Photofacts Academy

Photofacts Academy; 100+ Fotografie Cursussen
Fotograferen wordt makkelijker en leuker

Boek

De Fotobijbels; Boeken over Fotografie
101 Praktische fotografietips voor betere foto's

Nando Harmsen

Belichting instellen voor video-opnames

zondag 28 januari 2024, 14:07 door | 1.056x gelezen | 6 reacties

Je weet dat een goede belichting bereikt wordt door de juiste combinatie van sluitertijd, diafragma en ISO te kiezen. Daarin heb je enige vrijheid ter beschikking. Dat is anders bij video, want daar bepaald de keuze van deze instellingen hoe jouw video eruit gaat zien.

Het is zo eenvoudig voor fotografie. Je kiest een ISO-waarde en een diafragma-opening, en daaruit volgt de benodigde sluitertijd voor een goede belichting. Of je kiest een ISO-waarde en sluitertijd, waaruit de benodigde diafragma-opening volgt.

Nando video belichtingen

Meestal kan je ook voor video de PSAM instellingen doen. Het blijft toch altijd beter om voor video in de M-stand te filmen.

Je hebt veel vrijheid om te kiezen voor een snelle sluitertijd, langzame sluitertijd, grote scherptediepte of kleine scherptediepte. Dit is anders voor videografie, want daar bepaalt de sluitertijd het uiterlijk van het bewegende beeld.

First things first: framerate


Allereest is het belangrijk om iets te weten over de framerate. Video bestaat uit een groot aantal beelden per seconde die snel achter elkaar getoond worden. Hierdoor ontstaat de illusie van een bewegend beeld.

Hoe meer beelden per seconde getoond worden, hoe vloeiender het beeld wordt. Moderne camera's gaan tot 50 beelden per seconde (in PAL-formaat) of 60 beelden per seconde (in NTSC-formaat). Aangezien we in Europa gebruik maken van het PAL-formaat, negeer ik voor het gemak de framerates voor het NTSC-formaat.

Nando video verschillende framerates

Kies de framerate van je video naar je eigen voorkeur. Dit wordt vaak aangegeven als 50p, 25p, enzovoort. Het andere getal met de M erachtig is de opnamekwaliteit. Hoe hoger het getal, hoe meer geheugenruimte nodig is.

Misschien weet je dat sommige camera's ook 100 beelden per seconde kunnen opnemen, en soms zelfs 200. Dit is gericht op slow-motion, want dat wordt dan vervolgens weergegeven met 50 beelden per seconde, of zelfs 25 beelden per seconde.

Hoewel 50 beelden per seconde prachtig lijkt, kan dit minder prettig kijken. Het wordt als te klinisch ervaren, hoewel dit natuurlijk ook een kwestie van smaak is.

Voor een cineastisch beeld, dat een mooie vloeiende beweging laat zien, moet er juist bewegingsonscherpte zijn. Dat betekent dat het beter is voor dit soort beelden om de framerate van 25 beelden per seconde te kiezen.

De 180 graden shutter


Om een vloeiende beweging in video te laten zien, is de sluitertijd uitermate belangrijk. Daarin maakt het niet uit of je 25, 50 of zelfs 100 beelden per seconde gebruikt. Je moet de sluitertijd afstemmen op de framerate.

De gulden regel is: de sluitertijd moet 2x de framerate zijn. Dit is 1/50 sec voor 25 beelden per seconde, en 1/100 sec voor 50 beelden per seconde. Dit komt overeen met een 180 graden shutter.

Deze 180 graden shutter is een term uit de analoge filmbeelden. De roterende ronde sluiter die daarin gebruikt werd was dan voor de helft geopend: 180 graden.

Nando shutter angle

Vroeger draaide de sluiter rond waarbij de opening bepaalde hoe lang elk beeldje van de bewegende filmstrip belicht werd.

Je kon dit ook verder dicht zetten, waarbij je bijvoorbeeld een 90 graden shutter had, wat overeenkomt met 1/100 sec bij 25 beelden per seconde. Of je gebruikte een 270 graden shutter, wat hetzelfde is als 1/25 sec bij 25 beelden per seconde.

Je begrijpt dat een langere sluitertijd zorgt voor bewegingsonscherpte. Dat is ook zo voor de beelden die je voor video maakt. Maar door deze beelden achter elkaar te laten zien, wordt de beweging heel natuurlijk. Dit is bij 50 beelden per seconde het geval. Maar het is nog natuurlijker met 25 beelden per seconde.

Een vaste belichtingstijd


Dit alles betekent dat je voor video-opnames geen speelruimte hebt voor de sluitertijd. Je kiest deze aan de hand van de framerate. Je hebt natuurlijk geen verplichting om altijd 2x de framerate te kiezen, je kiest de sluitertijd voor hoe vloeiend de bewegingen eruit moeten gaan zien.

Nando video met gimbal filmen

Vooral voor video met veel beweging is de sluitertijd erg belangrijk. Kies de sluitertijd aan de hand van de framerate en hoe natuurlijk de beweging in beeld moet verschijnen.

Aangezien de sluitertijd dan gekozen is en vast staat, is er alleen nog diafragma en ISO over voor het regelen van de belichting. Maar stel dat je een bepaalde scherptediepte wilt gebruiken, dan blijft alleen nog de ISO-waarde over voor het regelen van de juiste belichting.

De noodzaak van een grijsfilter


Hou er rekening mee dat wanneer je in een hoger dynamisch bereik wilt filmen, de zogenaamde LOG-instelling, de minimale ISO-waarde vaak ISO 400 of zelfs ISO 800 is. Wanneer er dan heel veel licht aanwezig is, kan het noodzakelijk zijn om het diafragma helemaal dicht te draaien.

Nando video haida VND filter 8

Een variabel ND filer is onmisbaar voor video. Deze is van Haida en heeft tevens een polarisatie ingebouwd.

Hierdoor is het onmogelijk geworden om een gewenste scherptediepte te gebruiken. Het diafragma is nodig is om de juiste belichting te bereiken. De enige oplossing is dan een variabel grijsfilter.

Een variabel grijsfilter stelt je een staat om de hoeveelheid licht door het objectief te be´nvloeden. Hiermee krijg je een extra middel voor het instellen van de belichting. Met een grijsfilter is het dan mogelijk om de gewenste scherptediepte te krijgen bij de minimaal instelbare ISO-waarde en de sluitertijd die afgestemd is op de framerate.

Nando video goede framerate VND filter

Ik was aan het filmen op locatie bij zonnig weer. Ik gebruikte de CLOG3 instelling met ISO 800 als minimaal instelbare waarde. Om te voorkomen dat ik f/22 moest gebruiken bij 1/50 sec (2x framerate) was het variabele ND-filter de manier om de belichting te regelen.


Kies de framerate bewust


Ik heb 2x de framerate genoemd als de ideale sluitertijd (180 graden shutter). Dat levert vloeiende beelden op die prettig kijken. Je kan natuurlijk afwijken, maar doe dit met een bewuste reden.

Meer beweging door de sluitertijd gelijk te maken aan de framerate geeft een heel ander gevoel aan het videobeeld. Dit geldt ook voor een sluitertijd die bijvoorbeeld 4x de framerate is.

Voorkom echter een automatische belichtingsinstelling zoals diafragmavoorkeuze. Want dan is de kans groot dat het het videobeeld helemaal niet meer prettig kijkt door constant wisselende sluitertijden.


Wil jij ook gave foto's maken?

Probeer twee weken gratis onze online cursussen over fotografie. Je krijgt direct toegang tot meer dan 100 cursussen. Na twee weken vervalt je proeflidmaatschap automatisch. Je zit dus nergens aan vast.

14 dagen gratis fotografiecursussen kijken

Nando Harmsen

Over de auteur

Nando Harmsen fotografeert al meer dan 40 jaar. Zijn specialisme ligt bij bruidsreportages en landschapsfotografie. Daarnaast geeft Nando lezingen, workshops, masterclasses, fotoreizen, en maakt regelmatig reviews van nieuwe en leuke apparatuur.

6 reacties

  1. Wim Hendriks
    Wim Hendriks schreef op dinsdag 30 januari 2024 om 11:07  | reageer

    Mooi technisch verhaal alleen de fotograaf ziet door het dichte "bos" zijn filmbeelden verdampen en je vergeet nog 2 dingen geluid en editting van de film.of je moet van die TikTok filmpjes maken dan kan je dat beter met een phone maken.

  2. Nando
    Profiel Nando schreef op dinsdag 30 januari 2024 om 11:19  | reageer

    Dit artikel is gericht op belichting, en niet op geluid of editing. Ik ben dat niet vergeten, maar het is voor dit verhaal niet relevant.

  3. Wim Hendriks
    Wim Hendriks schreef op dinsdag 30 januari 2024 om 13:59  | reageer

    Dan zie ik graag je vervolg.

  4. Nando
    Profiel Nando schreef op woensdag 31 januari 2024 om 10:46  | reageer

    Daar ga ik mijn best voor doen. vrolijk

  5. Paul eos
    Paul eos schreef op dinsdag 30 januari 2024 om 14:39  | reageer

    Dank je wel Nando om nog eens iets over filmen te schrijven, ik kijk al uit naar het volgende onderwerp. (geluid, editing, 4k of is FHD goed genoeg, 4k = zeer grote bestanden)

  6. Nando
    Profiel Nando schreef op woensdag 31 januari 2024 om 10:48  | reageer

    4K is ouderwets, Paul. 8K moet het nu zijn.
    knipoog
    hahaha - dat is een geintje, natuurlijk.
    Ik ga op zoek naar een vervolg artikel. Wie weet doe ik er nog wel eens een cursus over, over video op video bij Photofacts Academy.

Deel jouw mening

Let op: Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door geregistreerde bezoekers.
Wil je toch reageren, log in of registreer je dan gratis.
De Portretbijbel door Elja Trum
Van Beeld naar Kunst met Micky Hoogendijk
Toon alle artikelen binnen Basiskennis

Photofacts wordt mede mogelijk gemaakt door


Ontvang wekelijks fotografietips in je inbox

45.187 fotografie enthousiastelingen ontvangen de tips al!
Meer over de wekelijkse mail. Of blijf op de hoogte via Facebook. Aanmelding beveiligd met Google reCaptcha.

Elja Trum

Elja Trum

Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!

Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.Meer over Photofacts
Om Photofacts.nl goed te laten functioneren maken we gebruik van cookies. Bekijk ons cookiebeleid. akkoord