Ontdek hoe je betere foto's kunt maken. Probeer 14 dagen gratis onze online fotografie cursussen.
Michelle Peeters

AVG en Portretrecht

zaterdag 19 mei 2018, 14:41 door | 13,614x gelezen | 28 reacties

Als straat-, journalistiek-, of portretfotograaf krijg je vanaf 25 mei ook met de nieuwe Privacy (AVG) wet te maken. Want portretten zijn ook persoonsgegevens die iemand kunnen identificeren.

Op de site van Charlotte's Law staat een leuk artikel hierover dat hopelijk wat duidelijkheid kan scheppen in de mogelijke gevolgen hiervan voor jou als fotograaf.

Privacy avg photo frederik trovatten

Foto: Frederik Trovatten

Privacy


Privacy is een overkoepelend begrip dat bestaat uit 3 items:

  1. Algemene Verordenging Gegevensbescherming (AVG): namen, adressen, locatiegegevens, portretten;

  2. Portretrecht: bepaalt wanneer een portret door een fotograaf of een derde gepubliceerd mag worden;

  3. Het algemene grondrecht op het hebben van een privéleven


En daarnaast heb je dan ook nog eens de rechten van een fotograaf die om de hoek komen kijken.

Wanneer persoonsgegeven?


Een portretfoto is alleen een persoonsgegeven als je er een persoon mee kunt identificeren, waarop dus een herkenbaar gelaat te zien is. Dat kan ook op een groepsfoto zijn. Op een straatfoto kan dus ook iemand herkenbaar (identificeerbaar) in beeld staan.

Voor de AVG is wel bepaald dat er sprake moet zijn van onevenredige inspanning om een persoon op een foto te identificeren.

Met nieuwe technieken, zoals gezichtsherkenning-software zou die inspanning natuurlijk steeds minder kunnen worden. Dus wellicht wordt de wet in de toekomst nog aangepast.

Privacy avg photo manuel doffou

Foto: Manuel Doffou

Groepsfoto's


Foto's waarvan je dus wel weet wie je op de foto zijn, ongeacht het aantal personen, of waarbij je met wel enige moeite kunt achterhalen wie het geweest moeten zijn, zijn daarom wel verwerkingen van persoonsgegevens.

De personen staan immers herkenbaar afgebeeld en zijn zonder onevenredige inspanning identificeerbaar.

Straatfotografie


Een ander verhaal dan straatfoto's waar personen vaak als bijvangst zijn afgebeeld in het geheel.

Kinderen


Met kinderen moet je extra voorzichtig omgaan, maar de regels zijn eigenlijk hetzelfde. Vooral omdat ze zelf nog weinig te zeggen hebben en gevolgen nog niet kunnen overzien, moeten volwassenen voor hen keuzes maken.

Als er toestemming is gegeven voor het publiceren van kinderfoto's, door hun ouders, mag deze toestemming door de kinderen zelf worden ingetrokken vanaf het moment dat ze 16 zijn en er zelf over kunnen en mogen beslissen.

Privacy avg bryan fernandez

Foto: Bryan Fernandez

Uitzonderingen


Portretfoto's zijn bijzondere persoonsgegevens, omdat er bijna altijd ras of etniciteit uit af te leiden valt en mogelijk bijvoorbeeld ook een geloofsovertuiging en gezondheidsgegevens.

Daarom mag je ze niet verwerken, tenzij er gebruik gemaakt kan worden van de volgende uitzonderingen:

  • Het gaat juist om foto's die iemand moeten identificeren (foto's voor personeelspasjes, schoolpasjes) of de persoon heeft zelf al zijn/haar portretfoto's openbaar gemaakt (op internet) zodat het bijzondere gegeven al bekend is voor de buitenwereld.

    Of er is expliciete toestemming gegeven voor publicatie (dat mag ook mondelinge toestemming zijn);

  • Als fotograaf mag je portretfoto's verwerken in het kader van journalistieke doeleinden. Je kunt dat dus doen in het kader van vrijheid van meningsuiting. Deze vrijheid geldt ook voor commerciële uitingen en als je ervoor betaald hebt gekregen;

  • Als fotograaf mag je portretfoto's verwerken als artistieke uitingsvorm. Ook hier kun je inzetten op de vrijheid van meningsuiting.

    En ook hier geldt die vrijheid voor commerciële uitingen en als je betaald hebt gekregen voor het maken van het portret. Dit hoeft het niet minder artistiek te maken. Pasfoto's (niet artistiek) vallen niet onder deze artistieke uitingsvorm!


Avg photo david clarke

Foto: David Clarke

Grondslag


Ondanks dat je je als fotograaf meestal kunt beroepen op journalistieke doeleinden en artistieke uitingsvormen heb je nog steeds een grondslag nodig om bijzondere persoonsgegevens überhaupt te mogen verwerken.

Ik heb zelf in mijn privacyverklaring onderstaande grondslag opgenomen:

Met welk doel en op basis van welke grondslag wij persoonsgegevens verwerken. DeuxBleus fotografie verwerkt jouw persoonsgegevens voor de volgende doelen:
  • Verzenden van onze incidentele nieuwsbrief
  • Je te kunnen e-mailen indien dit nodig is om onze dienstverlening uit te kunnen voeren
  • Om goederen en diensten bij je af te leveren


Dit geldt ook voor hobbyfotografen. Als het gebruik tenminste niet alleen voor huiselijke doeleinden is. Als je personen fotografeert, verwerk je persoonsgegevens. In dat geval zul je dus ook moeten voldoen aan de AVG. Je zal de verwerking dan moeten baseren op een grondslag uit de AVG.

Photo leo böhland

Foto: Leo Böhland

Portretrecht


Als fotograaf zul je in de meeste gevallen je portretten gewoon mogen blijven verwerken. Als dat in het kader van de AVG niet mag, kom je hier niet eens aan toe.

Maar hoe zit het dan eigenlijk met dat portretrecht? Bij portretrecht gaat het alleen om het openbaar maken of publiceren van het portret.

Portretrecht kent 2 situaties:

  1. Niet in opdracht gemaakte portretten: hierbij gaat het alleen om de herkenbaarheid /identificeerbaarheid en de belangenafweging tussen de fotograaf (vrijheid van meningsuiting) en de geportretteerde (privacybelang) bij het openbaar maken ervan.

    Het hangt ervan af wat in een bepaalde situatie zwaarder weegt. Geportretteerden hebben geen vetorecht en het recht op vrijheid van meningsuiting kan best zwaar wegen! Als iemand je straatportretten niet mooi vindt is dat dus nooit voldoende reden voor een verbod.

    Dit vanwege die uitzondering voor journalistiek en artistiek werk, waardoor persoonsgegevens wél verwerkt mogen worden.

  2. Wél in opdracht gemaakte portretten: hierbij verandert de situatie niet echt. Je maakt gewoon afspraken over wat jij als fotograaf of een derde met de portretten mag doen (portretrecht/privacyrecht) en wat de geportretteerde met het portret mag doen (auteursrecht).


Photo jakob owens.jpeg

Foto: Jakob Owens

Publiceren/openbaar maken


Portretfoto's mag je wel op je eigen website publiceren, zeker als je daar ook nog een goede privacyverklaring op hebt staan. Ook inzenden naar tijdschriften en nieuwsbladen ter publicatie mag.

Straatfoto's en foto's gemaakt in openbare ruimtes mag je in de basis nog wel maken. Publiceren ook wel, bijvoorbeeld op je eigen website.

Voor je eigen website kun je gebruik maken van je gerechtvaardigd belang, waarbij je vanwege de artistieke uitingsvorm een uitzondering bent op de regel dat bijzondere gegevens (waaronder portretten) verwerkt mogen worden.

Publicatie op Social media (en ook websites van derden) is echter niet altijd verstandig vanwege hun eigen voorwaarden die niet corresponderen met de AVG. En bovendien weet je niet altijd wat er dan met die portretten kan gaan gebeuren.

Voor opdrachtgevers of afnemers van je portretten wordt het wel een ander verhaal en hangt het ervan af waarvoor ze de portretten gaan gebruiken. Bij journalistieke foto's (straatfotografie bijvoorbeeld) zal er niet veel aan de hand zijn.

Maar bij bedrijfsfotografie (smoelenboek) of scholen (portretten en groepsfoto's van kinderen) is er weer toestemming nodig van de geportretteerden.

De verantwoordelijkheid ligt hierbij vooral bij je opdrachtgever, die er zelf voor zal moeten zorgdragen aan de AVG te voldoen. Jij hoeft als fotograaf alleen maar de portretten te leveren aan je opdrachtgever, de rest van de verantwoordelijkheid ligt daar.

Bij schoolfotografie zou de school de toestemming al geregeld kunnen hebben. Zij hebben namelijk voor zichzelf ook toestemming nodig om foto's te mogen publiceren bijvoorbeeld. Ik heb zelf een verwerkersovereenkomst afgesloten met de scholen waarvoor ik de schoolfotografie verzorg. Zij hebben hiertoe zelf het intitatief genomen.

Met toestemming mag alles, maar zorg wel dat die voldoet aan de vereisten van toestemming, dat je de toestemming kunt aantonen en houd er rekening mee dat toestemming ook altijd weer ingetrokken mag worden.

Toestemming zou ook mondeling mogen, maar als het nergens is vastgelegd kun je het lastig bewijzen.

Bewaren en Beveiligen


Als fotograaf mag je best behoorlijk wat meer dan anderen mogen. Maar let wel op dat je je (portret-)foto's goed bewaart en ook beveiligt. Als ze niet meer relevant zijn zou je ze moeten verwijderen. Of zet een bewaartermijn van zo'n 10 jaar in je privacyverklaring.

In mijn geval komt het nog weleens voor dat klanten van jaren geleden te kampen hadden met een crash van hun discsysteem en hun foto's kwijt waren.

Ik bied als extra service aan dat ze dan hun foto's (waarvoor al betaald is) opnieuw kunnen verkrijgen. Hier wordt veel gebruik van gemaakt en het wordt ook erg gewaardeerd.

Houd er echter rekening mee dat klanten ook kunnen eisen dat oude portretfoto's worden verwijderd. Voldoe in dat geval altijd aan dit verzoek!

Meer weten?


Als je meer wilt weten over AVG en welke gevolgen dit heeft voor jou als fotograaf kun je een webinar AVG volgen bij Charlotte's Law & Fine Prints.

Michelle Peeters

Over de auteur

Michelle Peeters is fotografe en oprichter van DeuxBleus Fotografie. Michelle herkent het bijzondere in het gewone en het gewone in het bijzondere. Ze heeft zich nooit willen specialiseren en is daardoor van alle markten thuis.

28 reacties

  1. Alexander van der Dussen
    Alexander van der Dussen schreef op zaterdag 19 mei 2018 om 20:03

    Als je in de privacy verklaring opneemt dat gemaakte foto's 10 jaar worden bewaard betekent dit volgens mij ook dat je dan extra zorg moet dragen aan je back-ups. Persoonlijk vindt ik deze AVG behoorlijk ver gaan. Ik doe zo nu en dan op openbare evenementen fotograferen. Soms in opdracht, soms zelfstandig. Ik heb nu sterk het gevoel dat deze vorm van fotografie bijna onmogelijk wordt gemaakt. Een organisator heeft beeldmateriaal nodig ter promotie, zowel voor als na het evenement. En aan iedereen toestemming vragen is niet mogelijk.

  2. Michelle Peeters
    Profiel Michelle Peeters schreef op zaterdag 19 mei 2018 om 20:41

    @Alexander: voor wat betreft die bewaartermijn van je foto's ben ik het volledig met je eens! Ik pieker er niet over om fotobestanden te gaan verwijderen. De vraag is natuurlijk ook wie dit allemaal gaat controleren (!?). Ik bewaar alles op een lokaal discsysteem en niet eens in de cloud! Als je voor evenementen fotografeert is de evenement-organisator verantwoordelijk, niet de fotograaf!

  3. alexander van der Dussen
    alexander van der Dussen schreef op zaterdag 19 mei 2018 om 20:55

    @Michelle: het gaat niet zo zeer over het zelf verwijderen van foto's maar in geval van defecten. 10 jaar is een eeuwigheid in computerland. En hoewel de kans klein is brand er nog regelmatig een huis af of wordt er egens een PC, laptop of externe HD gestolen. Door op te geven dat foto's 10 jaar worden bewaard moet je ze dus ook echt 10 jaar kunnen leveren. Als je een bewaartermijn opneemt zou ik er denk ik iets van maken dat de bewaartermijn max x jaar is waarbij de x een jaartal is.

    Als ik voor evenement fotografeer dan heb je gelijk. Als ik bij een evenement fotografeer dan ligt de vertandwoordelijkheid bij mij. Natuurlijk val dit gedeeltelijk onder journalistiek, maar niet alles. En bij een overzicht foto ga je natuurlijk niet aan iedereen vragen of de persoon bezwaar heeft. Ik vraag mij hierbij af wat de regels zijn als ik tijdens het event flyers zou verspreiden waarop staat wat er met foto's gebeurd.

  4. Michelle Peeters
    Profiel Michelle Peeters schreef op zaterdag 19 mei 2018 om 21:01

    @Alexander: ja die bewaarplicht is inderdaad helemaal van de zotte.. Een CD of DVD gaat niet eens 10 jaar mee en een disk-crash kan iedereen overkomen. Misschien moeten we daar maar niet al te zwaar aan tillen, ik doe het in ieder geval niet!

    Je hebt natuurlijk niet alleen de journalistieke, maar ook de artistieke uitingsvorm en bovendien de vrijheid van meningsuiting waar je als fotograaf gebruik van kunt maken. Ik denk eerlijk gezegd niet dat je je altveel zorgen hoeft te maken. Je voelt zelf vaak wel aan of iets ok is of niet. En als je altijd de mogelijkheid biedt om foto's op verzoek te laten verwijderen is er denk ik niet heel veel aan de hand.

Deel jouw mening

Let op: Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door geregistreerde bezoekers.
Wil je toch reageren, log in of registreer je dan gratis.
Toon alle artikelen binnen Tips en Truuks

Photofacts wordt mede mogelijk gemaakt door

CameraTools

Ontvang wekelijks fotografietips in je inbox

55.381 fotografie enthousiastelingen ontvangen de tips al!
Meer over de wekelijkse mail. Of blijf op de hoogte via Twitter of Facebook.


Elja Trum

Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!

Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.Meer over Photofacts
Om Photofacts.nl goed te laten functioneren maken we gebruik van cookies. Bekijk ons cookiebeleid. akkoord
sluiten

Mis het gratis fotografie eBook niet!

55.381 fotografen ontvangen onze wekelijkse fototips al. Schrijf je in en ontvang gratis het eBook '25 Tips voor het Fotograferen van Kinderen'.