Een belichtingstrapje in plaats van donkere delen oplichten

zaterdag 4 juli 2026, 14:14 door Nando Harmsen | 87x gelezen | 0 reacties

Moderne camera's beloven een enorm dynamisch bereik. Soms tot wel 14 stops of meer. Dat is natuurlijk prachtig. Toch is het soms beter om er geen gebruik van te maken. Een belichtingstrapje is dan verstandiger.

Ik kreeg een camera in de hand gedrukt toen ik op de vulkaan Hverfjall in IJsland stond. Of ik een foto wilde maken van een groep Amerikaanse toeristen. Het bleek dat de camera standaard op bracketing stond ingesteld.

Het wandelpad over de Hverfjall kraterrand met in de verte (toevallig) de groep Amerikaanse toeristen.
De reden die de Amerikaan me gaf was: 'zodat de lucht niet overbelicht was.' Een goede reden, ware het niet dat het dynamisch bereik van de situatie geen belichtingstrapje noodzakelijk maakte.

Op dat moment was het dynamisch bereik van de camerasensor meer dan groot genoeg om alles goed belicht vast te leggen. Dat wat dan toch nog te donker is kan eenvoudig opgelicht worden. En visa versa.

Het landschap goed belicht, maar de lucht overbelicht. Een bekend verschijnsel bij onder andere landschapsfotografie. Overbelichting kan nooit meer gered worden.
Door gebruik te maken van het dynamisch bereik van de camera is een belichtingstrapje niet nodig. Als je zorgt dat je belicht op de lichte delen (EttR) kan alles wat donker is in de nabewerking gered worden.

Er is een keerzijde aan deze medaille. Ga je de grenzen van het dynamisch bereik (DR) van de camera opzoeken, dan wordt je altijd geconfronteerd met slechte beeldkwaliteit. Dat is onvermijdelijk en het kan storend werken.

EttR, ofwel belichten op de lichtste delen. Dan is het landschap te donker. Maar dat kan natuurlijk opgelicht worden in de nabewerking. Dat resultaat staat iets verderop in het artikel.
Natuurlijk zijn er allerlei ruis-reductie methoden die verrassend goed werken. Het blijven echter redmiddelen. Voorkomen is altijd beter. Dat kan met een belichtingstrapje, waar die Amerikaan gebruik van maakte.

Het is simpel. Maak een serie foto's met verschillende belichtingen. Eén foto voor de lichte delen. Eén foto voor de donkere delen. En een, twee of drie foto's er tussen in. Maak stapjes van 1 stop indien mogelijk.

Een belichtingstrapje met de automatic exposure bracketing (AEB of BKT). Je moet ze dan nog wel samenvoegen tot een HDR.
Het meest ideale is het gebruik van een statief. Maar ook zonder statief kan het. Gebruik de auto exposure bracketing (AEB of BKT) en zet je camera op serie-opnamen. Sta stabiel en hou de ontspanknop ingedrukt.

Deze foto's kan je in de nabewerking eenvoudig samenvoegen. Gebruik Lightroom, Photoshop, Affinity, Luminar of elke ander programma dat samenvoegen tot HDR ondersteunt. Vaak rolt er automatisch een resultaat uit.

Het beste is, om een HDR-foto te bewerken als elke andere normale foto. Want dat is het. Denk niet dat het er anders uit moet zien omdat er de naam HDR aan vastgekoppeld is.

Dit is dan het resultaat van samenvoegen tot HDR en een normale nabewerking in Lightroom Classic.
Wat is het voordeel van een HDR boven het maximaal gebruiken van het dynamisch bereik van de camera? Simpel; de HDR heeft veel minder ruis dan de opgelichte foto. Details en kleuren zijn veel beter behouden.

Het vergelijk tussen een opgelichte donkere foto (links) en een belichtingstrapje (rechts). Let op de ruis, de kleur en de detaillering.
Natuurlijk is een belichtingstrapje niet altijd mogelijk. Bij een groepsfoto, zoals ik die van de Amerikaanse groep gemaakt heb, is het lastig. Mensen bewegen tussen de verschillende opnamen.

In dat geval is het oplichten en gebruik maken van het dynamisch bereik van de camera een uitkomst. Dan zijn die slimme ruis-reductie methoden een fantastisch redmiddel.

Heb je de gelegenheid tot een belichtingstrapje? Dan is dat altijd beter dan achteraf oplichten in de nabewerken. Je hebt veel meer detail, betere kleuren en geen overmatige hoeveelheid ruis. Daar kan geen AI-ruisreductie tegenop.

Meer weten over HDR fotografie?

Bij Photofacts Academy, onze online cursusomgeving voor fotografen, hebben we een complete cursus over HDR fotografie. Je kunt deze cursus twee weken lang volgen met een gratis proeflidmaatschap.

Over de auteur

Nando Harmsen fotografeert al meer dan 40 jaar. Zijn specialisme ligt bij bruidsreportages en landschapsfotografie. Daarnaast geeft Nando lezingen, workshops, masterclasses, fotoreizen, en maakt regelmatig reviews van nieuwe en leuke apparatuur.

0 reacties

Deel jouw mening

login of geef je gegevens op

onthoud mijn gegevens

Onjuiste combinatie e-mailadres en wachtwoord.

blijf ingelogd

annuleren

Stuur mij een e-mail bij vervolg reacties

Bekijk ons reactiebeleid.

Ook interessant

• 

  Bewerk een HDR als een gewone foto

  door Nando Harmsen

• 

  Belichtingstrapje zonder statief

  door Nando Harmsen

• 

  Hasselblad X2D II 100C aangekondigd

  door Elja Trum

• 

  Maak je foto liever niet hyperrealistisch

  door Nando Harmsen

• 

  Let op de richting van het licht bij bewerkingen

  door Nando Harmsen

Toon alle artikelen binnen Tips en Truuks