Liesbeth van Asselt

Variabel ND filter; alles in één, ideaal! Of toch niet?

zaterdag 20 juli 2013, 22:24 door | 26,855x gelezen | 18 reacties

Tijdens onze vakantie ben ik bezig geweest met het maken van zogenaamde 'long exposure – opnames', dat wil zeggen foto's gemaakt met een lange sluitertijd, variërend van vijf seconden tot vier minuten. Dit alles met als doel de beweging van water of wolken op een bepaalde manier in beeld te brengen.

 AB27477

Om overdag met zo'n lange sluitertijd te kunnen fotograferen, moet op de een of andere manier de hoeveelheid licht die je camera binnenkomt beperkt worden. Dat betekent dat je dus met een heel klein diafragma werkt. Maar meestal is dat niet voldoende. Ook al staat de ISO op 100, de foto wordt veel te licht. Om dat probleem op te lossen, kun je een ND-filter voor het objectief schroeven. Dat is een grijs filter wat afhankelijk van de sterkte van het filter een bepaalde hoeveelheid licht tegen houdt.

Overdag heb je vaak een ND-filter nodig wat 10 stops licht tegenhoudt. Waar je normaal een sluitertijd van 1/250 voor nodig hebt, kun je dan met een sluitertijd van 4 seconden werken. Dat scheelt! Maar als je zo'n filter voor je objectief zet, zie je dus helemaal niets meer door de zoeker. Je kunt dus niet meer scherpstellen, geen compositie maken, etcetera.

En dus dacht ik de ideale oplossing gevonden te hebben in het gebruik van een variabel ND-filter. Dat is een ND-filter wat opgebouwd is uit twee polarisatiefilter die je ten opzichte van elkaar kunt draaien. Afhankelijk van hoe je ze gedraaid hebt, houden ze 2 tot 8 stops licht tegen.

Eerst zet ik het ND-filter op het objectief wat 4 stops licht tegenhoudt. Daar boven op draai ik het variabele filter. Om scherp te stellen en om de compositie te maken, zet ik dat variabele filter op minimaal, zodat ik door de zoeker alles nog redelijk helder kan zien. Daarna gaat de AF uit, dek ik de zoeker af tegen het lekken van licht en draai ik het variabel filter op bijna maximaal (6 stops).

De belichtingstijd verleng ik met 10 stops ten opzichte van de belichting die ik gemeten heb voordat ik de filters op het objectief schroefde. Voor dit alles moet de camera natuurlijk in de bulb-stand staan en werk ik met een draadontspanner. De stopwatch van de iPhone dient als timer.

Maar als ik op een gegeven moment in een beek sta te fotograferen, krijg ik het water niet zo wit als ik het wil hebben, er ontstaat niet het 'engelenhaareffect' zoals je dat normaal gesproken krijgt bij foto's die gemaakt zijn met lange sluitertijden. De rest van de foto is goed belicht, dus daar ligt het niet aan.

Ik begrijp er niets van. Uiteindelijk is het mijn man (die ook fotografeert) die de oplossing van het raadsel weet: 'Dat komt vast doordat er nu een ND-filter met twee polarisatiefilters voor zit!'. We proberen het uit en maken een foto met alleen twee vaste ND-filters. En ja hoor, het water wordt mooi wit! Het groen is gelijk wel iets minder verzadigd, want dat mist nu natuurlijk het pola-effect. Het verschil is duidelijk te zien in onderstaande twee (onbewerkte) RAW-beelden

 5PO3489 met variable ND filter

 5PO3494 zonder variable ND filter

Dat variabel ND-filter blijkt dus niet zo ideaal te zijn als het leek. Voor het fotograferen van wolkenluchten werkt het prima. Door het pola-effect wordt de lucht diepblauw. Dat betekent ook dat die lucht in een zwart-wit foto mooi donker wordt.

 AB27543 long exposure lucht

Ook voor het fotograferen van water werkt het prima als het water niet af hoeft te steken tegen donkere paaltjes of rotsen. Maar als je wilt dat het water wit wordt, dan zul je voor een andere oplossing moeten kiezen. Of je draait twee schroeffilters op elkaar, of je plaats twee schuiffilters in de bijbehorende houder achter elkaar. Beiden hebben als nadeel dat je om het beeld door je zoeker te kunnen bekijken, eerst een van de filters zult moeten verwijderen. Het blijft behelpen..

Liesbeth van Asselt

Over de auteur

Voor bedrijven richt ik me op reclamefotografie (website, social media en drukwerk). Voor particulieren verzorg ik al 15 jaar fotografiecursussen voor beginners en gevorderden. En workshops fotografie zoals portretfotografie, lightpainting, compositie, hondenfotografie, je flitser leren kennen, etc. Zie stapfoto.nl.

18 reacties

  1. Alex
    Alex schreef op zondag 21 juli 2013 om 12:57

    Interessant experiment en helder uiteengezet, bedankt voor het delen.

  2. ErikvanRosmalen
    Profiel  ErikvanRosmalen schreef op maandag 22 juli 2013 om 07:26

    Een logische conclusie van je wederhelft, maar je moet er maar net opkomen natuurlijk!

    Variabele ND-filters zijn dan ook vooral handig als je gaat filmen met een spiegelreflex. Omdat je daar vast zit aan de framerate, zul je je sluitertijd op 1/50 moeten houden. Bij een heldere dag is een groter diafragma dan onmogelijk zonder een ND-filter waar je makkelijk het aantal stops kunt variëren.

  3. Erikerik
    Erikerik schreef op maandag 22 juli 2013 om 11:56

    bedankt voor de tip. Hier had ik nooit achter gekomen!!

  4. Liesbeth van Asselt
    Profiel  Liesbeth van Asselt schreef op maandag 22 juli 2013 om 14:36

    Klopt Erik, daar gebruik ik hem ook voor. En daar loop je niet tegen dit soort problemen aan knipoog

Deel jouw mening

Let op: Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door geregistreerde bezoekers.
Wil je toch reageren, log in of registreer je dan gratis.
Toon alle artikelen binnen Tips en Truuks

Photofacts wordt mede mogelijk gemaakt door


Ontvang wekelijks fotografietips in je inbox

52.815 fotografie enthousiastelingen ontvangen de tips al!
Meer over de wekelijkse mail. Of blijf op de hoogte via Twitter of Facebook.


Elja Trum

Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!

Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.Meer over Photofacts
Om Photofacts.nl goed te laten functioneren maken we gebruik van cookies. Bekijk ons cookiebeleid. akkoord
sluiten

Mis het gratis fotografie eBook niet!

52.815 fotografen ontvangen onze wekelijkse fototips al. Schrijf je in en ontvang gratis het eBook '25 Tips voor het Fotograferen van Kinderen'.