Ontdek hoe je betere foto's kunt maken. Probeer 14 dagen gratis onze online fotografie cursussen.
Ed Coenen

Post mortem; fotografie in een tijd van verdriet

zaterdag 12 december 2009, 17:38 door | 7,749x gelezen | 13 reacties

In deze dagen voor de kerst is het negen jaar geleden dat een heel goede vriend van mij overleed. Plotseling, tijdens het squashen. Ook toen al was ik veel met fotografie bezig en werd gevraagd een reportage te maken. Wat wel en wat niet in beeld brengen? 'Alles!' De foto's staan in een album en staan op een CD-rom. Dankbaar werk, maar niet iedereen wil de eerste tijd 'alles' zien.

Maanden tevoren spraken we over fotografie, overigens niet onze gedeelde interesse, en vertelde ik het vreemd te vinden dat de rouwperiode nooit in beeld werd gebracht. Geboorte en huwelijk, ja, maar de dood niet. Terwijl in mijn kijk op het leven de dood net zo goed bij het leven hoort als geboorte.

oude graven


Negen jaar geleden mocht het onverwacht zelf uitvoeren, op verzoek van zijn vrouw. Zij wilde 'alles' in beeld gebracht zien. Het werd een stevig weekje, met een paar dagen werken in de rouwkamer en uiteindelijk ook in het crematorium. Het leverde een CD-rom op met tientallen beelden. Voor een deel van de nabestaanden werd dit gezien als een mooie afsluiting van een tijd, maar anderen wilden het materiaal een tijd lang niet zien.

Voor mij is de reportage een goede herinnering aan een goede vriend. Meer dan een willekeurig andere reportage lijkt me dat ook de functie van een rouwverslag. De CD toont enkele foto's van hem, liggend in zijn kist. Niet iedere fotograaf doet dat, maar ik vind het nog steeds deel uitmaken van een reportage. Wie het ook ooit gevraagd wordt: maak foto's van de opgebaarde persoon zo snel mogelijk. Later in de tijd worden lijkvlekken duidelijker en dat doet afbreuk aan de herinnering.

In mijn herinnering heb ik de reportage gemaakt in de beste traditie van een reportagefotograaf. Registrerend, op de achtergrond blijvend. Met minder de nadruk op verdriet dan op het troost zoeken bij elkaar, maar ik ben sterke emoties niet uit de weggegaan, zie ik terug.

Nu zou ik vooral de hoge ISO-waarden benutten, maar in de tijd dat digitaal fotograferen nog vooral analoge films scannen betekende was de flitser meestal nodig. Het stoorde kennelijk niemand. Alleen in het crematorium werd het door sommigen 'bijzonder' gevonden dat er werd gefotografeerd.

Oude graven


Uit reacties op een eerdere blog op een blog op Photofacts en naderhand googlen weet ik dat het rouwfotografie een specialisme is geworden. Een lastig te 'verkopen' specialismen lijkt mij, want waar trouwfotograaf blije bruidsparen in het zonnetje mogen zetten, moet de rouwfotograaf het doen met woorden en serene beelden.

Ook ik laat mijn foto's niet zien. De foto's bij deze bijdrage heb ik een paar dagen geleden voor deze bijdrage gemaakt op oude begraafplaats Jaffa, te vinden pal naast het Aula Congrescentrum van de universiteit in Delft. Op een ander moment ga ik daar zeker nog eens met een uitgebreider foto-set op bezoek. Maar dat is voor mij dan een andere invulling van post-mortemfotografie.

Ed Coenen

Over de auteur

Ed Coenen is onder meer reportagefotograaf. Hij ziet zijn foto's afgedrukt in tijdschriften.

13 reacties

  1. Casper de Graaf
    Profiel  Casper de Graaf schreef op zaterdag 12 december 2009 om 18:15

    Lijkt me heftig en tegelijk indrukwekkend en dankbaar, vooral als het zo dichtbij is. Het is bijzonder, maar waarom ook niet inderdaad. Het hoort bij het leven.

  2. Thomas Dral
    Profiel  Thomas Dral schreef op zaterdag 12 december 2009 om 19:47

    Deze vorm van fotografie lijkt mij best lastig en heftig, het zelfde geld voor het fotograferen op de afdeling oncologie van een ziekenhuis als ouders hier om vragen. Je moet volgens mij wel heel erg stevig in je schoenen staan om dit aan te kunnen en vol te kunnen houden. Het is niet iets wat je even doet!Maar het hoort er bij en ik zou het niet vreemd vinden om het vast te leggen het is achteraf toch iets wat je nog hebt om terug te kijken! Je wordt in de dagen na het overlijden van iemand geleefd en als je dan achteraf alles nog eens rustig terug kan kijken.

  3. NielsThijssen
    Profiel  NielsThijssen schreef op zondag 13 december 2009 om 00:21

    In 1995 heb ik na plots overlijden van mijn broertje ook foto's gemaakt, van begin tot einde van het hele rouwproces (ook in kist etc.). Nu hebben we die foto's afgedrukt en netjes in een mooi handformaat boekwerk gedaan, en kijken bv met Allerheiligen/Allerzielen er nog op terug. 't Blijft hoe dan ook de laatste keer dat ik hem zag. Denk dat het zeker bij het leven hoort, maar veelal over t' hoofd gezien wordt onder mom van "het blijft vervelend om iemand te verzoeken foto's te maken" en natuurlijk (vooral) het rouwproces waar naasten in zitten. Toch bekruipt bij mij een prettig gevoel dat ik niet alleen dergelijke foto's ooit gemaakt heb (al zou ik zeker wel even lang moeten nadenken indien mij gevraagd wordt van een overledene foto's voor de familie te maken). Noem het schroom, noem het angst... ik denk dat DAT gevoel normaal is.Op moment dat je geen enkele emotie bekruipt, dan zou je zeker af mogen vragen of dat normaal is.

  4. ImgSensors
    Profiel ImgSensors schreef op zondag 13 december 2009 om 01:16

    Ik heb een week geleden de begrafenis van mijn eigen vader gefotografeerd.
    Verder dan simpelweg fotografisch registreren kwam ik niet maar dat ik het moest proberen te fotograferen stond voor mij direct vast.
    Ik heb de foto's tot nu toe alleen even vluchtig bekeken maar dat was genoeg bevestiging dat ik hier goed aan gedaan heb.
    Dit deed mij inderdaad beseffen dat je over deze soort van afscheidreportage zeer weinig hoort of ziet. Aan de andere kant is het ook wel begrijpelijk dat als je met het overlijden van een geliefde wordt geconfronteerd foto's maken of laten maken van het afscheid wel het allerlaatste is waar je überhaupt aan denkt.
    Vanuit mijn eigen ervaring kan ik nu wel bevestigen dat deze foto's van zeer grote emotionele waarde zijn.

Deel jouw mening

Let op: Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door geregistreerde bezoekers.
Wil je toch reageren, log in of registreer je dan gratis.

Ook interessant

Toon alle artikelen binnen Persoonlijk

Photofacts wordt mede mogelijk gemaakt door

CameraTools

Ontvang wekelijks fotografietips in je inbox

55.846 fotografie enthousiastelingen ontvangen de tips al!
Meer over de wekelijkse mail. Of blijf op de hoogte via Twitter of Facebook.


Elja Trum

Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!

Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.Meer over Photofacts
Om Photofacts.nl goed te laten functioneren maken we gebruik van cookies. Bekijk ons cookiebeleid. akkoord
sluiten

Mis het gratis fotografie eBook niet!

55.846 fotografen ontvangen onze wekelijkse fototips al. Schrijf je in en ontvang gratis het eBook '25 Tips voor het Fotograferen van Kinderen'.