Nando Harmsen

De zin en onzin van beeldstabilisatie in een camera of objectief

maandag 5 oktober 2020, 20:02 door | 6.714x gelezen | 34 reacties

Als je op zoek gaat naar een nieuwe camera, is de kans groot dat de zogenaamde In Body Image Stabilization op de bullit list staat.

In Camera Image Stabilization wordt ook afgekort als IBIS, en het is in feite het systeem dat de sensor zo beweegt, dat je eigen trillingen tot op zekere hoogte gecompenseerd worden.

Door de beeldstabilisatie in de camera wordt het mogelijk om met langere sluitertijden uit de hand te fotograferen. Hoeveel langer hangt af van het systeem dat ingebouwd is. Het wordt uitgedrukt in een aantal stops.

Wanneer je van de regel uitgaat dat je een camera stil kan houden met een sluitertijd die gelijk is aan een gedeeld door de brandpuntsafstand (die wel eerst met de cropfactor vermenigvuldigd moet worden), dan kun je uitrekenen welke sluitertijd dat is.

Nando image stabilization overrated 00

Beeldstabilisatie zie je tegenwoordig op bijna elke camera. Het helpt je de camera stil te houden, zeker als de sluitertijd heel lang dreigt te worden.

Om twee voorbeelden te geven; met een 60mm objectief op een fullframe zal 1/60 seconde de minimale sluitertijd moeten zijn. Met een 85mm op een 1,5 crop sensor is 1/127 seconde de minimale sluitertijd om uit de hand scherpe foto's te maken.

Gebruik je een tele objectief van 200mm op een fullframe, dan is 1/200 seconde de minimale sluitertijd. Reken maar eens uit welke sluitertijd gebruikt zou moeten worden wanneer die 200mm op een camera met een 2x cropfactor gebruikt zou worden.

Nando image stabilization overrated 05

Het effect van je eigen beweging is bij groothoek gering. Een beweging van bijvoorbeeld een millimeter op en neer zie je nauwelijks.

Nando image stabilization overrated 06

Wanneer die beweging van een millimeter op en neer bij een tele objectief bekeken wordt, zie je dat die beweging ook vergroot wordt. Dat is de reden waarom je bij lange brandpunten een snellere sluitertijd nodig hebt. De beweging die bij groothoek niet zichtbaar zou zijn, wordt vergroot bij langere brandpunten.

Fotografeer je met een camera die een IBIS systeem heeft dat 4 stops kan stabiliseren, dan kun je in mijn voorbeeld bij 60mm en een fullframe tot een sluitertijd van ongeveer 1/4 seconde gaan, en bij een 85mm op een 1,5 crop tot een sluitertijd van ongeveer 1/8 seconde.

Met de 200mm op een 2x cropsensor zou je met 4 stops beeldstabilisatie de camera stil kunnen houden met 1/25 seconde. Reken maar na.

Maar, hoe mooi die beeldstabilisatie ook is, het zal altijd je eigen trillingen en bewegingen compenseren, maar niet dat van je onderwerp.

Fotografeer je dus mensen, dan heeft die beeldstabilisatie dus nauwelijks meerwaarde, want misschien dat je dan wel met 1/4 seconde uit de hand kan fotograferen, je onderwerp blijft niet zo lang stil staan.

Nando image stabilization overrated 08.JPG

Hoewel beelstabilisatie langere sluitertijden uit de hand mogelijk maakt, moet je onderwerp ook niet of niet snel bewegen. Voor mensen die normaal bewegen heb je zeker 1/125 sec nodig, zelfs als je met je beeldstabilisatie met 1/4 sec de camera stil zou kunnen houden.

Een landschapsfotograaf die graag vanaf statief werkt, heeft ook helemaal geen nut van enige beeldstabilisatie. Sterker nog, als de beeldstabilisatie niet uit staat wanneer er vanaf statief gefotografeerd wordt, kun je juist onscherpte krijgen.

Zelfs als je camerafabrikant zegt dat een statief gedetecteerd wordt, een zuchtje wind of het aanraken van de camera kan al voldoende zijn om het systeem weer in te schakelen.

Nando image stabilization overrated 03

Fotografeer je uit de hand, hou dan de belichtingstijd in het oog. Beeldstabilisatie kan daarbij enorm helpen. Maar als je onderwerp beweegt helpt beelstabilisatie ook niet. Gebruik je een statief, dan heb je ook niets aan beeldstabilisatie.

Dus, als je onderwerp beweegt, of je gebruikt je camera vooral vanaf statief, dan heeft beeldstabilisatie geen of slechts een geringe waarde. Ook groothoek heeft een beeldstabilisatie systeem weinig meerwaarde.

Je kunt met een 16mm en 4 stops beeldstabilisatie een sluitertijd van 1 seconde stil houden, maar blijft je onderwerp ook zo lang stil staan?

Het grootste nut komt pas om de hoek kijken bij langere brandpunten. Denk aan een 400mm of een 600mm objectief. Je zou dan 1/400 seconde of 1/600 seconde nodig hebben om uit de hand te fotograferen.

Als je geluk hebt, want het gewicht speelt dan ook nog een rol. Hoe zwaarder je objectief, hoe moeilijker het stil te houden is. Dan is beeldstabilisatie een welkome vriend.

Nando image stabilization overrated 01

Voor teleobjectieven is beeldstabilisatie fantastisch. Het voorkomt dat je hele snelle sluitertijden nodig hebt. Dit 800mm objectief zou een sluitertijd van 1/800 sec nodig hebben wanneer je uit de hand fotografeert. Nog sneller als je een cropsensor in je camera hebt. Met beeldstabilisatie kun je dit verlengen tot bijvoorbeeld 1/100 sec, wat voldoende snel kan zijn voor je onderwerp. Mits je dapper genoeg bent om met een dergelijk objectief uit de hand te fotograferen.

Het is niet zo dat ik tegen beeldstabilisatie systemen ben, en dat ik geen waarde hecht aan al die IBIS systemen. Ik vind alleen dat het niet het antwoord op alle vragen is.

Ik juich een IBIS systeem toe, en maak er zelf dankbaar gebruik van. Maar het is niet iets dat helemaal onmisbaar is.

Wat vind jij van beeldstabilisatie?
Is het heel belangrijk voor je, of een mooie bijkomstigheid?

Deel je mening in de reacties onder dit bericht.

Nando Harmsen

Over de auteur

Nando Harmsen fotografeert al meer dan 35 jaar. Zijn specialisme ligt bij bruidsreportages en landschapsfotografie. Daarnaast geeft Nando lezingen, workshops, masterclasses, fotoreizen, en maakt regelmatig reviews van nieuwe en leuke apparatuur.

34 reacties

  1. martinphili
    Profiel martinphili schreef op maandag 5 oktober 2020 om 22:38

    Je kunt zelf ook wel wat doen hoor.
    Beheerst de sluiterknop indrukken helpt al een heleboel. Niet op dat ding rammen alsof hij tot halverwege de camerabody moet. Ik weet het, je enthousiasme wint het soms van je zelfbeheersing maar het is een goede techniek.
    En soms is fotografie een beetje zen. Rustig in- en uitademen. Niet je adem inhouden en klikken in een uitgaande ademtocht.
    Een goede houding is ook erg nuttig. Sta stevig, de benen iets gespreid en zo. Staat in ieder fotoboekje. De lens met één hand ondersteunen.
    Maar ik ben toch wel erg bij met mijn IS vrolijk

  2. Wil Spaetjens
    Wil Spaetjens schreef op dinsdag 6 oktober 2020 om 10:57

    Ik blijf de beeldstabilisatie van Olympus toch geweldig vinden, daar kan mijn Canon 5D markIV niet aan tippen, je hebt gelijk met stabilisatie bij bewegende mensen of andere dingen niet zo goed werken maar met olympus kan ik veel meer uit de hand fotograferen dan met de twee canon camera's, daarom ben ik benieuwd naar de nieuwe canon camera's met ingebouwde beeldstabilisatie hopelijk komt er snel een nederlandse versie van jou review van de nieuwe Canon.

  3. Ron den Breems
    Ron den Breems schreef op dinsdag 6 oktober 2020 om 11:06

    Slordig artikel.

    Beeldstabilisatie op een "bucketlist"?

    "Wanneer je van de regel uitgaat dat je een camera stil kan houden met een sluitertijd die gelijk is aan een ?? gedeeld door de brandpuntsafstand (die wel eerst met de cropfactor vermenigvuldigd moet worden), dan kun je uitrekenen welke sluitertijd dat is." ?????????????????????????

    "..... want het gewicht speelt dan ook nog een rol. Hoe zwaarder je objectief, hoe moeilijker het stil te houden is."

    Het tegenovergestelde is waar. Trillingen ontstaan veel eerder bij een heel klein gewicht.



  4. Donald Willemsen
    Profiel Donald Willemsen schreef op dinsdag 6 oktober 2020 om 11:21

    Ik heb geen IBIS op de camera, maar de meeste lenzen, die ik heb, hebben wel beeldstabilisatie. Gebruiken doe ik wel, maar of het echt goed werkt, vraag ik me wel af. Sinds enkele jaren kan ik niet meer zelfstandig zonder steun stil blijven staan. Een gevolg van mijn lichamelijke beperkingen. Ik moet een wandelstok kunnen blijven vasthouden als ik staand wil fotograferen. Met een camera en groothoeklens in één hand fotograferen en 100 procent vertrouwen op de autofocus is nog te doen. Maar probeer dat met een zware tekens. Je kunt het schudden. Het is sowieso veel beter om twee handen aan het toestel te hebben. Dat is stabieler. Dus, ik moet al kunnen gaan zitten op te fotograferen of ook nog eens het gewicht van een statief meeslepen. Als je dus alleen zittend kan werken, krijg je wel foto's die allemaal vanuit dezelfde hoogte gemaakt zijn en dat is op den duur saai.
    In mijn geval heeft de beeldstabilisatie weinig nut, omdat mijn instabiliteit te groot is en dat kan dus nooit door beeldstabilisatie gecompenseerd worden.

Deel jouw mening

Let op: Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door geregistreerde bezoekers.
Wil je toch reageren, log in of registreer je dan gratis.

Ook interessant

Toon alle artikelen binnen Basiskennis

Photofacts wordt mede mogelijk gemaakt door


Ontvang wekelijks fotografietips in je inbox

52.651 fotografie enthousiastelingen ontvangen de tips al!
Meer over de wekelijkse mail. Of blijf op de hoogte via Twitter of Facebook.


Elja Trum

Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!

Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.Meer over Photofacts
Om Photofacts.nl goed te laten functioneren maken we gebruik van cookies. Bekijk ons cookiebeleid. akkoord
sluiten

Mis het gratis fotografie eBook niet!

52.651 fotografen ontvangen onze wekelijkse fototips al. Schrijf je in en ontvang gratis het eBook '25 Tips voor het Fotograferen van Kinderen'.