Actie: Online cursussen + Photoshop Elements boek. 47,99 euro korting! Meer info of direct aanmelden
Liesbeth van Asselt

Starten met kleurmanagement voor betere afdrukken

zondag 12 december 2010, 16:33 door | 12.844x gelezen | 14 reacties

Afgelopen week gaf ik een lezing over kleurmanagement bij Fotoclub Almere. Kleurmanagement gaat over het op elkaar afstemmen van de verschillende apparaten, dus van de camera op de monitor en van de monitor op de printer. Hieronder een kort verslag van wat er die avond besproken werd.

De belangrijkste instellingen op de camera die de kleur van je foto beinvloeden zijn : AdobeRGB versus sRGB, 8 of 14 bits, witbalans, RAW versus jpeg. Om met de laatste te beginnen: Jpeg comprimeert het beeld en voegt daartoe alle kleuren die op elkaar lijken samen. Daardoor gaan kleurnuances verloren. Dat is vooral zichtbaar in foto's met pasteltinten, foto's van een ondergaande zon bijvoorbeeld. Je krijgt dan zogenaamde 'banding' (strepen) in de lucht.

Dat de witbalans instelling invloed heeft op de kleur van de foto is direct zichtbaar op het LCD-scherm achter op de camera. Probeer maar. Dit kun je ook creatief gebruiken! In de reclamefotografie wordt bijvoorbeeld vaak met de witbalansstand 'gloeilamp' gewerkt om de foto blauwer te maken.

Witbalans Inversie

Bits en RAW


Je camera op 12-14 bits zetten in plaats van op 8 bits betekent dat je meer rekengegevens tot je beschikking hebt bij het bewerken van de foto. Waardoor je meer kleurnuances behoudt. Dit kan overigens alleen in RAW. Als je de camera op Jpeg zet, kun je alleen 8 bits foto's maken.

Bij het bespreken van het gebruik van RAW onstond een discussie over hoe zinvol het is om dan een kleurruimte in te stellen. AdobeRGB is een grotere kleurruimte, maar kun je daar niet ook achteraf in de RAW-converter nog voor kiezen? De meningen zijn verdeeld. Ook van de 'deskundigen'. Voorlopig blijft de conclusie dat het bij het fotograferen in RAW niet uitmaakt of je in AdobeRGB of in sRGB fotografeert.

Als je in Jpeg fotografeert ligt dat natuurlijk anders. Over het algemeen kun je dan het beste voor AdobeRGB kiezen (omdat dat veel meer kleuren weer kan geven). Behalve bij portretfotografie. Bij portretfotografie levert sRGB vaak betere foto's op (minder rode konen). Maar dit blijkt per camera te verschillen. Uitproberen dus!

Mocht iemand van jullie een sluitend antwoord hebben op de vraag waarom je ook in RAW je kleurruimte in zou moeten stellen, dan hoor ik dat graag!

Monitor kalibreren


Daarmee zijn de belangrijkste camerainstellingen voor wat betreft kleurmanagement besproken. Over naar de monitor. Zorg voor een neutrale kleur op je bureaublad (niet het tafelblad zoals iemand dacht knipoog), en kalibreer je monitor met een meetcel (de Spyder bijvoorbeeld). Heb je die niet tot je beschikking: bij Photoshop wordt standaard AdobeGamma geleverd. Niet ideaal, maar beter iets dan niets!

Wat een meetcel doet is het vergelijken van de kleuren van je monitor met de kleuren zoals die idealiter zouden moeten zijn. De correctie wordt als kleurprofiel op je computer opgeslagen.

Afdrukken


Dan de printer (alleen van belang als je zelf afdrukt). Ook hiervoor heb je een profiel nodig. Dat kan het profiel zijn wat de kunt downloaden van de website van de papierfabrikant of een op maat gemaakt profiel. Naar mijn ervaring zijn de profielen die je laadt van de website van papier- en printerfabrikant Epson prima. Voor de profielen die je kunt laden voor de Hahnemuhle papiersoorten ligt dat helaas anders. Werk je met Hahnemuhle dan zul je dus een profiel moeten (laten) maken. Dat profiel geldt dan alleen voor jouw printer en die bepaalde papiersoort! Gebruik je een andere papiersoort, dan moet er weer een nieuw profiel gemaakt worden.

Zo'n profiel kun je zelf maken met bijvoorbeeld de X-rite ColorMunki. Maar je kunt het ook laten maken bij bedrijven zoals the Result Builders of CameraTools.

En pas dan kun je gaan printen! Dat ook daar nog haken en ogen aan zitten is duidelijk. Ten eerste: laat Photoshop de kleuren bepalen, niet de printer. Ten tweede: niet alle kleuren zijn af te drukken. Zet daarom de foto in Photoshop via Bewerken -> Omzetten over naar sRGB (afdrukcentrale) of naar het printerprofiel (bij zelf afdrukken).

Ook bij de instellingen voor het printen ontstond een interessante discussie. Wat is de zin van het instellen van relatief colorimetrisch of perceptueel als de kleurruimte al ingesteld is op het printerprofiel? Ik heb werkelijk geen idee! Wie wel?

Beoordelen


Beoordeel je foto tenslotte nadat hij 24 uur gedroogd heeft bij een daglichtlamp (5000K). Volgens de NIDF moet dat dan ook nog in een neutraal grijze ruimte gebeuren. Dat is natuurlijk niet voor iedereen haalbaar. Wel handig is het om er op te letten dat er geen fel gekleurde posters/foto's aan de wand hangen die de kleurindruk van de net afgedrukte foto beinvloeden.

Als je niet zelf afdrukt zijn er twee mogelijkheden. Of je laat je foto's afdrukken bij een centrale zoals Profotonet waar je de door hen gebruikte profielen kunt downloaden. Of je laat je foto's afdrukken bij bijvoorbeeld de HEMA. De HEMA biedt niet de service van het kunnen downloaden van de gebruikte profielen. De beste resultaten krijg je dan door de foto bij Bewerken -> Omzetten naar sRGB om te zetten.

Dat was een heel theoretisch verhaal! Waarin ik natuurlijk absoluut niet compleet kon zijn. Zo ben ik voor het compact houden van het verhaal bijvoorbeeld uitgegaan van Photoshop, maar dat is natuurlijk niet het enige programma waarmee afdrukken gemaakt kunnen worden. Ik hoop toch dat ik jullie toch iets verder geholpen heb in deze lastige materie.

Liesbeth van Asselt

Over de auteur

Voor bedrijven richt ik me op reclamefotografie (website, social media en drukwerk). Voor particulieren verzorg ik al 15 jaar fotografiecursussen voor beginners en gevorderden. En workshops fotografie zoals portretfotografie, lightpainting, compositie, hondenfotografie, je flitser leren kennen, etc. Zie stapfoto.nl.

14 reacties

  1. EdC
    Profiel EdC schreef op zondag 12 december 2010 om 17:04

    Liesbeth, mijn Canons hebben volgens de specs 14 bits conversie. Is dat geen vaste instelling?
    Ik werk altijd in RAW met instelling Adobe RGB, maar dat is meer voor 'je weet maar nooit', maar de logica zegt mij dat dat het niet moet uitmaken. Ik ben al even benieuwd naar de waarheid.

  2. Guillaume Fotography
    Profiel  Guillaume Fotography schreef op zondag 12 december 2010 om 17:42

    Voor de RAW instelling maakt het niet uit welk kleurprofiel je kiest. Je converteert de kleuren pas in de RAW converter naar RGB. RAW bestanden zijn RGBG bestanden. De camerachip heeft een "Bayerpatroon" om de kleuren op te nemen en dat betekent RGBG, dus groen wordt twee keer gesampeld, voor groen is het menselijk oog het meest gevoelig.

    Waarom kies je voor Relatief colorimetrisch of Perceptueel? Bij perceptueel wordt bij een rendering naar een grotere vs kleinere kleurruimte viceversa het onderling verschil tussen de pixels behouden.

    Bij Relatief colorimetrisch worden de kleuren binnen de doelkleurruimte exact geconverteerd. Kleuren die daarbuiten vallen, worden geconverteerd naar de dichtstbijzijnde haalbare kleur binnen de doelkleurruimte. Vaak is Relatief colorimetrisch dan ook beter, zeker wanneer veel kleuren binnen het doelbereik vallen.

  3. Liesbeth van Asselt
    Profiel  Liesbeth van Asselt schreef op zondag 12 december 2010 om 18:40

    Hallo Guillaume, mbt perceptueel en relatief colorimetrisch: dat klopt. Maar als je je foto bij Bewerken - Omzetten al omgezet hebt naar het goede profiel (printer-papier combi) dan zou er eigenlijk niets meer geconverteeerd hoeven te worden toch? En zou de instelling hier dus eigenlijk niets uit moeten maken.

  4. Guillaume Fotography
    Profiel  Guillaume Fotography schreef op zondag 12 december 2010 om 19:18

    Liesbeth, als je inderdaad tijdens het bewerken van de foto al geconverteerd hebt naar het juiste icc profiel van de printer waar je op af gaat drukken waarbij je de optie van rendering al hebt gekozen dan wordt het bestand bij de werkelijke afdruk niet meer geconverteerd en heeft kiezen in het scherm afdrukken voor een andere optie van rendering geen invloed meer.

    Welke keuze je maakt is persoonlijk. Standaard gebruik ik het icc profiel van de afdrukcentrale en zet dit in PS om. Als ik incidenteel op een printer thuis of op school een afdruk maak gebruik ik de omzetting van het profiel bij het scherm voor afdrukken.

Deel jouw mening

Let op: Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door geregistreerde bezoekers.
Wil je toch reageren, log in of registreer je dan gratis.
Toon alle artikelen binnen Basiskennis

Photofacts wordt mede mogelijk gemaakt door


Ontvang wekelijks fotografietips in je inbox

52.453 fotografie enthousiastelingen ontvangen de tips al!
Meer over de wekelijkse mail. Of blijf op de hoogte via Facebook. Aanmelding beveiligd met Google reCaptcha.

Elja Trum

Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!

Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.Meer over Photofacts
Om Photofacts.nl goed te laten functioneren maken we gebruik van cookies. Bekijk ons cookiebeleid. akkoord