Charlotte Meindersma

Hebben we niet meer op alle foto's auteursrecht?

zondag 4 oktober 2015, 22:54 door | 4,888x gelezen | 22 reacties

Auteursrecht op een werk, zoals een foto, heb je pas wanneer die foto creatief genoeg is. Of in jargon: wanneer het een eigen en oorspronkelijk karakter heeft en het stempel van de maker draagt. In de praktijk kwam het er daardoor op neer dat er bijna altijd auteursrecht op een foto rust. De Rechtbank Amsterdam lijkt daar verandering in gebracht te hebben.

Yashica


Foto's in opdracht gemaakt


Een korte situatieschets: LAKS had aan Roadside de opdracht gegeven om foto's te maken. Roadside heeft die foto's aan LAKS toegestuurd. Vervolgens zijn de foto's op de Flickr pagina van het LAKS gepubliceerd.

Wat de afspraken tussen beide was, is niet duidelijk. In elk geval zegt Roadside het auteursrecht te hebben. LAKS inbreuk maken op dat auteursrecht door de foto's op Flickr te plaatsen. Roadside eist in totaal bijna 20.000 euro schadevergoeding.

Te banaal en triviaal


LAKS stelde echter dat er überhaupt geen auteursrecht op de foto's rust, omdat de foto's te banaal en triviaal zijn. Dat is het enige waar deze uitspraak nog over gaat. Roadside zegt terecht dat zij de camera hebben ingesteld, positie hebben ingenomen, bepaald hebben wat er op de foto komt en bijvoorbeeld de scherptediepte hebben gekozen.

Dat is voor de rechter niet genoeg:
'Bij vrijwel iedere foto zal iemand, voor zover dat niet door de camera automatisch wordt gedaan, dat moeten doen, maar daarmee draagt de foto nog niet het persoonlijk stempel van de fotograaf. Dit is pas het geval als de keuzes die worden gemaakt in een foto resulteren die zich zodanig van andere foto's onderscheidt, dat daaraan is af te zien dat de fotograaf persoonlijke keuzes heeft gemaakt.'

Foto's moeten zich onderscheiden


Deze rechter heeft een nieuw criterium verzonnen. Kennelijk zou je alleen een persoonlijk stempel kunnen herkennen, wanneer je foto's van fotograaf A kunt onderscheiden van die van fotograaf B. Maar hebben we het dan niet over een onderscheid in stijl en plaats van een onderscheid per foto? Op een stijl rust namelijk juist geen auteursrecht.

Als de foto's niet echt op elkaar lijken, waarin zit dan het onderscheid? Juist, in de compositie, standpunt, scherptediepte en dat soort zaken. Hoe wijs je anders aan waar, objectief, het verschil in zit, als stijl is uitgesloten? Het is dus een onwerkbare situatie.

Wat betekent dit voor fotografen?


Het is een uitspraak van een rechtbank. In die zin zijn we er niet aan gebonden. Natuurlijk kunnen andere rechters zich er bij aansluiten, maar ze kunnen er net zo goed voor kiezen om dat juist niet te doen. Pas wanneer er een uitspraak van een hof is, moeten we ons echt zorgen gaan maken.

Stel dat het negatief uit zou pakken, dan hebben vooral de fotografen die erg origineel werk maken niets te vrezen. Het probleem is dat het volgens een rechter origineel en creatief moet zijn. Maar een rechter is over het algemeen geen fotograaf. Een rechter kijkt er dus als leek naar.

Het zal dus vaak kunstfotografie zijn die wel als creatief genoeg gezien wordt, maar van veel reportagewerk zal een rechter het niet herkennen.

Charlotte Meindersma

Over de auteur

Charlotte Meindersma is fotograaf en jurist. Met haar juridisch advieskantoor Charlotte's Law & Fine Prints adviseert ze fotografen en andere personen uit de creatieve sector en ondernemers over het intellectueel eigendomsrecht en contracten.

22 reacties

  1. 100
    100 schreef op maandag 5 oktober 2015 om 01:59

    In artikel 1 van de Auteurswet wordt expliciet gesteld dat auteursrecht uitsluitend betrekking heeft op “werk van letterkunde, wetenschap of kunst”. Als (menselijke) creativiteit geen rol speelt in die definitie, zou op alle beelden van bewakingscamera’s auteursrecht rusten.
    Kortom, in de kern is het vonnis zo gek nog niet, hoewel het interessant is waar de grens getrokken gaat worden en op basis van welke criteria.

    In dit geval was het aan Roadside c.s. om bewijs te leveren dat het een werk van kunst betrof en dat hebben ze blijkbaar onvoldoende gedaan. Je kunt geen foto nemen zonder een standpunt in te nemen en de camera in te stellen, dus dat alleen als argumentatie aandragen is niet erg sterk.
    Misschien was de uitkomst anders geweest als ze iets meer werk van hun zaak gemaakt hadden. Als je keuzes m.b.t. compositie en belichting kunt uitleggen of iets over de context kunt vertellen ben je er waarschijnlijk al.

  2. Charlotte
    Profiel  Charlotte schreef op maandag 5 oktober 2015 om 07:55

    Als je artikel 10 leest, zie je een lijst met wat werken kunnen zijn en onderaan lees je dat de lijst niet limitatief is. Door de jaren zijn daardoor de criteria 'eigen en oorspronkelijk karkter en stempel van de maker' ontstaan.

    Eigenlijk rust op alles auteursrecht wat niet banaal of triviaal is. De vraag over onderscheid is een nieuw criterium.

    Over hoe er geprocedeerd is weten we niet al te veel. Daarover is maar weinig in dit korte vonnis overgenomen. Dus of ze echt niet voldoende onderbouwd hebben, kunnen we niet beoordelen.

    Wat mij betreft gaat het hier daarom alleen over het nieuwe criterium dat deze rechter heeft bedacht.

  3. 100
    100 schreef op maandag 5 oktober 2015 om 08:23

    Blijft een kwestie van interpretatie uiteraard.
    Citaatje uit het vonnis waarom ik denk dat er sprake was van onvoldoende onderbouwing:

    "Nu Roadside c.s. zich op de rechtsgevolgen van haar stelling, dat de foto's het persoonlijk stempel van de maker dragen, beroept, dient zij voldoende feiten te stellen en bij betwisting te bewijzen die die stelling kunnen dragen.
    Daarvoor is, naar het oordeel van de rechtbank, onvoldoende dat de fotograaf de camera instelt, een positie inneemt, bepaalt wat er op de foto komt en bijvoorbeeld de scherpte-diepte instelt. Bij vrijwel iedere foto zal iemand, voor zover dat niet door de camera automatisch wordt gedaan, dat moeten doen, maar daarmee draagt de foto nog niet het persoonlijk stempel van de fotograaf.
    Dat is pas het geval als de keuzes die worden gemaakt in een foto resulteren die zich zodanig van andere foto's onderscheidt, dat daaraan is af te zien dat de fotograaf persoonlijke keuzes heeft gemaakt.
    Desgevraagd heeft Roadside c.s. ter comparitie niet kunnen aanwijzen in welke aspecten - die op een persoonlijk stempel van de maker zouden kunnen duiden - de onderhavige foto's zich van foto's door andere fotografen onderscheiden."

  4. Charlotte
    Profiel  Charlotte schreef op maandag 5 oktober 2015 om 08:47

    Daaruit blijkt inderdaad dat de rechter het onvoldoende vond. Wat ik graag zou willen weten is hoe dat werkelijk gegaan is in die zaal. Ze hebben heus meer gezegd dan die paar woorden.

    Waar jouw citaat mee eindigt, dat is het nieuwe criterium dat deze rechter schept, dat niet rond te krijgen is als je het op een positieve manier toe wil passen.

Deel jouw mening

Let op: Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door geregistreerde bezoekers.
Wil je toch reageren, log in of registreer je dan gratis.

Ook interessant

Toon alle artikelen binnen Nieuws

Photofacts wordt mede mogelijk gemaakt door

CameraTools

Ontvang wekelijks fotografietips in je inbox

51.355 fotografie enthousiastelingen ontvangen de tips al!
Meer over de wekelijkse mail. Of blijf op de hoogte via Twitter of Facebook.


Elja Trum

Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!

Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.Meer over Photofacts
Om Photofacts.nl goed te laten functioneren maken we gebruik van cookies. Bekijk ons cookiebeleid. akkoord
sluiten

Mis het gratis fotografie eBook niet!

51.355 fotografen ontvangen onze wekelijkse fototips al. Schrijf je in en ontvang gratis het eBook '25 Tips voor het Fotograferen van Kinderen'.