Actie: 100+ fotografiecursussen + boek - Nu 75 euro voordeel! Word nu lid!
Nando Harmsen

Situaties waarin de M-stand (wel) perfect is

maandag 9 mei 2022, 20:02 door | 7.010x gelezen | 17 reacties

Er zijn nog steeds fotografen die denken dat fotograferen in de M-stand de enige goede manier is, ongeacht de situatie. Dat is natuurlijk onzin, wat gelukkig steeds meer (andere) fotografen gaan beseffen. Toch zijn er situaties waarin de M-stand de beste keuze kan zijn.

Fotograferen in de M-stand is niets meer dan fotograferen op de ouderwetse manier. Het stamt uit een tijd dat er nog geen camera's bestonden die je konden helpen met het instellen van een of meerdere belichtingswaarden.

Sized NH20180723 185110

Manual fotograferen is als fotograferen met een camera uit eind jaren zeventig. Alles instellen naar wat de belichtingsmeter aangeeft. Dat is niet fout, dat is een keuze. Soms zelfs de beste keuze

Het instellen van de belichting doe je aan de hand van belichtingsmeter. Die geeft aan of je te licht of te donker zal zijn, en je corrigeert de waarden tot de camera aangeeft dat de juiste belichting is ingesteld.

Het is vaak eenvoudiger om die juiste waarde door de camera in te laten stellen. Het is vaak ook veel sneller. De camera helpt je dus door wat werk uit handen te nemen.

Mocht de waarde die de camera instelt niet goed zijn, dan heb je de belichtingscorrectieknop ter beschikking. Je houdt dus een volledige controle over de belichting, iets wat veel fotografen als argument gebruiken voor handmatig instellen.

Nando manual

Het PASM wiel op een Nikon Z 7 stelt je in staat om te bepalen hoeveel en welke belichtingsinstellingen de camera uit je handen neemt.

Wanneer manual instellingen een betere keuze zijn


Dat de camera een deel van het werk uit handen kan nemen is natuurlijk fantastisch. Je kunt je dan meer bezig houden met compositie en het in beeld brengen van je onderwerp.

Dat betekent echter niet dat er geen omstandigheden zijn waarbij handmatig instellen een betere keuze is. Ik noem een aantal situaties voor je op.

1 - Om de relatie tussen diafragma/sluitertijd/ISO te leren


Ben je beginnend fotograaf? Dan moet je de relatie tussen diafragma, sluitertijd en ISO kennen. Uit een boekje is dit maar moeilijk te leren. Maar een handmatige instelling kan je daarbij helpen. Het maakt je bewust van de veranderingen die deze instellingen maken.

Nando wees op tijd

Wanneer er alle tijd is voor fotografie, dan kun je mooi spelen met de instellingen. Manual geeft je de kans om te zien wat er gebeurt. Ga dan niet alleen aan de wieltjes draaien tot het beeld op je scherm goed is. Daar leer je dan weer niets van.


Het oefenen en leren op deze manier werkt goed, maar het kost tijd. Doe dit dan ook alleen als er tijd voor is. Als er geen tijd voor is, wees dan niet bang (of beschaamd) om toch de automatische instelmogelijkheden van je camera te gebruiken.

Vergeet nooit, een goede foto is belangrijker dan de manier hoe je de camera ingesteld hebt.

2 - Flitsfotografie binnen


Wie met flits fotografeert weet dat het flitslicht zorgt voor een goed belicht onderwerp of persoon. De instelling op de camera bepaald de belichting van het omgevingslicht.

Nando binnen flits

De fotoserie die ik in deze gelegenheid gemaakt heb, is onder constante lichtomstandigheden gedaan. Eenmaal de belichting op het omgevingslicht instellen, en je hebt consequente basis voor je flitsfotografie.

Binnen zijn de lichtomstandigheden vaak constant. Dat betekent dat een manual instelling zorgt voor een onveranderde belichting van de omgeving. Zou je diafragmavoorkeuze gebruiken, dan reageert de meter direct op een raam of een lichtbron die in beeld komt. De belichting van de omgeving kan zo alle kanten opgaan.

Nando studio flits

In een studio is het flitslicht vaak het enige licht dat je gebruikt. De camera op manual instellen is dan vaak de enige goede manier.

Voor flits binnen geldt dus het volgende: stel je camera handmatig in op de belichting van de omgeving, en laat het flitslicht je onderwerp of persoon belichten.

3 - Binnen fotograferen zonder flits


Binnen is meestal constant licht. Ten minste, als je in één enkele ruimte blijft. Door een handmatige belichting in te stellen zal je een goede belichting houden, zelfs als je een raam in beeld krijgt.

Nando binnen zonder flits

Ook wanneer je geen flits gebruikt, is een handmatige instelling op het omgevingslicht een goede keuze. Tenzij je veel van ruimte verandert, waar het licht totaal anders is.

Hou er wel rekening mee dat de belichting voor elke nieuwe ruimte opnieuw gemeten moet worden. Dat betekent dat als je door veel verschillende ruimtes komt, het soms makkelijker kan zijn om de camera van manual af te halen. Corrigeer dan eventueel met de belichtingscorrectieknop.

4 - Panoramafotografie


Ben je bezig met een panorama? Dan kan het zijn dat de belichtingsmeter afhankelijk van de hoek ten opzichte van het licht verschillende waarden aangeeft. Dit kan een onregelmatige belichting opleveren, wat zichtbaar wordt in het panorama.

Nando panorama

Maak je een panorama? Dan kan de belichting links anders worden dan rechts. Handmatig een gemiddelde belichting instellen kan dan een goede keuze zijn.

Kies daarom bij voorkeur een goede gemiddelde meting van de hele beeldhoek die je gaat fotograferen.

5 - Nachtfotografie


Beoefen je nachtfotografie, dan kan de belichtingsmeter je in de steek laten. Sluitertijden die langer zijn dan 30 seconden, of een serie opnamen waartussen de belichting niet mag afwijken, kunnen nodig zijn.

Nando nachtfotografie

De belichtingsmeter weet in echt donkere omgevingen vaak niet wat de juiste instelling is. Kies daarom voor een handmatige instelling.

Meestal is het voldoende om de belichting een keer te bepalen en dan in te stellen. Je kunt dan verder zonder problemen fotograferen.

6 - Als het licht plots kan veranderen


Wanneer je onder situaties fotografeert waarbij er in een kort tijdsbestek flinke veranderingen in licht kunnen zijn, kan het resultaat onvoorspelbaar zijn. Lichttekenen is een goed voorbeeld, waarbij de belichtingsmeter flink kan uitslaan als er plots veel licht is.

Nando constante belichting

De belichting instellen zonder licht is geen probleem voor de belichtingsmeter. Maar wanneer er dan plots licht bij komt, dan het fout gaan. Handmatig instellen is dan de beste keuze.

Een handmatige belichting zorgt ervoor dat je controle houdt over de juiste belichting. Je moet dan wel goed bepalen hoe die belichting moet zijn.

7 - Lange sluitertijden


Maak jij gebruik van lange sluitertijden? Dan kan je camera misschien niet meten met een grijsfilter voor je objectief. Nadat je de belichting zonder filter hebt bepaald, zal de juiste sluitertijd vervolgens handmatig ingesteld moeten worden.

Nando lange sluitertijden

Wanneer de belichting meer dan 30 seconden wordt, moet bij de meeste camera's de BULB geactiveerd worden. Dit is ook een handmatige instelling. Het stelt je in staat om zo lang te belichten als nodig is. In dit voorbeeld is 4 minuten belichting berekend en gekozen.

Het kan zelfs voorkomen dat de belichtingstijd zo lang wordt, dat je de BULB stand moet gebruiken. In feite is dat ook een handmatige instelling.

Gebruik de camera op de meest efficiënte manier


Er is veel techniek in een camera. Die staat helemaal tot je beschikking. Gebruik die techniek in je voordeel, inclusief het deels instellen van de belichting. Zo kun je meer aandacht geven aan het daadwerkelijk fotograferen.

Sized NH20220423 060220

Een deel van de groep fotografen die ik in april 2022 op Ameland begeleid heb. Of ze nu handmatig de camera instelden, of via diafragma voorkeuze, de resultaten waren in beide gevallen gewoon goed. De manual fotograaf moest wel continu de belichting aanpassen omdat het 's-morgen steeds lichter wordt.

De manier van instellen is in feite niet zo belangrijk. Wat wel belangrijk is, is een goede foto. Het bereiken van een goede belichting is essentieel, de manier hoe je dat doet niet. Een handmatig ingestelde belichting levert niet een beter resultaat op, of het levert niet meer controle op. Niet altijd.

Ga het jezelf niet moeilijker maken dan nodig is. Gebruik de manier van instellen die je het prettigste vindt. Uiteindelijk gaat het alleen over het eindresultaat: de foto.

Ben jij iemand die per se manual wil fotograferen? Ben jij iemand die er van overtuigd is dat dit de beste resultaten oplevert? Deel je mening in een reactie onder dit bericht, en vertel erbij waarom. Ik kijk uit naar je reactie.


De cursus aan de slag met belichting



In de cursus Aan de slag met belichting vertel ik alles over het bereiken van een goed belichte foto.



Je leert hoe je op de beste manier een goede belichting kunt bereiken, waar je op moet letten, en welk gereedschap je ter beschikking hebt. Je vind de cursus op Photofacts Academy.

Nando Harmsen

Over de auteur

Nando Harmsen fotografeert al meer dan 40 jaar. Zijn specialisme ligt bij bruidsreportages en landschapsfotografie. Daarnaast geeft Nando lezingen, workshops, masterclasses, fotoreizen, en maakt regelmatig reviews van nieuwe en leuke apparatuur.

17 reacties

  1. Donald Willemsen
    Profiel Donald Willemsen schreef op maandag 9 mei 2022 om 22:43

    Een artikel waar ik wat aan heb en heb het dan ook met veel aandacht gelezen. Meestal werk ik met diafragmavoorkeuze, omdat ik de DoF een belangrijk element vind in een foto. De M-stand gebruik ik vooral wanneer ik filters gebruik zoals ND-filters en NDG-filters. Belichtingscorrectie kan je in principe altijd gebruiken.
    Over die belichtingscorrectie heb ik dan een vraag. Werk je met diaframavoorkeuze en een vaste ISO-waarde, dan zal bij het gebruik van de belichtingscorrectie altijd de sluitertijd wijzigen. Bij sluitertijdvoorkeuze zal dan het diafragma worden aangepast. Maar nu komt mijn probleem: Soms werk ik ook in de P-stand. Dan regels de camera in feite alle elmenten in de belichtingsdriehoek zelfstandig. Maar wat nu als je hier ook een belichtingscorrectie instelt uit creatieve overwegingen; Wat zal de camera dan aanpassen? De sluitertijd? Het diaframa, de ISO-waarde? Dat is dus puur gokken, lijkt mij. De ene keer zal de camera de sluitertijd aanpassen en de andere keer het diafragma, zelfs als je kort na elkaar een foto maakt. Je zit dus met een onzekere factor, denk ik dan. Je weet vooraf niet wat de camera zal kiezen. Daarom heb ik het ook nog niet uitgeprobeerd. Mede door dit artikel ben ik er over gaan nadenken. Maak ik het te moeilijk of zit ik er compleet naast?

  2. Nico
    Nico schreef op dinsdag 10 mei 2022 om 12:02

    Goed artikel!!!
    Ik heb m'n camera (bijna) altijd op auto-iso staan - diafragma en sluitertijd kies ik liever zelf. Autofocus gebruik ik middels een functieknop waarbij ik dus zelf kies waar de scherpte moet liggen - dat is inmiddels een automatisme geworden. En uiteraard gebruik ik zonodig de belichtingscorrectieknop. Ik zorg ervoor dat m'n camera van tevoren ingesteld staat op wat ik verwacht te gaan fotograferen.

  3. Freek L.J. van Buul
    Freek L.J. van Buul schreef op dinsdag 10 mei 2022 om 12:27

    Let op bij mirrorless camera’s. Daar zie je hoe je foto er uit komt te zien.
    Voordat je het weet ziet de preview er goed uit met iso 102400 of een sluitertijd van 1/2 seconde.
    Kijk daarom niet alleen naar die preview maar ook naar de ingestelde waarden!

  4. Leen Koper
    Leen Koper schreef op dinsdag 10 mei 2022 om 12:31

    Ja, maar als je niet in de M-stand fotografeert kun je nooit laten zien dat je een veel betere fotograaf ben dan al die anderen.

Deel jouw mening

Let op: Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door geregistreerde bezoekers.
Wil je toch reageren, log in of registreer je dan gratis.
Cursus Luminar AI met Nando Harmsen
Cursus Natuurfotografie in Nederland met Rob Dijkstra
Toon alle artikelen binnen Basiskennis

Photofacts wordt mede mogelijk gemaakt door


Ontvang wekelijks fotografietips in je inbox

48.658 fotografie enthousiastelingen ontvangen de tips al!
Meer over de wekelijkse mail. Of blijf op de hoogte via Facebook. Aanmelding beveiligd met Google reCaptcha.

Elja Trum

Elja Trum

Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!

Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.Meer over Photofacts
Om Photofacts.nl goed te laten functioneren maken we gebruik van cookies. Bekijk ons cookiebeleid. akkoord