Elja Trum

RAW en Jpeg; de voor- en nadelen bekeken

maandag 29 oktober 2012, 20:28 door | 26.883x gelezen | 21 reacties

Standaard worden foto's op je digitale camera in het Jpeg formaat opgeslagen. Je kunt als fotograaf echter ook kiezen voor het RAW formaat. Maar wat is nu voor jou de beste keuze? Aan beide formaten zitten voor- en nadelen. We zetten het hoe en het waarom voor je op een rij.

Dat de standaardinstelling Jpeg is, is niet voor niks. Hier is voor gekozen omdat Jpeg direct bruikbare bestanden oplevert die door iedereen op elke computer te bekijken zijn. Dit in tegenstelling tot het RAW formaat waar je bij alle digitale spiegelreflexcamera's en bij een aantal compactcamera's ook voor kunt kiezen. Je kunt dit terugvinden in het menu van je camera, raadpleeg de handleiding om te zien hoe je dit bij jouw camera in kunt stellen.

Wat is Jpeg?


Het Jpeg bestandsformaat is een standaard die in 1992 beschikbaar kwam voor het opslaan van afbeeldingen. Als je alle informatie van een foto (de kleur en helderheid van elke pixel) exact wil opslaan dan is het resultaat een groot bestand. Dat geeft problemen wanneer je afbeeldingen snel wilt versturen of wanneer je ze wilt opslaan; je moet voldoende snelheid en opslagruimte hebben.

Wanneer je gebruik maakt van het Jpeg formaat kun je een afbeelding comprimeren. Hierbij worden algoritmen gebruikt die proberen de beeldinformatie compacter op te slaan. Vereenvoudigd gezegd slaat Jpeg bijvoorbeeld op dat er een blok van 64 pixels in bijna dezelfde kleur en helderheid bij elkaar staan in plaats van alle 64 pixels apart te benoemen.

Deze compressie gaat ten koste van de beeldkwaliteit. Gelukkig is de compressie bij een Jpeg in te stellen. In de beste kwaliteit gaat er amper beeldkwaliteit verloren. Gevolg is wel dat het bestand ook niet zoveel kleiner wordt. Je kunt bij Jpeg dus kiezen, meer beeldkwaliteit met een grote bestand of minder beeldkwaliteit met een kleiner bestand. Wanneer je in je camera kiest voor de beste beeldkwaliteit wordt een minimale compressie toegepast.

Wijzigingen aan een Jpeg bestand verminderen de kwaliteit van de foto. Elke keer dat het bestand opnieuw geopend en weggeschreven wordt vermindert de kwaliteit door de compressie. Iets om rekening mee te houden.

Wat is RAW?


Een RAW bestand bevat de ruwe data die de camera vanuit de sensor ontvangt. Alle informatie voor de genomen foto zit erin, maar deze is nog niet verwerkt. Elke afzonderlijke pixel wordt opgeslagen. Hierdoor zijn RAW bestanden aanmerkelijk groter dan Jpeg bestanden, maar heb je wel de maximale kwaliteit beschikbaar.

I shoot raw

Overigens maken RAW bestanden ook gebruik van compressie, maar hierbij gaan geen gegevens verloren. De compressie is daardoor wel minder krachtig, de bestanden worden niet zoveel compacter (zogenaamde 'lossless' compressie).

Doordat er meer informatie beschikbaar is in een RAW bestand kunnen (delen van) foto's verbeterd worden. Donkere delen kunnen, met minder ruis, oplicht worden en uit lichte delen kan nog detail gehaald worden. Overigens heeft ook RAW hierbij uiteraard zijn beperkingen. Vaak wordt een correctie van maximaal twee stops over- en onderbelichting aangehouden.

Bewerkingen op een RAW bestand worden overigens niet in het bestand zelf opgeslagen. Hiervoor wordt een klein extra XMP bestand aangemaakt. Hierin worden instructies opgeslagen hoe het bestand bewerkt moet worden. Doordat er alleen instructies in staan blijven deze bestandjes erg klein. Het originele ruwe bestand blijft onaangetast en kan altijd direct teruggeroepen worden.

RAW bestanden zijn vaak erg groot, bij moderne camera's vaak wel 25 megabyte per foto. Om ervoor te zorgen dat je wel snel op je camera door de foto's kunt bladeren wordt er in het RAW bestand ook een kleine Jpeg ingesloten. Deze Jpeg heeft een lage resolutie en kan razendsnel door je camera getoond worden. Zo kun je ook bij het gebruik van grote RAW bestanden vlotjes door een reeks foto's heen bladeren op je camera.

Een RAW bestand kun je helaas niet zomaar op elk apparaat bekijken. Elke fabrikant heeft namelijk zijn eigen RAW formaat ontwikkeld. Dit RAW formaat kan ook nog verschillen per model van hetzelfde merk.

Om de foto in het RAW formaat te kunnen bekijken moet deze eerst omgezet worden. Wat normaal in de camera gebeurd moet je nu op je computer doen. Dat klinkt als een omslachtige en onnodige extra stap, maar het RAW formaat biedt gelukkig veel voordelen die deze werkwijze de moeite waard maken.

DNG


Het Digital NeGatief formaat is ontwikkeld om de wildgroei aan RAW bestandsformaten tegen te gaan. Het is een gratis te gebruiken RAW formaat opgesteld door Adobe waarvan de opmaak openbaar is. De opmaak van RAW formaten van andere merken is niet publiek beschikbaar.

In het ergste geval is het hierdoor in de (verre) toekomst niet meer mogelijk het RAW formaat te openen. Je kunt dan dus niet langer je RAW foto's bekijken. Een programma dat DNG bestanden kan lezen is echter door iedereen te maken omdat de opmaak vrij beschikbaar is. Zo weet je zeker dat je ook over 50 jaar nog je oude foto's kunt benaderen.

Adobe dng logo

Er zijn al een aantal fabrikanten die het DNG formaat ondersteunen. Met een Samsung, Leica, Ricoh, Hasselblad of Pentax camera kun je direct in dit formaat fotograferen. De grote merken ondersteunen het formaat helaas nog niet. Wel kun je met behulp van de gratis Adobe DNG Converter RAW bestanden van jouw cameramerk omzetten naar het DNG formaat. Met een programma als Lightroom kun je er zelfs voor kiezen dit automatisch te doen bij het importeren van je foto's.

Een voordeel hierbij is dat het DNG formaat goed kan comprimeren. Je RAW bestand kan dus zonder verlies van gegevens omgezet worden in een kleiner bestand. Bij het RAW formaat van Nikon (.NEF) kan dit een reductie van wel 25 procent in bestandsgrootte opleveren! Bij Canon is de winst iets minder groot.

RAW versus Jpeg


Bij de keuze tussen RAW en Jpeg is er geen goed of fout. De keuze is erg afhankelijk van het type fotografie waar je jezelf mee bezig houdt en de hoeveelheid nabewerking die je wilt uitvoeren.

De belangrijkste reden om te fotografen in het Jpeg formaat is snelheid en eenvoud. Stel dat je een voetbalwedstrijd fotografeert en de foto's diezelfde avond nog op moet sturen naar de krant of plaatsen op de website van de vereniging. Jpeg is dan gewoon veel sneller; de foto's zijn direct klaar voor het uploaden of versturen. Ook als je foto's eigenlijk nooit bewerkt is Jpeg een prima keuze. Mocht het toch bij uitzondering nodig zijn, dan heb je met softwarebewerking ook bij Jpeg nog voldoende mogelijkheden.

Veel journalisten werken ook bewust met Jpeg. Nabewerking kost veel tijd en dat is meestal niet beschikbaar. Ook is het nabewerken van foto's binnen de journalistiek omstreden. De foto moet de volgende dag al in de krant staan en moet dus vaak al vanaf locatie, met behulp van laptop en mobiele verbinding, doorgestuurd worden naar de redactie. Jpeg is in dit soort situaties een prima keuze.

Jpeg

Raw

- Opslag met verlies van informatie- Alle beschikbaar informatie bewaard
- Geen nabewerking nodig- Nabewerking vereist
- Compact- Neemt veel diskruimte in
- 8 bits- Meer dan 8 bits
- Beperkte correctiemogelijkheid- Uitgebreide correctiemogelijkheid
- Altijd en overal leesbaar- Speciale software nodig
- Bewerkingen direct op bestand- Bewerkingen met behoud origineel
- Instellingen bepaald in de camera- Instellingen achteraf door te voeren

Vroeger was het bestandsformaat ook nog een belangrijke reden om voor Jpeg te kiezen. De bestanden zijn al snel de helft kleiner als eenzelfde foto in het RAW formaat. In een tijd van prijzige geheugenkaartjes en beperkte harde schijf ruimte een logische reden.

Tegenwoordig is dat eigenlijk niet meer van toepassing. Een geheugenkaartje van acht gigabyte koop je voor nog geen 15 euro en voor amper 60 euro heb je een harde schijf van twee terabyte in je computer. Opslag is niet zo duur meer en daarmee is het ook minder belangrijk geworden hoe groot een foto is. Waarom zou je op bestandsgrote bezuinigen?

Het wegschrijven van een RAW bestand duurt iets langer dan een Jpeg. Door de grote geheugenbuffers in moderne camera's is dit tegenwoordig geen reden meer om niet op RAW te schieten.

Beeldkwaliteit en correctiemogelijkheden zijn de belangrijkste redenen om voor RAW te kiezen. Fotografeer je bijvoorbeeld een bruiloft dan wil je de maximale kwaliteit kunnen bieden. Snelheid is minder van belang.

Ook wil je dan het maximale kunnen halen uit een foto die niet optimaal is. Stel je voor dat de bruidsjurk op die ene belangrijke foto net uitgebeten is; met een RAW bestand kun je dan beter corrigeren dan met een Jpeg. Ook is het eenvoudig een correctie op de witbalans uit te voeren, dan maak je de jurk probleemloos weer echt wit.

Bruidspaar witbalans

Bij een RAW bestand kun je achteraf ongestraft de witbalans van een foto aanpassen. Zo kun je kleurzweemen corrigeren of juist bewust voor een afwijkend kleureffect zorgen.

Bits en bytes


Er is ook een groot technisch verschil tussen RAW en Jpeg foto's. Een Jpeg kan maximaal 8 bits informatie per kleur (rood, groen en blauw) opslaan. Dat komt neer op 256 helderheidstinten per kleur. Moderne sensoren kunnen echter 12 tot 14 bits informatie vastleggen. Bij 12 bits is het aantal helderheden per kleurtint al opgelopen tot 4.096 en bij 14 bits zijn er 16.384 variaties mogelijk.

Als je een foto in je camera om laat zetten naar Jpeg ben je deze extra informatie direct kwijt. Gebruik je RAW dan kun je de extra informatie nog gebruiken voor correcties en het eindresultaat uiteindelijk omzetten naar Jpeg.

Beste van twee werelden?


Veel camera's bieden ook de mogelijkheid om gelijktijdig zowel in Jpeg als in RAW te fotograferen. Elke foto wordt dan twee keer opgeslagen; eenmaal als een Jpeg bestand en exact dezelfde foto ook als RAW.

Dit kost je natuurlijk wel extra veel geheugenruimte en geeft je feitelijk onnodig dubbele bestanden. Het kan echter toch handig zijn om deze instelling te gebruiken; je hoeft niet per se elke foto achteraf nog eens om te zetten en kunt zo veel tijd besparen. Wil je uit een bepaalde foto uit je serie echter toch het beste kunnen halen dan heb je alsnog het RAW bestand als uitgangspunt.

Een leuke optie voor wanneer je nog niet zeker bent of het werken met RAW bestanden de manier voor jou is. Zelf schiet ik alleen maar in het RAW formaat. Met Lightroom gaat het nabewerken en omzetten naar Jpeg zo snel dat het geen belemmering vormt bij het snel aanleveren van foto's.

Werken met RAW


Wanneer je voor het eerst aan de slag gaat met RAW foto's zal het resultaat je op het eerste gezicht misschien tegenvallen. Als je een foto opent ziet deze er niet uit zoals achter op je cameradisplay. Grote kans dat de foto wat contrastloos en flets oogt.

Bij het maken van een foto in Jpeg worden er namelijk standaard een aantal bewerkingen uitgevoerd om de foto er beter uit te laten zien; het contrast wordt vaak verhoogt, net als de saturatie. Ook wordt de foto standaard een beetje verscherpt. Afhankelijk van het gebruikte programma wordt dit bij RAW niet, of anders, gedaan. Dat kan dus even schrikken zijn. Je foto ziet er niet meer uit zoals je verwacht had.

Laat dit geen reden zijn om direct weer terug te gaan naar het Jpeg formaat. Met wat eenvoudige instellingen zien je foto's er al snel weer uit zoals je gewend bent. Er zijn tientallen verschillende programma's op de markt die RAW bestanden kunnen uitlezen en omzetten naar Jpeg.

De camerafabrikanten leveren doorgaans ook zelf software hiervoor. Bijvoorbeeld Digital Photo Professional van Canon of Nikon Capture NX van Nikon. Wil je echt goed aan de slag met RAW bestanden dan is een programma als Adobe Lightroom of Apple Aperture ideaal. Deze programma's helpen je met een complete workflow van inladen van je geheugenkaart tot de uiteindelijke afdruk of webpagina.

Conclusie


De keuze voor het gebruik van RAW of Jpeg hangt af van het doel de foto's en de wensen van de fotograaf. Met RAW heb je de meeste controle over de uiteindelijke foto met behoud van de meeste details.

In Jpeg heb je het voordeel van een (mogelijk) snellere workflow, kleinere bestanden en in de praktijk zal kwaliteitsverschil (mits de camera goed ingesteld stond) zelfs op afdrukken van 20 bij 30 centimeter niet zichtbaar zijn.

Hoe belangrijker de foto's, hoe groter het nut van fotograferen op RAW. Bij een bruiloft wil je het liefst elke mogelijke fout kunnen corrigeren (je kunt de foto niet nog eens maken tenslotte), terwijl je bij de familiefoto's wellicht minder belang hecht aan de maximale kwaliteit.

Dit artikel is eerder verschenen in Zoom.nl magazine.


101 Tips voor Perfecte Portretfoto's


Wil jij graag weten hoe je perfecte portretfoto's kunt maken? In mijn boek De Portretbijbel geef ik je 101 tips om jouw portretfotografie naar een hoger niveau te helpen. Je ontdekt hierin de 101 beste tips die ik de afgelopen vijftien jaar als portretfotograaf heb opgedaan.
Elja Trum

Over de auteur

Elja Trum is oprichter van Photofacts, online fotografiecursussite Photofacts Academy en het blog Teslafacts. Hij schrijft sinds 2006 over fotografie. Elja is ook auteur van boeken over zwart-wit-, flits- en portretfotografie.

21 reacties

  1. PSPHOTO
    Profiel  PSPHOTO schreef op dinsdag 30 oktober 2012 om 11:49

    Ik citeer: "In Jpeg heb je het voordeel van een (mogelijk) snellere workflow, kleinere bestanden en in de praktijk zal kwaliteitsverschil (mits de camera goed ingesteld stond) zelfs op afdrukken van 20 bij 30 centimeter niet zichtbaar zijn."

    Het belangrijkste deel staat tussen haakjes (mits de camera.......). Bij een Jpeg bestand heb je een marge van 1/3 stop overbelichten en 2/3 stop onderbelichten. Elke andere afwijking van een 100% correct belichte opname ga je zien in het eindresultaat. Bij een RAW/NEF bestand ligt deze marge veel ruimer (wel tot 2 stops).

    Ik ben voorstander van alles zo goed mogelijk bij de opname vast te leggen (een belangrijk onderdeel van mijn workshops) echter ook ik ben in de praktijk wel eens blij met het vangnetje van een RAW bestand.

    En dan hebben we het alleen nog maar over belichting en niet over mogelijke problemen bij een verkeerde witbalans et cetera.

    Bij een Jpeg bestand geef je als "fotograaf" je camera de opdracht om bij de opname 15/16 van alles wat je camera kan vastleggen weg te gooien. Dat is toch zonde!


  2. Jan R. smit
    Jan R. smit schreef op dinsdag 30 oktober 2012 om 12:26

    Of de kwaliteitsverschillen tussen jpeg en raw wel of niet zichtbaar zijn is naar mijn mening primair afhankelijk van de bewerking. Kan dus geen mogleijk voordeel zijn voor jpeg formaat. Per saldo is een jpeg uit je camera een door jouw camera bewerkt beeld vanuit een raw bestand. Jpeg geeft kleinere bestanden door de 8-bits ipv 12-14bits in raw en de destructieve, niet omkeerbare compressie op kleur. De mate waarin gecomprimeerd wordt is instelbaar en ervaring leert dat naarmate de compressie sterker is het kwaliteitsverschil opvallend sterk groter wordt.

    Ik begrijp ook niet de nadruk op de filegrootte. Hardeschijfruimte en werkgeheugen van computers zijn per megabyte steeds goedkoper aan het worden en feitelijk een fractie van je totale kosten van fotografie. De cameradisplay is bepaald niet kleurcorrect en neutraal en bovenal zo ontzettend klein, dat ik niet goed kan vatten dat dat de referentie is.

    Bij de introductie van de nieuwe Nikon D4 en D800 was al snel de klacht dat de cameradisplay nogal afweek vwb kleuren tov de vorige generaties. Nadere toelichting van nikon was dat men de moeite had getroost om de kleurweergave correcter en neutraler te maken. Ergo de vorige generatie zat er nogal naast.

  3. Paul Oosterlaak
    Profiel Paul Oosterlaak schreef op dinsdag 30 oktober 2012 om 13:41

    Nabewerking is bij raw niet vereist. Er zijn programma's die in een fractie van een seconde een jpg uit een raw bestand trekken. Hierbij worden de ingestelde waarden voor witbalans, verscherping, contrast, etc. verwerkt. Deze jpg zit namelijk in de raw ingebakken.

  4. wimfoto
    Profiel  wimfoto schreef op dinsdag 30 oktober 2012 om 14:18

    Zins ik bezig ben met timelapse gebruik ik RAW als opnamen,ja het kost meer aan opslag en een bewerking meer,via Adobe CS6,maar per beeld beter in de hand te houden, zoals de 3 andere reacties,via synchronisatie heb je snel 2000 beelden bewerkt,dat komt toch ten goede aan de 2stop marge die je heb met RAW tegen JPG.en dat zie je weer terug als je vertoning laat zien die groter is dan 27"scherm.

Deel jouw mening

Let op: Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door geregistreerde bezoekers.
Wil je toch reageren, log in of registreer je dan gratis.
Toon alle artikelen binnen Basiskennis

Photofacts wordt mede mogelijk gemaakt door


Ontvang wekelijks fotografietips in je inbox

52.640 fotografie enthousiastelingen ontvangen de tips al!
Meer over de wekelijkse mail. Of blijf op de hoogte via Twitter of Facebook.


Elja Trum

Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!

Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.Meer over Photofacts
Om Photofacts.nl goed te laten functioneren maken we gebruik van cookies. Bekijk ons cookiebeleid. akkoord
sluiten

Mis het gratis fotografie eBook niet!

52.640 fotografen ontvangen onze wekelijkse fototips al. Schrijf je in en ontvang gratis het eBook '25 Tips voor het Fotograferen van Kinderen'.