Michelle Peeters

Geen 'back focus' probleem maar verkeerde scherpsteltechniek!

donderdag 13 december 2018, 10:51 door | 11,930x gelezen | 34 reacties

Veel fotografen (waaronder ikzelf) claimen dat hun camera last heeft van 'back focus' (het iets te ver naar achteren scherpstellen) en dat hun foto's daarom niet allemaal haarscherp zijn. In de praktijk is dit echter vaak te wijten aan het verkeerd hanteren van je camera.

Back en Front focus


Back focus is als er scherpgesteld wordt achter het onderwerp. Dit kan mooi geïllustreerd worden met onderstaande afbeeldingen:

Backfocus probleem


Links zie je de gewenste foto waarbij op de batterij is scherpgesteld. In de rechter foto zie je wat er met back focus gebeurt.

Dat is niet de bedoeling geweest! De camera heeft achter het onderwerp scherpgesteld waardoor het onderwerp vaag is. Situaties waarin je dit kunt herkennen is bijvoorbeeld bij portretten.

Je stelt scherp op de ogen van de persoon en later zie je dat niet de ogen, maar oren scherp zijn. Dat is een voorbeeld van back focus.

Front focus is het tegenovergestelde van back focus. In dit geval stelt de camera scherp voor het gewenste onderwerp.

Eén centraal scherpstelpunt


Ik stel zelf ook altijd scherp met één centraal scherpstelpunt. Daarmee stel ik eerst scherp waarna ik de compositie corrigeer door de camera te verdraaien (met de ontspanknop half ingedrukt, waardoor de focus wordt vastgehouden).

Helaas is dit een foutieve manier van scherpstellen en vervolgens je compositie bepalen. Het gaat inderdaad vaak fout terwijl je toch zeker weet dat je heel nauwkeurig op het onderwerp had gefocusseerd.

Allereerst werkt dit alleen maar bij stilstaande onderwerpen, want een bewegend onderwerp volgen gaat niet op die manier. Maar ook bij stilstaande onderwerpen leidt het tot een foutieve scherpstelling.

Scherpstelvlak is plat


De oorzaak hiervan is dat het scherpstelvlak een plat vlak is. In onderstaand plaatje kun je goed zien wat het gevolg is.

Scherpstelvlak scherpstelafstand

Als je, nadat je hebt scherpgesteld, de camera herposioneert (met de ontspanknop half ingedrukt) blijft de scherpstelafstand gelijk maar de afstand van camera tot de ogen van je onderwerp wordt korter. Daardoor komt het focuspunt achter je onderwerp te liggen

Stel dat je een portretfoto wilt maken, met je model gepositioneerd op een derde van rechts. Je richt je camera eerst op je model zodat je met je middelste AF-punt kunt scherpstellen op de ogen (of op het dominante oog). Daarna draai je de camera naar links, zodat de gewenste compositie wordt bereikt.

De scherpstelafstand (de pijl) verandert niet meer. Zoals je kunt zien, leidt dit ertoe dat het scherpstelvlak achter je model terecht komt. En dit leidt tot een foto die op de verkeerde plaats scherp is.

Soms valt het effect nog binnen de scherptediepte waardoor het het niet goed ziet. Maar klachten over 'back focus' van een camera zijn vaak te herleiden naar een verkeerde scherpsteltechniek!

Back focus verkeerde scherpsteltechniek

Hier zie je dat deze scherpsteltechniek wel werkt bij een cirkelvormig scherpstelvlak. Bij een vlak scherpstelvlak wordt de pijl (dus de afstand) ineens langer

Hoe dan wel?


Om dit probleem te voorkomen kun je beter eerst je compositie bepalen en vervolgens het scherpstelpunt op je camera verplaatsen naar het punt waar je het wilt hebben.

Af punten bijstellen


Er zijn nog meer alternatieve scherpstelopties. Bij veel (systeem-) camera's heb je nu bijvoorbeeld ook gezichts- en oogdetectie voor je scherpstelling.

En bij bewegende onderwerpen kun je de AI Servo (Continuous Servo bij Nikon) -stand gebruiken. Je stelt dan niet eenmalig scherp, maar de de camera blijft continue scherpstellen op het onderwerp.

Conclusie


Als je veel last hebt van onscherpe foto's waarbij het scherpstelpunt duidelijk voor of achter je onderwerp ligt, kan het natuurlijk zijn dat je camera (opnieuw) afgesteld moet worden.

Maar vaak ligt het probleem toch bij jezelf. Het is in ieder geval de moeite waard om eens na te gaan of jouw manier van scherpstellen wel in alle situaties de goede is.

Meer weten over de basis van fotografie?


Bij Photofacts Academy, onze online leeromgeving voor fotografen, hebben we een complete basiscursus over fotografie. Je kunt deze cursus twee weken lang volgen met een gratis proeflidmaatschap.



Dit artikel is voor het laatst bijgewerkt op 13 december 2018.
De eerste publicatiedatum is maandag 30 april 2018, 20:40.
Michelle Peeters

Over de auteur

Michelle Peeters is fotografe en oprichter van DeuxBleus Fotografie. Michelle herkent het bijzondere in het gewone en het gewone in het bijzondere. Ze heeft zich nooit willen specialiseren en is daardoor van alle markten thuis.

34 reacties

  1. 100
    Profiel 100 schreef op dinsdag 1 mei 2018 om 00:18

    Tja, dat wordt lastig als je onderwerp buiten je scherptelpunten valt…
    Ander nadeel is dat de lichtmeting van veel camera’s niet gekoppeld is aan alle individuele schepstelpunten waardoor je dan wel een scherpe maar mogelijk verkeerd belichte foto krijgt, zeker als er veel lichtverschil zit tussen je onderwerp en de achtergrond. En ja, ook dat is weer op te lossen door eerst een lichtmeting te doen op je onderwerp, die vast te zetten, dan de compositie te bepalen en dan scherp te stellen mits je voldoende tijd hebt om dat allemaal te doen.

    Belangrijkste is denk ik dat je weet wat de voor- en nadelen zijn van de verschillende methodes (die op zich niet fout zijn). Als je op f/1.4 fotografeert is een nauwkeurige scherpstelling belangrijker dan op f/8 of f/11 omdat de scherptediepe op f/1.4 veel kleiner is. Als je op hoge ISO fotografeert is een correcte belichting belangrijker omdat je veel minder ruimte hebt voor correcties achteraf door een lager dynamisch bereik.

  2. Liesbeth van Asselt
    Profiel  Liesbeth van Asselt schreef op dinsdag 1 mei 2018 om 10:43

    Ter aanvulling: het middelste scherpstelpunt is altijd een crosssensor, bij de andere sensoren weet je dat vaak niet (meestal zijn niet alle sensoren crosssensoren, al komen er steeds meer camera's die dit wel hebben). Betekent dat je alleen met het middelste punt bij alle camera's zeker weet dat je in slechte lichtsituaties met weinig contrast altijd goed scherp kunt stellen. Bij andere scherpstelpunten kan de camera gaan 'pendelen'. Dat is de reden waarom dit geadviseerd wordt. En daar is ook niks mis mee. Tenzij bij macrofotografie (korte instelafstand) of bij een heel groot diafragma (1.4, 1.8 en soms 2.8). Dan gaat bovenstaande redenering op. Behalve een ander scherpstelpunt kiezen (waarvan je dus niet weet of het een crosssensor is en of de scherpstelling lukt = snel genoeg gaat) kun je dan ook natuurlijk ook handmatig scherpstellen. Zeker bij macrofotografie is dat een aanrader. Werk je met een kleiner diafragma of op een grotere instelafstand, dan is het middelste scherpstelpunt nog steeds het meest trefzeker.

  3. wim wilmers
    wim wilmers schreef op dinsdag 1 mei 2018 om 10:59

    zoals je de foto laat zien met die batterij kan natuurlijk nooit zijn door hercompostie bij een diafragma zoals je nu hebt gebruikt. Dit is gewoon 1 x scherp gesteld op batterij en 2e keer op achtergrond. zo groot kan het verschil nooit zijn. Of je moet wel heel ver van je oude compositie zijn afgeweken in dit geval. Ik leg het aan mn cursisten in principe ook zo uit zoals je omschrijft vanwege de schuine lijn versus een rechte lijn. Vaak laat ik het zien dat wanneer je op een pupil richt en je maakt een hercompositie je dan juist je scherpstelpunt iets naar voren haalt en dan bijvoorbeeld de wenkbrauw scherp krijgt. Doordat je van een rechte lijn naar een schuine lijn gaat wordt de afstand tot je punt verder waar je op wenst scherp te stellen. Zelf zet ik altijd mn scherpstelpunt in de hoek waar ik ook de scherpte wil hebben. Vooral op lage diagrafma's is dat bijna een must.

  4. Bart van den Dikkenberg
    Bart van den Dikkenberg schreef op dinsdag 1 mei 2018 om 11:00

    Het is ook mogelijk om te controleren of het scherpstellen aan jezelf ligt of aan de camera. Je kunt dit controleren door je camera op statief te zetten en een opengeslagen krant onder een hoek van 45 graden te fotograferen en daarbij elke keer handmatig het scherpstelpunt in te stellen.
    Achteraf kun je dan aan de foto’s zien of de camera ook daadwerkelijk op dat punt heeft scherpgesteld. Bij mijn camera bleken 2 scherpstelpunten niet goed te werken en dat is vervolgens door het herstelbedrijf van Canon weer verholpen. Dus het hoeft niet altijd aan jezelf te liggen.

Deel jouw mening

Let op: Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door geregistreerde bezoekers.
Wil je toch reageren, log in of registreer je dan gratis.
Toon alle artikelen binnen Tips en Truuks

Photofacts wordt mede mogelijk gemaakt door

CameraTools

Ontvang wekelijks fotografietips in je inbox

52.084 fotografie enthousiastelingen ontvangen de tips al!
Meer over de wekelijkse mail. Of blijf op de hoogte via Twitter of Facebook.


Elja Trum

Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!

Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.Meer over Photofacts
Om Photofacts.nl goed te laten functioneren maken we gebruik van cookies. Bekijk ons cookiebeleid. akkoord
sluiten

Mis het gratis fotografie eBook niet!

52.084 fotografen ontvangen onze wekelijkse fototips al. Schrijf je in en ontvang gratis het eBook '25 Tips voor het Fotograferen van Kinderen'.