Bas de Meijer

Waarom mooier niet altijd beter is

zondag 12 juni 2016, 14:14 door | 9,002x gelezen | 79 reacties

Een maand geleden ging een zware schok door de fotografische wereld. Steve McCurry was betrapt op, nogal slordig, bewerken van foto's. Nu is manipulatie niets nieuws, dat juist McCurry door de mand valt is wel opvallend. Hij is immers de man van vele beroemde foto's, waaronder het portret van het Afgaanse meisje.

Op allerlei blogs, fora en social media wordt de fotograaf door het slijk gehaald. Geen foto wordt meer vertrouwd, McCurry valt van zijn voetstuk. Terwijl iedereen zoekt naar nog meer voorbeelden, is het interessanter om je af te vragen waarom dit soort foto's bewerkt worden. Worden ze echt beter?

Voor een heldere discussie is het goed om het gebied af te kaderen. In veel vormen van fotografie is manipulatie heel normaal en volkomen acceptabel. Dan gaat het meer om de illusie. Bij de fotografie van Steve McCurry gaat het eerder om een weergave van de werkelijkheid.

In een interview geeft hij dat ook heel duidelijk aan:


Daarbij is McCurry begonnen als fotojournalist, waar de regels strikt moeten zijn om de geloofwaardigheid te behouden. Weliswaar ziet hij zichzelf nu meer als een storyteller, met minder strikte regels, als je zelf zegt te fotograferen wat je ziet dan moet je je daar ook aan houden lijkt me.

Dat hij ook het nodige in scene zet laat ik even buiten beschouwing. Waar ik het ook niet over ga hebben is de kleur- en contrastcorrectie. Dat is meer een kwestie van smaak. Het gaat hier over het weghalen of toevoegen van elementen in foto's die een registratie van een werkelijkheid zijn. De gewone straatfoto's die je maakt bijvoorbeeld.

De werkelijkheid is nogal weerbarstig. Het is vaak anders dan je zou willen of dan je verwacht. Als je een foto maakt moet je ook nog rekening houden dat je een 3D wereld vertaalt naar een plat vlak.

Je ziet snel iets over het hoofd, de bekende lantaarnpaal die uit iemands hoofd lijkt te steken bijvoorbeeld. Of je hebt gewoon wat details gemist omdat je, als je gewoon kijkt, veel dingen niet waarneemt. Op een foto, waar je alle tijd hebt om de scene te beschouwen, zie je die juist wel. Soms levert dat een mooie verrassing op, soms niet.

Het is juist een uitdaging om met die onverwachte zaken om te gaan als fotograaf vind ik. Geregeld word ik zelf getroffen door toeval in mijn foto's. Meestal houd ik daarvan en als het stoort dan neem ik mijn verlies voor lief. Voor veel fotografen lijkt dat te lastig. Ook voor Steve McCurry dus. Neem de foto van de rickshaw, die ook te zien is in het artikel over de onthulling.

De originele foto is een mooi straatbeeld. Lekker rommelig, of beter gezegd vol details. De man die in het midden lacht, de persoon die lijkt te schuilen bij een kraampje. Een heerlijke foto van een dagelijkse situatie. Je kunt dit niet bedenken, de werkelijkheid is mooi zoals die is.

Helaas lijkt McCurry een andere werkelijkheid te willen en hij gaat veel weghalen uit de foto. Er zitten ineens minder passagiers op de rickshaw. De tegenligger, de wagen met fruit, de personen voor de kraampjes, een lantaarnpaal verdwijnen allemaal in de wereld van McCurry.

In de linkerbovenhoek wordt het dak ineens groter. Het resultaat is nog steeds een mooie foto, maar wat is de reden om al die elementen te verwijderen? Wordt die foto nu echt zoveel beter? Ik vind van niet. Slechter wordt de foto ook niet, het nut van de manipulatie ontgaat mij echter.

Hetzelfde geldt voor de foto van de spelende jongetjes. Daar verdwijnt zomaar een van de jongetjes zonder echt een goede reden. In een foto uit EthiopiŽ wordt een bouwval wat schuiner gezet, de straat geveegd en wat kleine details verwijderd. Als je beide versies los bekijkt zijn het allebei prima foto's, maar is de ene echt beter dan de ander?


Via Giphy


McCurry is uiteraard niet, of beter gezegd helaas niet, de enige fotograaf die naar de trukendoos grijpt. Het gebeurde in de doka al en het zal altijd blijven bestaan. De manipulaties van McCurry zijn wel een helder voorbeeld van wat er speelt.

Het is erg makkelijk geworden om aan foto's te sleutelen. Dat is op zich niet erg, als je weet wat je doet en maat weet te houden. Dat laatste is nu het probleem. Fotografen willen steeds vaker op de foto zien wat ze dachten te zien.

De foto's worden opgeruimd, alle delen die wij niet hebben gezien bij het fotograferen worden weggehaald of wat we niet hebben gefotografeerd juist toegevoegd. Ten onrechte wordt aangenomen dat de eigen herinnering of fantasie beter of mooier is dan de werkelijke situatie.

Dat terwijl de werkelijkheid in al zijn grilligheid juist zo interessant is. Natuurlijk wil je als fotograaf een duidelijke boodschap overdragen zonder teveel afleiding. Maar juist die details geven de foto de extra lading. Ze geven een context, vertellen de kleine dingen die het verhaal versterken.

Zonder al die details en onvolkomenheden worden foto's al snel saai en gaat alles op elkaar lijken. We spiegelen ons teveel aan perfectie. Maar net zoals de perfecte personen eigenlijk maar saai en nep zijn, zijn juist foto's met imperfectie zoveel interessanter omdat die meer te vertellen en te zien hebben.

Bas de Meijer

Over de auteur

Bas de Meijer is een freelance fotograaf en schrijver. Hij richt zich met name op de documentaire en straatfotografie en heeft een grote affiniteit met fietsen. Daarnaast schrijft hij geregeld over fotografie voor diverse bladen en sites en heeft hij een weblog over fotografie: basdemeijer.nl.

79 reacties

  1. Petra
    Petra schreef op zondag 12 juni 2016 om 14:56

    Helemaal mee eens, erg goed verwoord door Bas!! Ik vind zelf 'perfecte' foto's meestal inderdaad ook saai, maar ik had onderhand wel eens het gevoel dat ik een van de weinigen was met die opvatting...

  2. R K
    R K schreef op maandag 13 juni 2016 om 11:23

    De aanvankelijke excuses van McCurry - hij verweet medewerkers van zijn studio het photoshop gepruts en ook de verkeerde online publicatie - laten ook weer zien hoeveel de grote jongens uit handen geven.

    Ik zag ooit een docu over modefotograaf Mario Testino. Tijdens een shoot stelde een assistent de camera volledig in, Testino drukte "alleen" op de knop, en vervolgens controleerde de assistent het resultaat en paste zo nodig de instellingen aan. Daarna ging een groot team van editors met de bestanden aan de slag en leverde uiteindelijk een serie volledig gepolijste, perfecte foto's af bij de opdrachtgever. En dit, terwijl de rauwe snapshots die Testino in het dagelijks leven schiet met een eenvoudige compact - daar zijn fantastische boeken van - vele malen interessanter zijn.

  3. gast schreef op maandag 13 juni 2016 om 12:55

    Mooi, beter, saai, goed, nep, interessanter: Het zijn allemaal maar subjectieve begrippen en als ze zoals hier door elkaar heen gebruikt worden zal iedereen er zijn eigen waarheid in lezen. Wat wil je hier nou eigenlijk mee bereiken?

  4. benny
    Profiel benny schreef op maandag 13 juni 2016 om 15:02

    het enige dat ik hier jammer vind is dat zo'n gevestigde waarde en topfotograaf er op zo'n moment niet volledig voor uitkomt en zelfs uitlegd bij welke foto hij wat gedaan heeft en waarom
    de manipulatie is alom en vaak ook erg verbeterend voor het beeld, het verhaal en al zeker het gevoel

    het is zoals digitaal nét uitkwam, enkel de foto die uit de camera kwam was goed (als je de volledige theorie hierachter bekijkt is dit waanzin bij digitale camera's)
    pure larie uiteraard

    groot voorbeeld bij de riksja-foto in de link:
    de man doie eruit gekloond werd was de totaal verkeerde sfeer (tegenstrijdig met alle andere beeldelementen) aan het uitstralen en 3 hoofden was ook nog eens druk kijken, door de middelste eruit weg te halen werd de foto mijn inziens veel sterker, het dak die langer werd helpte de compo ook erg
    waarom zou dit verkeerd zijn, tenzij het een nieuwsfoto is uiteraard, maar het is eerder reis-fotografie

Deel jouw mening

Let op: Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door geregistreerde bezoekers.
Wil je toch reageren, log in of registreer je dan gratis.
Toon alle artikelen binnen Column

Photofacts wordt mede mogelijk gemaakt door


Ontvang wekelijks fotografietips in je inbox

53.013 fotografie enthousiastelingen ontvangen de tips al!
Meer over de wekelijkse mail. Of blijf op de hoogte via Twitter of Facebook.


Elja Trum

Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!

Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.Meer over Photofacts
Om Photofacts.nl goed te laten functioneren maken we gebruik van cookies. Bekijk ons cookiebeleid. akkoord
sluiten

Mis het gratis fotografie eBook niet!

53.013 fotografen ontvangen onze wekelijkse fototips al. Schrijf je in en ontvang gratis het eBook '25 Tips voor het Fotograferen van Kinderen'.