Ontdek hoe je betere foto's kunt maken. Probeer 14 dagen gratis onze online fotografie cursussen.
Marit Hilarius

De verschillende soorten filters

maandag 14 maart 2016, 20:02 door | 18,019x gelezen | 32 reacties

Misschien ken je ze wel, filters om voor je lens te schroeven. De kans is groot dat je zelfs al een filter in je bezit hebt, een UV filter. Veel camerawinkels adviseren dit filter bij de aankoop om je lens te beschermen.

Er zijn nog veel meer filters die ook veel meer kunnen doen dan alleen beschermen. Je kunt er effecten mee bereiken die onmogelijk na te bootsen zijn in Photoshop. Ik neem de filters kort met je door, zodat je voor jezelf kunt beslissen of je ooit eens wil investeren in een mooie filterset.

Waarom filters gebruiken?


Zoals ik al beschreef hebben filters verschillende functies. n daarvan kan 'bescherming' zijn. UV filters waren vroeger wel van ander nut, toen waren films nog gevoelig voor UV licht.

Nu alles digitaal is, gaat die vlieger niet echt meer op. Nu dienen ze vooral als bescherming voor je glas, wat ook zeker waardevol is, mits je wel een goede kwaliteit filter erop schroeft.

Met veel andere filters kun je meer controle krijgen over het licht van de situatie die je probeert te fotograferen. Je kunt grote contrasten tch allebei goed belicht vastleggen, je kunt op klaarlichte dag met lange sluitertijden werken en reflecties in het water weghalen.

Je hoort het misschien al, vooral bij landschapsfotografie komen filters goed van pas.

Grijsfilter in landschappen


De 3 belangrijkste filters



ND filter / grijsfilter
Dit filter is eigenlijk een soort 'gordijn' wat je voor je camera plaatst en wat een hele hoop licht weghaalt. Het is een, zoals de naam al zegt, grijs filter. Je kunt er wel doorheen kijken, maar in welke mate verschilt per filter.

Je hebt lichte ND filters, deze halen maar weinig stops aan licht weg. Je hebt ook de zware ND filters, zoals de Big Stopper van Lee. Deze haalt wel 10 stops aan licht weg! Hierdoor kun je op klaarlichte dag gewoon met lange sluitertijden werken om bijvoorbeeld water een melkachtige substantie te laten lijken.

Hoe donkerder het filter, hoe moeilijker het is om ermee te werken. Je kunt er namelijk bijna niet meer doorheen kijken, waardoor je ook niet meer kunt scherpstellen. Ook moeten de instellingen volledig handmatig worden ingesteld.

ND-grad filter / grijsverloopfilter
Dit filter werkt eigenlijk hetzelfde als het grijsfilter, maar dan is hij maar voor de helft grijs. Misschien heb je het zelf ook wel eens gemerkt; bij landschappen komt je lucht vaak overbelicht uit op je foto. Hoe hard je ook je best doet, je krijgt de voorgrond n de lucht gewoon niet allebei correct belicht. Daar kan het verloopfilter bij helpen!

Je plaatst het grijze gedeelte over de lucht heen. De onderkant is 'gewoon' doorzichtig, dus het landschap blijft hetzelfde belicht. Op deze manier valt er een hoop contrast tussen de lucht en het landschap weg, en kun je wel correct belichten.

Filters1


Polarisatie filter
Een polarisatie filter voorkomt reflecties en maakt kleuren wat dieper. Een polarisatie filter kun je altijd draaien, om het effect van het filter aan te passen. Afhankelijk van de sterkte van het licht en de manier waarop het licht op je lens valt, verandert het hele effect.

Je kunt door je camera kijken terwijl je aan het filter draait, dan zie je vanzelf wanneer de lucht dieper blauw wordt.

Om reflecties weg te draaien maakt het niet uit in welke hoek de zon staat. Deze functie kan van pas komen bij allerlei situaties. Een tropische zee krijgt ineens veel meer kleur, in een raam verdwijnen reflecties en ook op andere voorwerpen verdwijnt de glans.

Door een polarisatie filter verlies je wel een beetje aan licht, dus hou daar rekening mee bij het fotograferen.

Filters3


Marit Hilarius

Over de auteur

Marit Hilarius is een fotografe die gespecialiseerd is in geavanceerde Photoshop bewerkingen. Ze heeft de basisopleiding van de FotoAcademie in Amsterdam afgerond. Haar stijl kenmerkt zich door de sprookjesachtige sfeer die ze in haar foto's creert.

32 reacties

  1. Donald Willemsen
    Profiel Donald Willemsen schreef op dinsdag 15 maart 2016 om 12:38

    Helaas is het verhaal over de filters een beetje te kort door de bocht. Er wordt alleen ingegaan op grijsfilters, grijsverloopfilters, polarisatiefilters en UV-filters. Er wordt niets vertelt over het feit dat er 2 soorten polarisatiefilters zijn. Er bestaan lineaire polarisatiefilters en circulaire polarisatiefilters. Zij hebben beiden een verschillend effect in de fotografie en je moet daar dus op letten als je een polarisatiefilter koopt. Naast schroeffilters zijn er ook andere opties zoals bijvoorbeeld door gebruik te maken van een filterhouder op de lens. Dat heeft het grote voordeel dat je met de filter kan schuiven tot die op de juiste plek voor de lens zit, bij grijsverloopfilters is dat erg handig.
    Daarnaast wordt er met geen woord gesproken over het grote aantal creatieve filters die er zijn. Ik noem er een paar: sterfilters, (kleur)gradatiefilters, centerspotfilters enz. O.a. Cokin, maar ook andere merken, hebben een uitgebreid assortiment creatieve filters die zo nu en dan goed van pas kunnen komen bij creatieve fotografen. Veel van die effecten kun je natuurlijk ook met photoshop maken, maar het scheelt je wel een hoop tijd achter de pc als je die effecten kunt toepassen tijdens het fotograferen.
    Ik vind het uitstekend, dat er aandacht wordt besteed aan filters, maar ik vind het bovenstaand verhaal net iets te kort door de bocht.

  2. Lara
    Lara schreef op dinsdag 15 maart 2016 om 13:13

    Op zich een leuk artikel, maar ik miste er ook (net als Donniebelg) wel wat informatie in. In de aankondiging op de Photofacts-website staat namelijk "Ik neem alle filters kort met je door..." maar een ander veelgebruikt filter wordt ook niet genoemd, namelijk het close-upfilter. Nu zullen veel wat verder gevorderde fotografen misschien al hebben geïnvesteerd in een macrolens, maar om te beginnen met macrofotografie (of voor heel af en toe) is zo'n close-upfilter best handig!
    Als introductie op ND- en polarisatiefilters is het wel een goed artikel, hoewel dus niet helemaal compleet (ik mis bijvoorbeeld ook dat ND staat voor Neutral Density en inderdaad het verschil tussen lineaire en circulaire polarisatiefilters), maar het is verder wel een overzichtelijk verhaal.

    Over UV-filters wordt tegenwoordig door 'serieuze' fotografen soms wat minachtend gedaan. Toen ik nog analoog fotografeerde gebruikte ik er nooit een, maar sinds ik van een dagje op het strand fotograferen thuiskwam met een kras op het glas, koop ik er toch altijd een bij een nieuw objectief (dus niet omdat hij me aangesmeerd wordt bij de fotowinkel!). Marit doet dit gelukkig ook niet meteen af als onzin, en zegt er terecht bij dan wel een kwalitatief goede te nemen (op Lenstip is een test te vinden). Je kunt ook wel een speciaal protectiefilter kopen, maar mijn ervaring is dat deze meestal nog duurder zijn dan een echt goed UV-filter. Sommige UV-filters hebben ook nog eens een coating die makkelijk te reinigen is (ik heb een paar Fuji-objectieven waar het stof heel erg aan blijft plakken, dan poets ik liever even mijn filter op). Een ander argument om een UV- (of protectie)filter te nemen is dat je objectief meer waard blijft (cq beter verkoopbaar is), voor het geval je hem ooit weer eens zou willen verkopen... Op zich schijnt het op je foto's niet of nauwelijks zichtbaar te zijn als je een krasje op je frontglas hebt, maar als ik een tweedehands lens zou willen kopen, wil ik er toch liever een die geheel krasvrij is...
    Het is trouwens niet verstandig om filters op elkaar te stapelen dus als je een ander filter op je lens schroeft, het UV-filter even eraf halen!

    Ik heb nog een vraag: ik gebruikte tijdens een van mijn vakanties aan het water een polarisatiefilter op mijn Canon 7D + 24-105mm, ik dacht dat ik wel een goed filter had genomen (B+W) maar ik had toch het idee dat de foto's met filter echt wat minder scherp waren dan de foto's zonder.... Is dat herkenbaar/normaal?
    Ik heb met het polarisatiefilter ook wel eens wat foto's gemaakt van mijn kinderen tegen een mooie achtergrond, maar ik vond dat ik dan toch een wat aparte (doffe) lichtval kreeg op de gezichtjes, en een wat onnatuurlijke huidskleur die ik maar moeilijk gecorrigeerd kreeg. Maar misschien een kwestie van smaak?

  3. primefoto.nl
    Profiel primefoto.nl schreef op dinsdag 15 maart 2016 om 15:09

    Let er bij het polarisatiefilter op dat je geen al te grote groothoek objectieven gebruikt. Je krijgt anders een mooi midden en lichter of donkerdere hoeken. Dit komt omdat een polarisatiefilter in een hoek van 90 graden t.o.v. de zon een sterker effect geeft dan bij 30 graden. Dat ga je dan zien. De luchten donkerder maken kun je ook in post makkelijk doen. Wat een pola echter ook erg goed kan is reflecties wegnemen van b.v. chromen delen van een auto en ramen of water waardoor je door een raam of water heen kunt fotograferen. Je neemt dan de schitteringen weg. Dat kan niet in post. Het ND filter is wel het meest gebruikte filter en zou je eigenlijk standaard moeten hebben als je iets met landschappen doet. Aan de andere kant kun je dit ook omzeilen met b.v. 2 foto's waarbij de 1e belicht voor alles van de horizon en er onder en eentje vanaf de horizon en er boven. Die 2 kun je dan in Photoshop naadloos op de horizonlijn samenvoegen tot het beeld wat je wilt. Een andere methode is HDR. Dan heb je zelfs geen ND filter meer nodig. Als je meerdere beelden kunt samenvoegen kun je ook zonder ND filter romig wit water of wolken maken. Er zijn dus andere work arounds voor te vinden. Ook dit zou je in principe moeten belichten om een volledig verhaal neer te zetten. Idd zijn er ook creatieve filters en die worden niet al te vaak gebruikt. De reden is dat je dure objectieven koopt en er dan minstens even goede filters voor moet gaan gebruiken en die filters zijn enorm duur en vaak te duur voor de amateur. Voor die amateur is het werken zonder filter en meer doen in post de betere methode. Voor de pro, waarbij tijd geld is, ligt dat anders, maar die pro schaft ook pro filters aan en schrijft dat af. Een filter als bescherming vindt ik op sommige plekken zoals een strand niet verkeert. Zandstralen van de frontlens is ook niet echt het beste wat je kunt doen. Echter als het niet hoeft gebruik ik geen filter.

  4. Van Ginderachter Francis
    Van Ginderachter Francis schreef op dinsdag 15 maart 2016 om 23:11

    Wat primefoto.nl schrijft in verband met het wegnemen van reflecties op metalen oppervlakken als bv een chromen bumper van een auto of met bladgoud bedekte kaders is niet zo; metalen hebben in tegenstelling tot lakken, hoogglansverven, glazen- of water- oppervlakken niet de eigenschap het licht te polariseren en de ongepolariseerde reflecties zullen in tegenstelling van de gepolariseerde reflecties van de genoemde voorbeelden daardoor ook niet weggenomen worden. Voorwaarde dat een polarisatiefilter zou kunnen werken is dat het licht van de reflectie op zich reeds gepolariseerd is. Je zou de reflectie van de chromen bumper wel kunnen uitfilteren met een polarisatiefilter door voor de lichtbron die de bumper verlicht reeds een andere lineaire polarisatiefilter te plaatsen zodat het weerkaatste licht van het chroom op zich dan al gepolariseerd is. In het hoofdartikel wordt ook gezegd dat de hoek waaronder de lichtbron (zon) staat ten opzichte van de camera niet van belang is, niets is echter minder, waar bij een vlak weerkaatsend onderwerp als een ruit of een rimpelloos wateroppervlak wel degelijk naar de ideale hoek moet gezocht worden ten opzichte van de lichtbron en tevens het polarisatiefilter in de juiste richting zal moeten gedraaid worden om zo goed als volledig de reflectie uit te sluiten en door de reflecterende ruiten of waterspiegel heen te kunnen kijken. Mag er ook op gewezen worden, dat ook blaadjes en natte daken voller van kleur lijken bij het juiste gebruik van de polarisatiefilter omdat ook deze min of meer gepolariseerd licht weerkaatsen. Volledigheidshalve wil ik er ook op drukken nooit een polarisatiefilter te gebruiken bij panoramafotografie om de reeds eerder aangehaalde reden dat bij landschapsfotografie het polarisatiefilter maximaal werkt loodrecht op de richting van de zon. Hoe meer je daar van afwijkt hoe minder het filtereffect. Onthoud het zo: als je met je wijsvinger naar de zon wijst en je strekt je duim 90° tenopzichte van je wijsvinger dan geeft je duim de richting van de grootste polarisatie aan ook al draai je uw duim 360° in een rechte hoek ten opzichte van uw wijsvinger steeds wijzend naar de zon. Met het polarisatiefilter zijn nog tal van andere mogelijkheden, maar die zouden in dit bestek te technisch worden.

Deel jouw mening

Let op: Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door geregistreerde bezoekers.
Wil je toch reageren, log in of registreer je dan gratis.
Toon alle artikelen binnen Basiskennis

Photofacts wordt mede mogelijk gemaakt door

CameraTools

Ontvang wekelijks fotografietips in je inbox

55.881 fotografie enthousiastelingen ontvangen de tips al!
Meer over de wekelijkse mail. Of blijf op de hoogte via Twitter of Facebook.


Elja Trum

Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!

Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.Meer over Photofacts
Om Photofacts.nl goed te laten functioneren maken we gebruik van cookies. Bekijk ons cookiebeleid. akkoord
sluiten

Mis het gratis fotografie eBook niet!

55.881 fotografen ontvangen onze wekelijkse fototips al. Schrijf je in en ontvang gratis het eBook '25 Tips voor het Fotograferen van Kinderen'.