
    Profiel Twitter Remco schreef op maandag 28 maart 2011 om 21:19

    Grappig dat je nu met dat artikel komt. Ik zit al een tijdje te denken ok weer eens met film (kleinbeeld) te gaan fotograferen. Vooral om beter na te gaan denken bij het maken van de foto's.

Deel jouw mening

Let op: Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door geregistreerde bezoekers.
Wil je toch reageren, registreer je dan gratis.
Toon alle artikelen binnen Tips en Truuks

Photofacts wordt mede mogelijke gemaakt door

CameraTools

Ontvang wekelijks fotografietips in je inbox

23.051 fotografen ontvangen de nieuwsbrief al!
Meer over de nieuwsbrief. Of blijf op de hoogte via fb Twitter of twFacebook.

Elja Trum

Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!

Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.Meer over Photofacts
Om Photofacts.nl goed te laten functioneren maken we gebruik van cookies. Bekijk ons cookiebeleid. akkoord