Vakantiegeld binnen? Verbeter jouw fotografie: 100+ fotografiecurssusen + boek - Nu 80 euro voordeel! Word nu lid!
Marit Hilarius

Discussie: Fotografie en Photoshop

maandag 9 mei 2016, 20:20 door | 17.265x gelezen | 186 reacties

Ik fotografeer al een tijdje, en post mijn werk en blogs op verschillende websites. Voor vrijwel iedereen is het inmiddels wel duidelijk dat ik veel Photoshop gebruik in mijn werk. Ik krijg hier vaak reacties op, die heel erg verschillend zijn.

Ik ben er wel achter gekomen dat er een groot aantal fotografen is die helemaal niets met Photoshop hebben, of er zelfs een aversie tegen hebben. Het leek me interessant om er een soort discussie topic van te maken, om verschillende kanten eens te bekijken.

Het is niet te ontkennen dat technologie een steeds grotere rol staat spelen in ons leven. Camera's worden beter en geavanceerder, maar ook de bewerkingsprogramma's maken grote stappen en kunnen steeds meer.

Photoshop wordt meer en meer gebruikt om foto's na het fotograferen te bewerken, onbewerkte foto's worden zelden nog gedeeld. Ook in de commerciŽle fotografie kun je er niet meer omheen, vrijwel alle beelden op billboards en in ads zijn heftig bewerkt.

Dit is echter niet helemaal nieuw. Vroeger werden foto's ook al bewerkt, in de 'donkere kamers'. Natuurlijk was dat wel een ander verhaal dan beelden compleet te manipuleren, wat nu mogelijk is in Photoshop. Maar alsnog, het bewerken, dat is van alle tijden.

Stelling


Photoshop: goed of slecht?


Mijn mening, ik hou van Photoshop. Ik gebruik het voor bijna al mijn foto's. Soms minimale aanpassingen, soms ben ik een half uur bezig aan ťťn foto. Ik wil graag alleen werk afleveren dat er naar mijn mening top uit ziet, en het maakt mij persoonlijk niet zo veel uit hoe dat tot stand komt. 20% camera werk, 80% Photoshop, ik vind het prima. Als het eindresultaat maar goed is, en de klant er tevreden mee is.

Ik ben me ervan bewust dat er heel veel fotografen zijn die deze mening niet delen en aan de andere kant staan. De argumenten van deze kant geven vaak weer dat Photoshop 'nep' is. Dat foto's zo dicht mogelijk bij de werkelijkheid moeten staan, en dat het anders geen echte foto's meer zijn. Of dat het vals spelen is om Photoshop te gebruiken.

Stellingen die ik ook zeker begrijp! Echter vind ik het vaak leuk om nog een stapje verder te gaan, omdat je door alle mogelijkheden die Photoshop biedt kans hebt om je beelden ťcht uniek te maken. Al stond er iemand naast je precies hetzelfde te fotograferen, kun je door Photoshop alsnog twee totaal verschillende beelden creŽren.

Slechte fotograaf?


Ben je een slechte fotograaf als je zo veel Photoshop 'nodig' hebt? Misschien soms wel, maar meestal niet, denk ik. Als je 80% van je foto nog moet 'fixen' in Photoshop, dan zal het eindresultaat namelijk nooit mooi zijn.

Flinke over- of onderbelichting is vaak niet goed te corrigeren, vreemde composities blijven niet ideaal, en onscherpte is al helemaal niet te corrigeren. Echt slechte foto's zijn zelden nog op te lappen in Photoshop.

Als ik een foto bewerk is dat niet altijd omdat ik niet tevreden ben met hoe ik de foto heb gemaakt. Soms is dat omdat ik de foto wil aanvullen met een speciaal effect of sfeer die je niet kunt fotograferen.


Ooit had ik midden op de dag een fotoshoot, waarbij ik ineens bedacht hoe gaaf het zou zijn als het nacht was op de foto's. Echter kon ik 's nachts niet op die locatie shooten, dus dat idee leek onuitvoerbaar. Toch heb ik het beeld precies zo kunnen creŽren hoe ik het in mijn hoofd had, dankzij Photoshop.

Dag naar nacht


Hoe fijn is het dan dat zulke programma's bestaan? Het werkt snel, het is kosteloos, en je kunt altijd nog besluiten om een totaal andere kant op te gaan. Bepaal je alles al tijdens het fotograferen, kun je nooit meer besluiten de foto toch maar licht te laten.

Door een deel aan Photoshop over te laten heb je naar mijn mening veel meer vrijheid. Photoshop geeft je soms ontelbaar veel mogelijkheden die je tijdens het fotograferen niet hebt.

Ik vind dus dat beeldbewerking absoluut iets kan toevoegen aan je foto, en dat het daarmee niet altijd iets hoeft te zeggen over je kwaliteiten als fotograaf. Ik zeg bewust 'niet altijd'. Als je na elke fotoshoot eerst een half uur moet sleutelen aan elke foto om hem er technisch goed uit te laten zien, doe je naar mijn idee iets niet goed.

De meeste fotografen fotograferen met het doel om er zo min mogelijk aan hoeven te bewerken. Minimale kleur- en belichtingscorrecties en de foto is af. Maar waarom niet soms nog wat verder gaan als er nog zo veel mogelijkheden zijn..?

Dit was mijn mening, en daar zullen heel veel fotografen het niet mee eens zijn. En dat is nu juist precies de bedoeling! Ik ben benieuwd naar de meningen van anderen. Waarom is Photoshop wel of geen goede aanvulling?

Cursus Photoshop voor Gevorderden

Meer weten over geavanceerde bewerkingen in Photoshop? Ik denk dat mijn cursus Photoshop voor Gevorderden bij Photofacts Academy een hele mooie aanvulling van je kennis kan zijn en je volop zal inspireren om zelf het maximale uit je foto's te halen.
Marit Hilarius

Over de auteur

Marit Hilarius is een fotografe die gespecialiseerd is in geavanceerde Photoshop bewerkingen. Ze heeft de basisopleiding van de FotoAcademie in Amsterdam afgerond. Haar stijl kenmerkt zich door de sprookjesachtige sfeer die ze in haar foto's creŽert.

186 reacties

  1. Peter VL
    Peter VL schreef op maandag 9 mei 2016 om 20:43  | reageer

    Hoi, als hobbyfotograaf had ik ooit het idee dat ik zou streven naar een zo perfect mogelijke foto (dus zonder nabewerkingen) maar ik ben al vrij snel van dat idee afgestapt. Wegens, voor mij, niet haalbaar vrolijk
    Ik doe mijn bewerkingen via Lightroom (en dan nog gebruik ik dat misschien maar voor 30%) omdat Photoshop net iets te moeilijk is voor mij om "goed aan te leren".
    Maar ik sta volledig achter het idee dat als een of andere bewerking je helpt om net die sfeer weer te geven in een foto zodat de kijker helemaal mee in het verhaal kan stappen, dat je voor ogen had, het zeker mag. Jouw aangehaald voorbeeld vind ik daar een mooi voorbeeld van.
    Als het gebeurt om de kijker te "bedotten" (bijvoorbeeld persoon met normaal lichaamsbouw die tot superslank model wordt getransformeerd omdat ze nu éénmaal een bepaald product gebruikt), dan heb ik eerder zoiets van... komaan, tof dat je't kan, maar 't hoeft niet echt voor mij

  2. martinphili
    Profiel martinphili schreef op maandag 9 mei 2016 om 22:18  | reageer

    Veel fotografen die zo hard roepen dat je niet mag Photoshoppen maar dat een foto pas echt een foto is als-tie rechtstreeks uit de camera komt roepen dat omdat ze zelf niet kunnen Photoshoppen

  3. gast schreef op maandag 9 mei 2016 om 22:30  | reageer

    Er zit verschil tussen een foto "optimaliseren" of echt "bewerken".

    Foto optimalisatie én bewerken is van álle tijden, dus ook al in het analoge tijdperk.

    Ik vind persoonlijk, dat je basis (je origineel) direct goed belicht moet zijn voor de omstandigheden. Iemand, die continue aan de belichtingsslider in een RAW-converter moet zitten, doet iets niet goed; dan heb je bij de basis al niet goed belicht.

    Ik optimaliseer een foto dus ook, ik doe dat in Lightroom voor zeker 90% van m'n werk. Een uitstapje naar Photoshop maak ik zelden. Een RAW bestand moet je ook optimaliseren, net als een analoge filmnegatief, anders is het flauw en futloos; ook al is je belichting goed.

    Dus met doordrukken, tegenhouden, uitsnedes maken enz. enz. is in mijn optie niets mis, het hoort bij het vak fotografie.

    Waar ik wel tegen ben, is o.a. het bekende voorbeeld om vollere mensen er slanker uit te laten zien, dat vind ik note done. Wil ik iemand er minder vol uit laten zien, dan doe ik dat wel doormiddel van mijn flitsgebruik cq hoe ik zo'n persoon belicht, andersom uiteraard ook; ik heb daar geen Photoshop voor nodig.

    Ik zeg altijd: Optimaliseren, doe je, om je foto net even dat extra beetje peper én zout mee te geven. In mijn portretfotografie, schuilt daar ook een beetje mijn authenticiteit. Dus een eigen kenmerk onder andere.

    Maar fotografie is NOOIT de waarheid!

  4. Hoo Gan Tan
    Hoo Gan Tan schreef op maandag 9 mei 2016 om 23:12  | reageer

    Photoshop moet je zien als een gereedschap voor de fotograaf. En een gereedschap is niet goed of slecht van zichzelf. Het kan wel goed of fout gebruikt worden. Of je (intensief) Photoshop moet gebruiken hangt af, wat het doel van het beeld is. Voor het ene beeld heb ik vrijwel geen nabewerking nodig, terwijl het andere beeld heel veel nabewerking vereist.

  5. Kelly
    Kelly schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 05:30  | reageer

    Als een fotograaf veel met Photoshop werkt kan het ook zijn of haar stijl worden. Daar is niks mis mee. Ik hou er zelf niet van, ik ga alle foto's langs in Lightroom en schuif daar wat met de witbalans, schaduwen, belichting etc. Ik vind foto's mooi zoals het echt is, dat kleuren kloppen. Een zonnetje/zonnestralen erin shoppen terwijl die dag bewolkt was, nee, niet mijn ding. Mensen slanker maken, rimpelloos etc. daarvoor moet je ook niet bij mij zijn. Ik kan het allemaal, maar wil het gewoon niet doen. Ik vind mensen mooi zoals ze zijn.

    Studiofoto's bewerk ik iets meer aan, maak ze wat pittiger, voornamelijk bij kinderen... En zo kan dat ook weer een eigen stijl worden.

    Ieder z'n ding en stijl, ik ben blij dat elke fotograaf zijn beelden anders bewerkt/aflevert. Zo onderscheiden wij ons vrolijk

  6. Donald Willemsen
    Profiel Donald Willemsen schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 08:44  | reageer

    Als je altijd in RAW fotografeert, dan ontkom je er niet aan om na te bewerken in Photoshop of Lightroom. Al was het alleen al om de foto te optimaliseren of bijvoorbeeld het samenstellen van een panoramafoto uit meerdere foto's.
    Photoshop kun je natuurlijk ook gebruiken om de realiteit aan te passen door dingen toe te voegen of juist weg te halen (bijvoorbeeld een stuk statiefpoot of ander storend element). Storende elementen verwijderen vind ik wel kunnen. Het toevoegen van elementen die bijvoorbeeld de sfeer in de foto veranderen is weer heel wat anders. Dat kan mooi zijn en in de smaak vallen, maar het kan ook zo overdone zijn, dat het teveel gaat opvallen.
    Neem nu bijvoorbeeld de laatste 2 foto's in het artikel van Marit. Met de linkse foto is technisch gezien niets mis mee, maar de foto mist realisme, omdat je midden op de dag niet met een olielamp gaat zitten schijnen. Op de rechtse foto zijn er veel elementen toegevoegd die de foto realistischer en ook sfeervoller maken. De vraag is, of je dit mooi vindt. De fotograaf heeft hier haar eigen gevoel en smaak in de foto gebracht. Ze wil met de foto een bepaalde sfeer oproepen. Ik vind dat zoiets moet kunnen. Vermoedelijk zou ik het net iets anders gedaan hebben, maar dat is een kwestie van smaak.
    Waar ik de meeste moeite mee heb, is om uit verschillende foto's elementen te halen om die dan samen te voegen in een nieuwe foto. Zogezegd het betere knip en plakwerk. Een simpel voorbeeld: een saaie lucht in een landschapsfoto vervangen door een spectaculaire lucht uit een andere foto. Zoiets gaat me een beetje te ver. Vaak valt het op (zeker bij landschapsfoto's als je het gebied kent); vaak vind je fouten zoals verkeerd vallende schaduw t.o.v. de lichtval. Je moet dus verschrikkelijk goed opletten als je waagt aan een 'maakbare wereld'.
    Voor mij: Photoshop/Lightroom gebruiken om de foto te optimaliseren? Ja!!! Photoshop gebruiken om kunstwerken te maken? Ja!!! Photoshop gebruiken om een mens op de foto te kneden tot een ideaalbeeld/'reclamepop'? Nee!!!

  7. Gertjan
    Gertjan schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 09:39  | reageer

    Alleen al vanwege het verschil tussen een analoge film met een dynamisch bereik van 5 stops en de digitale sensor met een bereik van 7 of meer stops.
    Foto's uit een digitale sensor zijn daardoor vanzelf vlak en dienen in photoshop te worden bewerkt tot de kwaliteit van een onbewerkte analoge foto.
    Dit noem ik dan ook de minimale bewerkingen in photoshop: Levels, de-/saturation, verscherping. Puur om de kenmerken van de digitale sensor t.o.v. analoge film te verbeteren.
    Lokaal doordrukken en tegenhouden waren ook in de analoge wereld toepasbaar voor de betere fotograaf. Dit is echter eenvoudiger geworden in Photoshop. Evenals Z/W fotografie en digitale filters.

  8. gastje
    gastje schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 09:52  | reageer

    foto's uit een digitale camera hebben meestal een 'behandeling' nodig bv.contrast. En heb je toevallig een foutje gemaakt qua scheve horizon oid, dan is dat eenvoudig te herstellen. Niks mis mee om PS te gebruiken. En wat de schrijfster doet, dat is PS om de foto's iets extra's te geven. Ook niks mis mee. De mensen die zweren dat een foto direkt uit de camera het ware is, prima. Ik ben een andere mening toegedaan. Soms kunnen die foto's zoveel verbeterd worden. Van matig naar erg goed.

  9. Gerda
    Gerda schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 10:05  | reageer

    Ik sluit me aan bij wat Hoo Gan Tan zegt! Photoshop is een gereedschap, het gaat erom hoe je het gebruikt. Ik vind het zelf ook veel uitmaken wat je wilt overbrengen met je foto. De grens tussen mooi en kitscherig is soms ook dun, en natuurlijk altijd een kwestie van persoonlijke smaak. Je kunt er eindeloos over twisten. Ik ben zelf wat behoudender hierin: ik zie veel foto's gepubliceerd worden die ik op zichzelf niet zo interessant vind en die de fotograaf door middel van bewerking dan wat flitsender heeft gemaakt. En oppervlakkig gezien krijgt zo'n foto dan ook een wow-factor, maar hij blijft mij dan meestal niet langer dan een moment boeien, zeker bij landschappen.
    Een goede foto weet bij mij 'iets' op te roepen: een bepaalde emotie over te brengen, me op een of andere manier te raken. Dat zit voor mij meestal toch in de compositie - het verhaal dat de foto weergeeft, of een gezichtsuitdrukking bijvoorbeeld. Het is niet iets wat de bewerking op zichzelf kan oproepen. (Bij de laatste bewerking die Marit laat zien heeft ze deze compositie ook al duidelijk in haar hoofd gehad toen ze de foto ging maken.)
    Overigens werd er in het analoge tijdperk ook al flink geretoucheerd (bijv huid glad gemaakt met airbrush), al was dat een stuk ingewikkelder dan tegenwoordig en voorbehouden aan de 'pro's'.
    Wat ik ook veel zie is dat bepaalde bewerkingen zich voordoen als (mode)trends. Sommige soorten bewerkingen zijn behoorlijk populair, het lijkt wel of veel fotografen hier zich mee willen onderscheiden van de 'massa' terwijl ze daarmee er juist deel van gaan uitmaken omdat het zo massaal navolging krijgt. Dat zie je ook wel een beetje met lange sluitertijden... Tja, het blijft moeilijk om je te onderscheiden in de fotografie en met iets origineels te komen, zeker als je dat dmv bewerking probeert.

  10. pim van leeuwen
    pim van leeuwen schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 11:02  | reageer

    Feitelijk is de vraag of de werkelijkheid, voor zover die al bestaat want die is voor iedereen anders, op een andere manier mag worden weergegeven dan het door een fototoestel is vastgelegd.

    Kijkend naar de huidige maatschappij is dat een overbodige vraag werkelijk alles wordt iets mooier of fraaier weergegeven dan het is. Dat heet marketing. Of je nu een supermarkt inloopt, tv kijkt en de make up ziet van de acteurs of reclame tegenkomt in welke vorm dan ook. Alles wordt een beetje aangepast. Soms in die mate dat je zelf denkt is dit nog mooi...

    Beauty is in the eye of the beholder en dat is wat wij ons voor behouden. Wij werken veel met fotografen samen omdat we onze klant iets willen geven wat hij of zij mooi vind ongeacht wat onze mening is. Wel hebben wij en geven wij een mening over de technische kant van het verhaal. Is de resolutie goed genoeg voor de gevraagde maten. Klopt de uitsnede en soms ook in het creatieve stuk denken wij mee.

    Persoonlijk vind ik dat een klant kan krijgen wat hij wil en dat is ook ons motto. Persoonlijke kunst mogelijk maken ongeacht of we dat zelf mooi vinden of niet. En daar hoort Photoshop, Indesign, filters, effecten, teksten allemaal bij.

  11. Elise
    Elise schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 11:03  | reageer

    Ik denk dat je nabewerking een stempel drukt op je werk. Als de basis goed is, waarom zou je er dan geen eigen draai aan mogen geven in Photoshop.

    Fotografie gaat voor mij niet alleen om een foto maken, maar een beeld. En ik vind zeker dat Photoshop daar een plaats in kan hebben.

    Ik zeg zeker niet dat iedereen aan het Photoshoppen moet slaan. Maar een goede kennis van Photoshop kan je beeld zeker een meerwaarde geven.

  12. Wim Ham
    Wim Ham schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 11:10  | reageer

    Volledig eens met de vorige sprekers. De foto moet van nature goed zijn en nabewerken hoort bij het optimaliseren. Ik ben al jaren fan van Photoshop (CC 2015) en zie dat als een ideaal optimaliserings-programma (gereedschap)
    Echte manipulatie vind ik persoonlijk uit de boze als je daarmee mensen voor de gek houdt op basis van een originele foto. Zelf creatieve oefeningen doen met foto's om er totaal iets anders van te maken lijkt mij een persoonlijke keuze. Wel even aangeven dat er "geshopt"is lijkt mij, verder niets mis mee!

  13. Isis
    Isis schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 11:29  | reageer

    Waar ik zelf wel eens moeite mee heb is als je een foto bekijkt en denkt 'wauw, echt op het juiste moment afgedrukt!' En je er dan achter komt dat dit effect erin is gefotoshopt. En dan voel ik me eigenlijk toch een beetje 'opgelicht' op een of andere manier. Ik vermoed dat hier ook de weerzin en de discussie over het al dan niet 'mogen' bewerken deels uit voortkomt. Hoewel het natuurlijk absoluut niet verboden is. Maar toch...
    Zo was er laatst een Nikon-fotowedstrijd (ik dacht in Hong Kong) waarbij er een vliegtuig was geplakt in een doorkijk omhoog in een gebouw, deze foto had een prijs gewonnen maar toen bleek al gauw dat het vliegtuig er (slecht) was ingeplakt. De algemene mening hierover was toch dat dit echt 'not done' is (prijs werd ook onmiddellijk ingetrokken) maar waar ligt dan de grens? Ik moet zeggen dat ik dit gevoel ook wel een beetje had bij een van de foto's van Marit, zij plakt namelijk ook graag wel eens een zonnetje in haar foto's. Ik begrijp dit wel als je dit voor commercieel werk doet, dan is het functioneel, je kan dat verwachten en dan kan je dat mooi vinden of niet. Bij foto's die niet commercieel gebruikt worden vind ik het zelf niet fijn, dan heb ik toch het gevoel dat ik genept word, voor mij ligt dat gevoelsmatig anders. Voor de laatste foto in dit artikel (met de lantaarn) vind ik dat ook weer iets anders, omdat het hierbij duidelijker is dat het effect een bewerking is, het wordt dan meer een sprookjesbeeld, en ook erg leuk gedaan!

  14. Vader Gein
    Vader Gein schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 11:37  | reageer

    Een paar feiten:

    1. Elke foto die uit een digitale camera komt is al bewerkt. Dat geldt ook voor RAW-opnamen. Contrast, kleur, scherpte en soms ook ruis worden automatisch in een RAW uit een moderne camera verbeterd. Je kunt er echter niets aan instellen en hebt nog veel ruimte om er later je eigen draai aan te geven.

    2. Een JPG heeft nog veel meer bewerkingen ondergaan als hij uit je camera komt. Veel daarvan kun je zelf instellen, maar aanhangers van SOOC (Straight Out Of Camera JPG) houden de wereld en vooral zichzelf voor de gek.

    3. Fotografie is per definitie een subjectieve weergave van de werkelijkheid. Niemand is in staat om te bewijzen dat zijn foto een goede weergave is van wat zijn ogen gezien hebben.

    4. Ogen zijn ook allemaal verschillend. Wat jij ziet is iets anders als wat ik zie. Een voorbeeld is de verkleuring die optreedt bij het ouder worden. Dus ieders interpretatie van de werkelijkheid is verschillend en daarmee IS er dus ook geen objectieve werkelijkheid.

    5. Montages en afslankoperaties zijn van alle tijden. Of dat immoreel is hangt sterk af van het doel van de foto, maar ook van jouw eigen definitie van normen en waarden op dit gebied.

    6. Mensen die zich beperken tot bewerken in Lightroom begrijpen vaak niets van de beperkingen van dat pakket en evenmin van het werken met Photoshop. Een simpel voorbeeld: Verscherpen in Lightroom is nog altijd niets meer dan het oude vóór-verscherpen dat de oude RAW-opnames nodig hadden. Voor echt kwalitatief verscherpen is Photoshop (of desnoods Elements) onontbeerlijk.

  15. gast schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 11:40  | reageer

    Als photoshop voor jou de manier is om de puntjes op de i te zetten heb ik daar geen moeite mee. Pas als er ineens vlinders en andere zaken in geplakt worden denk ik welke functie heeft het en als het geen enkele meerwaarde heeft moet je het mij laten.
    Maar bijsnijden recht zetten beetje oplichten of donker maken is een gewone doka Techniek uit de vorige eeuw en moet kunnen.
    Maar blijf altijd bij jezelf en doe wat je mooi of leuk vind.
    Rob

  16. geerjanssen
    Profiel  geerjanssen schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 11:48  | reageer

    Het maakt niets uit, eerlijk en echt bestaat al eeuwen niet meer, de mens rommelt met DNA (mens/dieren/natuur(voedsel)) dus waarom niet met Fotografie?
    Wil men nagaan wie de beste is (dat wil de mens graag) geef 100 "topfotografen" een dia rolletje en beoordeel dan.

  17. Jan de B.
    Jan de B. schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 12:17  | reageer

    @ Vader Gein: met je eens dat er geen objectieve werkelijkheid is, maar ik vind het daarmee ook jammer dat je een aantal van je eigen meningen als 'feit' presenteert (deze zijn net zo min een objectieve werkelijkheid namelijk; wat voor fotografie geldt, geldt ook voor het geschreven woord...knipoog ). Ik zie hier veel mensen tamelijk genuanceerd reageren, wat leuk is, want Marit bedoelde dit als discussie. Als je er vrij stellig wat meningen in gooit en zegt dat dit feiten zijn, komt dit de discussie niet echt ten goede. Ik ben het trouwens op een aantal punten ook niet eens met jouw als feit gepresenteerde zienswijzen. De eerste zin van je punt 6 bijvoorbeeld, daarmee scheer je nogal wat mensen over 1 kam...

  18. R. Boon
    R. Boon schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 12:19  | reageer

    Voor mij is fotografie ook een vorm van kunst. De kunstenaar bepaalt zelf hoe ver hij gaat en wat hij doet met het beeld. Bovendien is het ondoenlijk een bepaalt beeld/sfeer van een moment van interpetatie zo over te brengen op een plat vlak zonder in te grijpen. Er is dan ook geen foto die bij mij onbewerkt blijft, uitzonderingen daargelaten knipoog

  19. Mabel Amber
    Mabel Amber schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 12:29  | reageer

    Ik kan mij herinneren dat ik in de doka ook nogal wat aanrommelde met "nabewerkingen", "optimalisering", "manipulatie" of hoe je het wilt noemen. Je had verschillende filters voor in de vergroter, je had hard en zacht papier, je kon doordrukken en tegenhouden, je kon vaseline op het glaasje smeren, je kon solarisatie toepassen; voor fotografie in kleur kon je "verkeerde" combinaties maken: daglichtfilm gebruiken voor avondopnamen en omgekeerd, kunstlichtfilm voor daglicht opnamen, waardoor sterke kleurvervreemding ontstond, en wat te denken van het zone-systeem?

    Dan heb je natuurlijk ook nog, in tegenstelling tot "beeldbewerking", zoiets als "beeldvervalsing", waarbij je elementen uit het beeld compleet verwijdert. Ik kom weleens in de verleiding om zo'n lelijke groene vuilnisbak weg te klonen. En dat doe ik dan ook. Was ik een fotojournalist geweest dan had mij m'n baan kunnen kosten.

    Ik bedoel maar, welke soort fotografie beoefen je? Wanneer je je fotografie beschouwt als jouw persoonlijke uiting van jouw persoonlijke emotie, welk bezwaar bestaat er dan om, net als een schilder, te werk te gaan zoals jij dat wilt met het bewerkingsprogramma als je palet en penseel?

  20. Wim Hendriks
    Wim Hendriks schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 12:29  | reageer

    Als Fotojournalist zeg ik,neen, eigenlijk is een beetje doordrukken al bewerken van de realiteit, vroeger namen we een ander papiersoort om de foto wat anders te lijken en "thatwasit", doordrukken met een uitlopen naar donker in de hoeken was in de jaren 80 "in". En als top de photoshop in '90,heel wat bekende en onbekende fotografen zijn er door gevallen en als laatste de Magnum fotograaf Steve McCurry.

    En nu is er een generatie fotografen die fotografie gebruiken voor andere doeleinden niet de opname is eind product,ik vind dit een goed streven van fotografie/kunst/en expressie,maar ga dit dan niet fotojournalistiek noemen maar bewerkte fotografie.

  21. Donald Willemsen
    Profiel Donald Willemsen schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 12:30  | reageer

    @ Vader Gein: Ik ben het voor een groot deel eens met de reactie van Jan de B. Met uw feit nr. 1 slaat ge de plank volgens mij volledig mis. RAW is onbewerkt en je ziet op uw lcd-schermpje op de camera een JPG-weergave. Enkel de weergave is een bewerking, het RAW-bestand zelf niet.
    Persoonlijk ben ik een fervent gebruiker van PS, maar ik zal het niet in mijn hoofd halen om Lightroomgebruikers als feitelijke dommerikken neer te zetten, zoals in uw punt 6.
    Mensen ernstig beledigen is u blijkbaar niet vreemd.

  22. Wil Gipman
    Wil Gipman schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 12:32  | reageer

    Foto's bewerken doe ik in Photogalery, en dan alleen het Contrast en de overbelichting. Foto's moeten Origineel bekeken worden op mijn blog is mijn mening.

  23. Vader Gein
    Vader Gein schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 12:53  | reageer

    Jan de B: Dat je feiten afdoet als meningen omdat het de discussie schaadt is natuurlijk onzin. Alle 6 mijn punten zijn feitelijk juist.
    Ook de eerste zin van punt 6: Kennis van de werking van de software is bij de meeste gebruikers nihil. Men doet maar wat en vertrouwt op de marketingpraatjes van de fabrikant.

    Het gebrek aan kennis speelt ook mee bij dit soort discussies: Men baseert zich op onjuistheden en maakt daar zijn eigen waarheid bij. Dat gebeurt overal en altijd en evenzo wordt iemand die kennis en feiten aandraagt vaak verketterd. Daarmee zijn de feiten echter niet minder waar.

    Donnie: Ik reageer niet op jouw persoonlijke aanvallen en insinuaties. Ik beperk me liever tot feiten.
    Met betrekking tot punt 1: Kijk eens naar RAW opnames van een camera uit (pakweg) 2004 en vergelijk die met recente RAW's. Meer bewijs voor het bewerken van RAW-bestanden in de camera heb je niet nodig. Sensors zijn beter geworden, maar de pixeldichtheid is ook enorm gegroeid. En de informatie van die pixels wordt toch echt middels software in de camera omgezet naar een RAW-bestand. Alleen de fabrikant weet wat daarin gebeurt. Maar door de output te vergelijken kom je wel een heel eind. Ik doe dat wel eens. Jij ook?

  24. DickDesign Photography
    DickDesign Photography schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 12:58  | reageer

    Fotobewerking is van alle tijden. Vroeger in het analoge tijdperk gebeurde het met grijsverloopfilters, UV filters en bij zwartwit fotografie met gele en rode filters om kleur of contrast te manipuleren. Nu in het digitale tijdperk zijn er vele programma's en apps die het een stuk makkelijker maken voor de "leek" om achteraf de foto's na te bewerken. Maar een slechte foto wordt zelden een goede foto, dus probeer ik altijd om tijdens het fotograferen al zoveel mogelijk rekening te houden met wat ik met de foto wil vertellen, zodat ik er later zo weinig mogelijk aan hoef te doen. Maar soms is het best leuk om met behulp van bewerking de foto een totaal andere uitstraling te geven en sommige dingen zijn ook moeilijk direct te realiseren. Ik werk de laatste tijd regelmatig met modellen uit de Cosplay wereld en dan is er niets leuker dan de achtergrond zo aan te passen dat het past bij het uitgebeelde character (veelal uit de comic of filmwereld). Aangezien draken, buitenaardse landschappen of mooie kastelen niet altijd voorhanden zijn is Photoshop dan een mooie tool om dit resultaat toch te bereiken.

  25. Guido Janssen
    Guido Janssen schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 12:59  | reageer

    Ik vind dat te veel photoshoppen niet goed. Wel het corrigeren en het op kleur zetten van opnames. Voor foto's waar dagen lang aan geshopt wordt is in mijn beleving meer een schilderij dan foto. Zo dicht mogelijk blijven het origeel is wel zo goed. Ik zelf gebruik veelal photoshop element en soms photoshop.

  26. middas
    middas schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 13:01  | reageer

    zolang er foto's gemaakt worden, worden ze ook al bewerkt of het nu analoog of digitaal is. Alleen moet je het wel kunnen natuurlijk. In het analoge tijdperk was het tijdrovender dan nu digitaal. En iedere digitale foto zal altijd iets bewerkt worden als is het maar wat verscherpen.

  27. Roland Oomens - Doos14 Fotografie
    Roland Oomens - Doos14 Fotografie schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 13:04  | reageer

    Ik vind het een rare principiële opvatting dat een foto per definitie niet bewerkt zou mogen worden. De allereerste bewerking vindt namelijk al plaats in de kamera zelf door middel van de instellingen waarmee je de RAW-informatie van de sensor door de kamera-software laat BEWERKEN tot een JPEG die jou bevalt. Wil je zelfs dit omzeilen, dan moet je alle instellingen op neutraal of middenstand zetten en dan kijken hoever je met je foto komt. Ik kan wel respect voor deze handelwijze opbrengen, maar ik doe het zelf niet.
    Ikzelf heb er voor gekozen om alles in RAW te schieten en de eindbewerking in eigen hand te houden. Dit doe ik met Lightroom voor de ´normale´ nuchtere foto´s die ik realistisch wil weergeven.
    Als je echter een afbeelding wil creëren waarbij je een bepaald eindresultaat voor ogen hebt en daarbij doelbewust voorbij het nuchter registreren stapt, moet dat absoluut kunnen.
    Waarom zou je geen speciale sfeer mogen maken die jou en anderen gelukkig maakt ? Ik vind op zo'n moment dat de basisfoto slechts een bakje grondstof-mix is waarbij de samenstelling van de ingrediënten (kleuren en lichten) nog niet in de juiste verhouding zijn voor mijn doel.
    Enorme positieve reacties hoor ik wanneer ik van tijd tot tijd de Snapseed-mixer loslaat op een zo groot mogelijke JPEG die eerst door Lightroom tot mooie basisfoto is gemaakt. Je speelt enkel met de reeds aanwezige pixel-informatie, enkele de niveau's en verhoudingen tussen de kleuren wordt daarmee aangepast, er komt niks bij. Lang leve de Iphone+snapseed ook !!
    Historie: de oude donkere kamer. Zelf nooit in gewerkt, maar kijk eens wat daar allemaal aan manipulatie van de originele negatieven plaatsvond, en bewerkte foto's wereldfaam vergaarden in journalistiek en kunst.
    Wel moeite heb ik met het toevoegen van items aan beelden, of het kunstmatig weghalen/wegpoetsen van objecten. Dat doe ik niet, kan ik ook niet.
    Ieder het zijne.

  28. Jan de B.
    Jan de B. schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 13:07  | reageer

    @Vader Gein: nooit beweerd dat ik jouw 'feiten' afdoe als meningen OMDAT het de discussie schaadt. Ik beweerde dat jij feiten als meningen presenteert én dat het de discussie schaadt... Maar met iemand die schrijft 'dat ís onzin' valt niet te discussiëren dus dat zal ik verder dan ook niet meer doen....

  29. Vader Gein
    Vader Gein schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 13:22  | reageer

    Jan de B: Over feiten valt ook niet te discussiëren.

  30. Jan Kleinjan
    Jan Kleinjan schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 13:25  | reageer

    Zolang het cameraobjectief niet dezelfde resolutie aankan als het menselijk oog, blijft het behelpen.
    Ik fotografeer uitsluitend in RAW en Lightroom begeleidt me daarbij. Photoshoppen kan ik niet en voel ook niet de behoefte daaraan. Om de foto in overeenstemming te brengen met datgene wat ik zag toen ik de foto maakte is me al me al moeilijk zat. Dus verder geen toeters en bellen in de vorm van welk foto-opleuk-programma dan ook.

  31. avds
    avds schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 13:41  | reageer

    blijkbaar hebben bepaalde mensen " blijf altijd vriendelijk"
    ondanks hun kennis van bepaalde software de boodschap toch niet begrepen.

  32. Donald Willemsen
    Profiel Donald Willemsen schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 13:45  | reageer

    @Jan Kleinjan. Eigenlijk wel jammer dat je PS links laat liggen want er zijn toch wel wat handige gereedschappen in PS die niet in Lightroom zitten. Daarom ook dat ik liever PS gebruik. Omdat ik al jaren PS gebruik, weet ik daarin beter de weg dan in Lightroom. Je mist dus een aantal gereedschappen die je mogelijk toch van pas kunnen komen. Om met PS te leren werken zijn er tal van gratis onlinecursussen. Toch probeer ik de mogelijkheden van lightroom ook onder de knie te krijgen middels een goed boek en de onlinecursus van Piet van den Eynde. Je bent nooit te oud om te leren vrolijk

  33. peter nadort
    peter nadort schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 13:53  | reageer

    Marit, ga alles maar eens lekker doorlezen er staat veel zin maar ook onzin in, maar ga i.i.g. heerlijk door met je PS filmpjes. Ik geniet er van !!!
    Groet peter nadort
    (in mijn jubileum jaar waarin ik 60 jaar al iets met fotografie doe)

  34. Hans van Sterkenburg
    Hans van Sterkenburg schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 14:23  | reageer

    Elke foto is een knip uit de werkelijkheid, en daarmee niet de werkelijkheid zelf. Maar dit geheel terzijde.

    Waar de aversie van een deel van de fotografen vandaan komt tegen photoshop begrijp ik in het geheel niet. Steekhoudende argumenten heb ik nimmer gehoord.

    Waar de kunstschilder, met optimaal gebruik van wat hij voorhanden heeft, geroemd wordt vanwege zijn vakmanschap, de lichteffecten in het beeld, de compositie en het perspectief, het tot uitdrukking brengen van een gevoel, wordt de fotograaf verketterd. Want een 'kunstschilder' met licht... Tjonge tjonge.

    Reduceren we de argumenten tot een sentiment, dan begrijp ik het.

    In elke tekst gebruiken we leestekens, spaties, klémtonen, etc. Dit, om iets wat ons ráákt zo zorgvuldig mogelijk te kunnen delen. We willen iets délen. Wat ik wil délen is iets wat míj raakt. Photoshop verschaft ons de leestekens voor het beeld.
    Geníet ervan!

    Aversie tegen photoshop? Het is te bepalen tot sentimentisme, gevoelstroep.

  35. Roel
    Roel schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 14:26  | reageer

    Net als de meeste reacties hier is het ook mijn idee dat nabewerken prima is en iets toevoegt, maar het zgn. "photoshoppen" er vaak net over is. Net als in HDR fotografie kan het bewerken zowel optimaliseren als verprutsen betekenen. En mijns inziens bepaal je zelf tot hoever je hierin gaat. Maar bij de foto's met het zogenaamde "wow-effect" weet je (bijna) altijd zeker dat er aan gewerkt is, dus in hoeverre dat door je publiek gewaardeerd wordt valt nooit met zekerheid te zeggen.

  36. Marcpat
    Marcpat schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 14:38  | reageer

    Als amateurfotograaf poog ik een zo goed mogelijke foto te trekken. Liefst om zo min mogelijk te bewerken. Maar in een digitale wereld is dit niet eenvoudig. Al kan ik zeggen dat ik ongeveer een 3 foto's op een totaal van een klein 5000 foto's totaal niet moet bewerken. Deze 3 foto's zijn gewoon af. Rest wordt telkens bewerkt vanwege belichting en of sfeer te creeeren. Is photoshop nodig, nee want lightroom doet al veel en met elements kan je nog iets meer. Natuurlijk als je soms veel meer moet kunnen zoals een samengestelde foto, zoals ik ooit heb gemaakt, dan lukt dit enkel het best met photoshop. Maakt dit van mij een goede fotograaf, nee en ja. Een goede fotograaf heeft oog voor een mooie plaats, moment en glim, noem maar. Trouwens professionele fotograven spelen zoveel moet licht zodat het eigenlijk ook niet meer zo natuurlijk is, maar dat het wel de persoon of ding mooi illustreerd.

  37. Ton de V
    Ton de V schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 14:40  | reageer

    Voor bijna alle fotografen is PS onmisbaar geworden, is mijn mening. Het is ook gewoon een kwestie van met de tijd meegaan. Vaak heb ik meegemaakt dat ogenschijnlijk mislukte foto's weer geheel konden worden gebruikt. Zie b.v. http://www.devrind.eu/devrind/thorn.html De foto is door de voorruit van mijn auto genomen en bevatte zelfs nog een reflectie. In deze test was het meer een (oud) proefje om te kijken hoe ver ik met PS kon gaan.

    In de loop van de jaren is PS voor mij dan ook een leuk speelgoedje geworden om mijn eigen fantasie er in kwijt te kunnen. Daarnaast zijn de mogelijkheden onbegrensd. Onvoorstelbaar hoeveel kennis er in zo'n programma is gepropt (ook uit de oude fotografie) als je weet dat PS telkens opnieuw nieuwe opties voor je openbaart.

  38. Ron Maarschalkerweerd
    Ron Maarschalkerweerd schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 14:44  | reageer

    Ja, RAW programma leveranciers houden je graag bij zich om maar niet je foto's te optimaliseren in Photoshop. Niet dat Photoshop je in de standaard tools veel meer geeft dan een RAW programma maar als je de weg weet binnen Photoshop zou je gebruik kunnen maken van selectieve kleur - Kanalen - Berekeningen en Blend-if. Ga dat maar een opzoeken in het platte gebeuren binnen een RAW converter. Ook zoiets RAW converters zouden RAW consistent moeten kunnen converteren maar niets is minder waar, want een gigantische verschillen zijn er binnen deze applicaties.

  39. Liesbeth
    Liesbeth schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 14:48  | reageer

    Fotograferen is een mooie hobby , en om een foto te optimaliseren gebruik ik photoshop, mijn ideale maatje in de digitale fotografie.
    wel vind ik dat b.v. een portret er natuurlijk uit moet blijven zien. rimpels een beetje vervagen vind ik nog oke , maar iemand van 80 eruit te laten zien als 40 is not done.
    Jou bewerking vind ik een prima voorbeeld hoe het wel kan en de foto iets extra's geeft.

  40. hennie kuijer
    hennie kuijer schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 14:51  | reageer

    ...maar fotografie is NOOIT de waarheid....ik ben vóór de waarheid maar ook voor de kunst en ik denk dat fotografie net als schilderen, kunst is ....kan zijn...

  41. Galema
    Galema schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 15:09  | reageer

    Soms is het zo dat je Photshop moet gebruiken om de realiteit te benaderen

  42. Tom Jannoff
    Tom Jannoff schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 15:17  | reageer

    Al mijn werk is zwaar door de PS molen gegaan. Ik noem het dan wel geen foto's meer maar beelden.
    Is het daarom minder waard?
    Ik denk het niet want de jury van FEPN in Arles heeft mij de eerste prijs in de wedstrijd Naakt gegeven met een tentoonstelling in Arles.
    Als je creatief bent dan gebruik je de technieken die ter beschikking staan, ga anders in de grotten van Altamira met houtskool aan de gang.

  43. tjeerd de wit
    Profiel tjeerd de wit schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 15:25  | reageer

    Nabewerken veranderd wat gezien is en is dus niet echt, zou men kunnen zeggen. Maar dat argument gaat natuurlijk niet op. De camera ziet de werklijkheid ook niet zoals het is. Neem nou die twee waterval fotos van Marit. De linker is onbewerkt, maar is zeker niet wat het oog zag, tenminste mijn oog ziet nooit van zulke melkstralen. De camera zelf doet dus al aan bewerking als gevolg van instellingen die je kiest.
    Heb zelf geen PS, maar gebruik wel wat ander eenvoudiger software als LightZone (niet Lightroom), Photomatix en hier en daar nog wat. Wel of niet? Er is geen ja of nee. Is als met schilderkunst, de een houdt van abstract, de ander wil precies zien wat het is. Netzo met nabewerken, maar zeg niet deze prachtige zonsondergang kwam direct uit mijn camera, terwijl het PS was die hem zo denderend maakte.

  44. Wouter J. van Duin
    Wouter J. van Duin schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 15:34  | reageer

    Naar aanleiding van deze bijdrage en verschillende van de reacties daarop wil ik opmerken dat het zelfs niet zo is dat je tegenwoordig al in de camera de belichting zou moeten optimaliseren. De reden daarvoor is eigenlijk heel simpel. Serieus fotograferen en het beste of het meest optimale of "creatiefste" uit je opnamen kunnen halen, begint eigenlijk al bij het fotograferen in RAW. Dat is eigenlijk echt essentieel wil je het beste uit de digitale opnamen kunnen halen. Maar dan is het gelijk ook zo dat een RAW opname minder kleurverzadiging, minder scherpte en mogelijk soms juist meer ruis en/of meer kleurzweem zal kunnen hebben. Anderzijds, de belichtingsspeelruimte van een opname is in Lightroom en Camera Raw veel groter, dan de belichtingsruimte in de camera. Daarom is het heel erg nuttig kennis te hebben van die mogelijkheden in Lightroom en/of Camera Raw, omdat je daarmee dan rekening kan houden bij het fotograferen. Soms namelijk om absoluut te voorkomen dat de hooglichten "clippen", soms juist om bewust kleurruis toe te laten bij bewuste onscherpte door een heel geringe scherptediepte of door beweging. Soms is het juist heel goed, bijvoorbeeld in een donker interieur, om bewust sterk te onderbelichten, juist om bewegingsonscherpte en ruis te voorkomen.

    Al met al zijn het dus juist die uitgebreide mogelijkheden van camera en van Lightroom en Camera Raw, die er samen een heel legitieme basis voor geven om foto's te bewerken en om zeker niet te volstaan met JPEG-opnamen direct uit de camera.

    Het voorbeeld dat hiervoor behandeld werd over de nachtsfeer vind ik een heel fraai voorbeeld van wat zo kan en wat zo bijdraagt aan de creatieve mogelijkheden om als fotograaf te tonen wat je wilt laten zien.

    Zelf heb ik in het verleden wel met zwart-wit film gewerkt en ook toen al in de donkere kamer de fotobeelden bewerkt. Ik ben erg blij dat dat nu juist ook zonder enige beperkingen met kleurenbeelden kan.

  45. newmikey
    newmikey schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 15:35  | reageer

    De discussie blijft van alle tijden. Alle foto's zijn bewerkt of ze nu rechtstreeks uit de camera komen of niet, geconverteerd zijn vanuit raw of rechtstreeks door de jpeg engine van de camera opgeslagen zijn.

    Ik heb wel iets tegen de term "photoshoppen" omdat dat slechts één commercieel product betreft. Je kan ook "gimpen" of "psp-en".

    Uiteindelijk betekent fotografie "schrijven met licht" en bewerking is daar een onverbrekelijk deel van. Hoe ver en hoe veel er bewerkt kàn en màg worden hangt van de soort fotografie af alsmede van het doel waarvoor het bewerkte beeld gebruikt gaat worden. Is het voor gebruik als illustratie van een nieuwsverhaal, dan liefts zo minimaal mogelijk, is het om een kunstwerk of kunstzinnige impressie te genereren met het beeld als basis dan is de sky de limiet. Daar zitten dan nog eens alle tussenvormen tussen die twee uitersten.

    Uiteindelijk bepalen de fotograaf/beeldbewerker en de afnemer van het beeld wat acceptable is en niemand anders.

  46. hans erkelens
    hans erkelens schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 15:36  | reageer

    Photoshop is een fantastische aanvulling op de gereedschapskist van de fotograaf. Voor mijn werk fotografeer ik veel. Veelal mensen. Toen ik het portret van een directiesecretaresse even bewerkte en haar van een bobbeltje op de zijkant van haar neus verloste, wees ze mij erop dat het resultaat absoluut niet tot haar tevredenheid was. Dit was zij niet. Het bobbeltje op haar neus was in de jaren tot een onlosmakelijk deel van haar geworden. Sinds die ervaring kijk ik wel uit om mensen mooier te maken dan ze al zijn...

  47. Maes Hugo
    Maes Hugo schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 15:43  | reageer

    Iedereen heeft recht op een eigen mening, in fotografie is dat niet anders. We moeten elkaar niet proberen te overtuigen van dit of dat standpunt, ieder moet voor zichzelf maar weten wat mooi is, of net niet. Van schilderkunst aanvaarden we dat er verschillende stijlen en methoden zijn, waarom doen we dat dan niet met onze kunst: de fotografie?

  48. Wilfred van Vugt
    Wilfred van Vugt schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 15:45  | reageer

    Beeldbewerking dient ervoor om het beeld te verbeteren, of om een artistieke bewerking toe te passen of om de aandacht meer op een bepaald onderdeel te richten. Behalve zichtbare wijzigingen zoals contrast, helderheid, etc., afmeting e.d. kunnen ook onderliggende eigenschappen worden gewijzigd zoals het bestandsformaat en de bestandsgrootte
    Beeldmanipulatie is strikt genomen hetzelfde als beeldbewerking. Het woord beeldmanipulatie wordt echter meer gebruikt in de zin van het wijzigen, verwijderen of toevoegen van afzonderlijke beeldelementen in een bepaalde afbeelding.

  49. Henk Donkers
    Henk Donkers schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 15:53  | reageer

    Ik worstel ook vaak met deze vraag. Ik heb niets tegen photoshop maar ik sta er als volgt in.
    Ik ben (amateur)fotograaf en ik kom nog uit het tijdperk van de doka. In principe doe ik in PS dan ook alleen de handelingen die in de doka ook kon doen. Dan blijf ik in de buurt van de fotografie.
    Ik snap natuurlijk ook wel dat ik "beperkt" wordt door mijn doka ervaring. Jonge mensen van na de doka-tijd gebruiken de hedendaagse technieken op een natuurlijke manier zonder die beperking. En als mensen zich helemaal willen uitleven in PS dan is dat natuurlijk ook prima maar naar mijn mening ben je dan niet meer bezig met fotografie maar met grafisch ontwerpen waarbij je een foto gebruikt als basis om te manipuleren. Niks op tegen natuurlijk, maar het is een andere tak van sport dan fotografie.

  50. Hennie
    Hennie schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 15:55  | reageer

    Hoi ik optimaliseer een foto ook, ik doe dat in Lightroom voor zeker 80% van m'n foto,s. Foto,s bewerken in Photoshop doe ik zelden. Een RAW bestand moet je ook optimaliseren, , anders vind ik het flauw en futloos eerlijk gezegd.

  51. gast schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 16:00  | reageer

    Grappig dat we zo vaak willen discussiëren. Soms nog fel ook. Waarom doen we dat? Faalangst? Is het gras van de buurman groener en misgunnen we elkaar dat? Als een kunstenaar een foto toestel gebruikt naast zijn penselen om een kunstwerk te maken, dan kan ik eindeloos genieten van het resultaat.

  52. Guy Meurs
    Guy Meurs schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 16:02  | reageer

    Wat bedoel je met photoshop of hoever wil je gaan. Fotografie is "Foto" en "Grafein" in het oude Grieks dus schrijven met licht. Of dit analoog of digitaal gebeurt maakt niet zoveel uit. Zolang de manipulaties maar gebeuren om de beperkingen van de film of CCD te compenseren en de beoogde lichtomvang vast te leggen ga ik akkoord. Hiervoor heb je meestal geen Photoshop nodig maar volstaat Lightroom met meerdere plug-ins. Ga je verder dan ben je een schilderij aan het maken en dit is geen fotografie in de pure zin van het woord. Hierin wordt sterk overdreven. Als tegenreactie hierop gaan meer en meer fotografen terug analoog werken , dit om die puurheid te bekomen. Het komt erop neer wat je wil. Platgeretoucheerde Bekende figuren in tijdschriften zijn aartslelijk, net wassen beelden. Ook in analoge tijden gebeurde dit met potlood of aerograaf.

  53. L.P. van Kessel
    L.P. van Kessel schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 16:24  | reageer

    Er wordt een voorbeeld foto weergegeven van een jongedame met een storm lantaarn. Men is een nog betere fotograaf als men die rechter foto in één keer uit het fototoestel tovert. Tenslotte moest men dit ook in de analoge tijdperk ook doen !

  54. Mabel Amber
    Mabel Amber schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 16:30  | reageer

    @L.P. van Kessel: " Tenslotte moest men dit ook in de analoge tijdperk ook doen !"

    Ja, en er waren toen dan ook een stuk minder "fotografen"...

  55. kees patijn
    kees patijn schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 16:32  | reageer

    ik ben zelf iemand die pas met fotografie bezig ben ,ik maak een foto hoe ik hem zie op dat moment. bus ben ik niet zo bezig met Photoshop ,wand mijn mening is je maak de foto hoe jij hem zie en niet naderhand ,om het te gaan bewerken ,dat is wat ik er van ving hoor ,kom misschien dat ik niet zo in thuis ben ,dat kan maar toch ,

  56. Chris Besselsen
    Chris Besselsen schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 16:36  | reageer

    Wat een discussie. Waar gáát het over. Ik maak foto’s voor mijn plezier. Toen ik een mooie camera kocht met zeer uitgebreide instellingen, vond ik de foto’s die de automaat maakte over het algemeen prachtig. Maar al gauw kom je dan in veel discussies of suggesties de mening tegen dat er niets boven de instelling M gaat. Hoezo? Het gaat er toch om dat ík mijn foto’s mooi vind? De vergelijking met kunst vind ik heel goed. Jij zou een schilderij misschien anders hebben geschilderd (of misschien wel helemaal niet). Maar de schilder vindt het waarschijnlijk mooi. Zo ook met foto’s. Mijn automaat-foto’s kunnen beslist verbeterd worden door nabewerking, geen twijfel over, maar de meeste foto’s vind ik zelf heel mooi. Mij bekruipt, als ik de meningen zo hoor, het gevoel, dat ik me maar een camera in handen heb laten douwen. Niets deugt als het geen spiegelreflex is met tig lenzen en filters. Mijn camera is een Sony DSC HX400V en die voldoet op alle fronten aan mijn eisen en ik ben er heel tevreden mee.

  57. FotoNosey
    FotoNosey schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 16:38  | reageer

    Leuke "poll" weer!! Fotograferen én bewerken dient zoveel verschillende doelen dat het m.i. ondoenbaar is 1 algemeen geldende mening over stijl en methode te definiëren.
    En "Foto's bekijken" is m.i. toch ook een echte scheidsrechtersport: meer dan 7 miljard scheidsrechters: meer dan 7 miljard meningen!
    Dat je toch enigszins de instellingen van je camera in de gaten dient te houden spreekt voor zich. Want een onbewust veeeeeeeeel te lichte, te donkere of onscherpe foto is met geen enkel bewerkingsprogramma nog te redden.
    Maar in het geval je toch een mes op je keel gezet krijgt laat je je artistieke bekwaamheid er op los en zeg je dat het zo was bedoeld. Zo makkelijk.... vrolijk
    En ja, daarmee zijn met camera, lenzen en programma's zo verschrikkelijk veel mogelijkheden dat ik voorlopig nog niet "uitgespeeld" ben en volgens mij velen met mij niet.
    Ethisch gezien ben ik wel van mening dat we, voor diegenen die niet in de gaten hebben dat het een bewerkte foto betreft, een p moeten zetten in een hoek van een bewerkte foto. Wel zo eerlijk toch?

  58. Gerard
    Gerard schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 16:41  | reageer

    En de discussie wordt nog ingewikkelder als je bedenkt dat je in de camera ook al kleurprofielen en bewerkingen kunt toepassen... knipoog Overigens lees ik ook in veel reacties dat veel (amateur?)fotografen nogal neerkijken op jpg. Ik vind dat vrij flauw, er is in veel gevallen niet veel mis met jpg (er zijn camera's die heel goede jpeg's leveren). Niet iedereen is gecharmeerd van plaatjes met een verhoogde dynamische resolutie. Een camera kan veel minder stops omvatten dan het menselijk oog, en ik vind dat zelf vaak wel een bepaalde charme hebben. Ik houd zelf wel van het dramatische effect van een mooie clair-obscur, je kunt er ook gebruik van maken. Dat is een persoonlijke voorkeur, ik ben in fotografisch opzicht meer beinvloed door de klassieke straatfotografie zoals die van Doisneau en heb niks met 'opgerekte' HDR-beelden, maar ieder zijn/haar eigen voorkeur!

    Als je geen ster bent in bewerken, of je hebt er wat minder mee, wil dat zeker niet zeggen dat je per definitie geen goede fotograaf bent! Ik kan zelf wel bewerken en doe dat af en toe ook. Ik heb bij een bruidsreportage ook wel eens een onderkin weggewerkt, maar ik zal dat bij straatfotografie weer niet zo snel doen.

    Overigens vind ik fotografie niet per definitie een vorm van kunst, maar eerder een ambacht. Er zijn wel fotografen die ik als kunstenaar beschouw, maar dat zijn er niet zo heel veel. Dat zelfde heb ik met bewerkingen, sommige bewerkingen zie ik eerder als trucje, er is niet veel origineels meer te vinden - en voor mij is juist originaliteit een kenmerk van kunst.

  59. gast schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 16:44  | reageer

    Discussie? Welke discussie? Ik zie alleen maar meningen en nergens een uitwisseling van argumenten. Echt volkomen zinloos dit.

  60. Ton de V
    Ton de V schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 16:54  | reageer

    De slotvraag van de auteur is: "Ik ben benieuwd naar de meningen van anderen. Waarom is Photoshop wel of geen goede aanvulling? " Bijna alle insprekers vertellen hun ervaringen. Argumenten genoeg gelezen en waarom men wel of geen PS gebruikt.

  61. Jan Bruijns
    Jan Bruijns schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 16:58  | reageer

    Er zit al veel bewerking in sommige camera's: dus of je via de camera bewerk door instellingen in het menu of via de knoppen of dat je het naderhand doet met een programma maakt mij niet uit.

  62. Mabel Amber
    Mabel Amber schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 17:03  | reageer

    Manipulatie van foto's begon al enkele decennia na uitvinding van het medium, kijk maar even mee.

    Maarre.... helemaal zonder Photoshop, da's knap!

  63. Gast
    Gast schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 17:12  | reageer

    @Henk Donkers: die doka-ervaring is best degelijk, heb ik zelf gemerkt; je leerde er toch een foto goed beoordelen op contrast, en ik maak zelf nog steeds veel gebruik van het principe van doortekend wit en zwart! Er is niets mis met een wat klassiekere kijk op fotografie, dat heeft toch veel iconische foto's opgeleverd vrolijk

    @ Hans Erkelens: sja, daar worstel ik ook wel eens mee, dat ik wat puistjes wegkloon op een portretje en dan pak je ook wel eens een moedervlekje, rimpeltje of bobbeltje mee... Moet ik dat nou wel doen, vraag ik me dan af. Ik vind het heel mooi van die directiesecretaresse, dat ze zo stellig aangaf dat dat bobbeltje bij haar hoorde!

  64. Jaco van Lith
    Jaco van Lith schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 17:13  | reageer

    Photoshop en Maggi het middel voor wie het niet kan; het redmiddel voor de autodidact en de beunhaas.

  65. Brian
    Brian schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 17:16  | reageer

    Het is allemaal zo simpel, en er wordt zo moeilijk over gedaan. Als ik naar een beeld kijk, of dat nu een print aan de muur is, of een reclame in een abri, en dat beeld raakt mij, dan is de foto geslaagd. Dat dezelfde foto een ander helemaal niets doet is maar goed ook, we zijn namelijk niet allemaal hetzelfde.

    Hoe dat beeld vervolgens bereikt is, vind ik maar een bijzaak. Als je mij raakt door heel perfect te fotograferen en niets te shoppen, dan ben je een geweldige fotograaf. Als je juist alles componeert door lagen te gebruiken en door te drukken, tegen te houden en van mij part zelfs te tekenen, en je weet mij op die manier te raken, dan ben je een geweldige kunstenaar.

    Je mag dan steggelen over de term fotograaf of kunstenaar, maar het komt op het zelfde neer. Je ontroert, choqueert of raakt op een andere manier mensen met je beeld.

    Ik denk dat als je beiden beheerst, dat je het meeste je creativiteit de loop kunt laten gaan. Dat is niet voor elke stijl in de fotografie weggelegd natuurlijk, maar je hebt wel de meeste creatieve vrijheid.

  66. Dwarsje
    Dwarsje schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 17:19  | reageer

    Zelfs in een "gisteren deed ik het nog in mijn eigen gemaakte soep" smaakten dankzij de additieven het nog beter knipoog knipoog . Menig autodidact die de zogenaamde elitaire profs een loer hebben gedraaid.

  67. Mabel Amber
    Profiel  Mabel Amber schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 17:21  | reageer

    @Jaco van Lith: "Photoshop en Maggi het middel voor wie het niet kan; het redmiddel voor de autodidact en de beunhaas."

    Een heel boude bewering die blijk geeft van een rigide visie en naar mijn inzicht gewoon niet waar ook. Want dan zou 100 procent van alle fotografen beunhazen zijn. Ik ben het met je eens dat je moet uitgaan van sowieso een goede foto, en dat er tegenwoordig meer lui rondlopen die een camera beter kunnen vasthouden dan ermee omgaan, maar om ongenuanceerd te beweren dat iedere fotograaf die fotobewerking toepast een beunhaas is gaat te ver.

  68. gast schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 17:21  | reageer

    Ton de V: Heb jij de titel van dit artikel gelezen? Het eerste woord is toch echt Discussie.

  69. Arnold Moser
    Arnold Moser schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 17:22  | reageer

    Ik vind Photoshop inderdaad te gecompliceerd om mee te werken. En kost ook wel wat. Lightroom daarintegen helpt mij goed op weg naar een goed resultaat. Al sleutel ik niet te veel aan mijn opnamen. Ook ik ben van mening dat de basis sowieso goed moet zijn om te kunnen tonen

  70. Ton de V
    Ton de V schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 17:29  | reageer

    @gast Ja de titel. Daarna kwam de slotvraag en ook die heb ik becommentarieerd. Ik vind na 70 reacties dat hier gesproken kan worden van een behoorlijke discussie in zo'n korte tijd. Ik zie de uwe niet, want er strooien hier meer gasten wat rond zonder een naam of herkenbaar pseudoniem.

  71. Arnold Moser
    Arnold Moser schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 17:32  | reageer

    Sorry was mijn website vergeten te vermelden.

  72. gast schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 17:37  | reageer

    Ton de V: Discussie? Als in: Uitwisseling van argumenten?

  73. Ton de V
    Ton de V schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 17:42  | reageer

    @gast. Ga effe ergens anders spelen in een chatbox voor de Nederlandse Taal en Letterkunde. Volgens mij ben je hier verkeerd en de boel hier aan het vervuilen.

  74. Anton Groeneschey
    Anton Groeneschey schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 17:52  | reageer

    De discussie heb ik al heel vaak (moeten) voeren.
    Zelf fotografeer ik al zo'n 60 jaar. Dus begon ik in de natte fotografie.
    De uiteindelijke afdruk werd gemaakt in de donkere kamer korter of langer belichten van het fotopaper bepaalde of de foto lichter of donkerder werd het soort papier (van hard tot zacht) zorgde voor meer of minder contrast, het tegen houden of doordrukken voor plaatselijke verbeteringen.
    In die tijd hoorde je nooit, ja maar jij hebt er in de donkere kamer aan gewerkt.
    Dan een overweging voor de tegenstanders, in jou camera zit ook software waarmee het eindresultaat beïnvloed kan worden.
    Waarom mag dat wel in de camera met gebrekkige software en niet op de computer met soms hele mooie foto software.
    Zelf leg ik de grens bij bewerken en niet manipuleren, iets weghalen of toevoegen, maar ik besef heel goed dat dat een nieuwe discussie kan uitlokken. wat mij betreft doe wat je zelf wilt als je iets kan tonen waar je trots op bent en anderen van genieten kun je tevreden zijn.
    Tot slot. Als fotografie kunst is, denk dan ook eens aan het volgende, aan de kunstenaar word ook niet voorgeschreven welke materialen en gereedschappen hij gebruikt, ook daar telt het eind resultaat.

    Anton Groeneschey


  75. Arnold Moser
    Arnold Moser schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 18:03  | reageer

    Hallo Anton.
    Ook ik ben van de natte fotografietijd. Inderdaad vond en vind men een foto in de donkere kamer bewerkt mooi of niet mooi. Wel kort door de bocht, maar er werden/worden weinig vragen bij gesteld.
    Toch werd er in de analoge tijd, lijkt het wel, meer aandacht bij de opnamen besteed. Of meer, moest je wel meer tijd aan besteden om niet met een verprutst rolletje komen te zitten.
    Ik schrijf ook niemand iets voor maar blijf lekker op mijn stokpaardje zitten wat betreft mijn kijk; dat de opname al goed genoeg moet zijn om te kunnen tonen.

  76. Michel Moring
    Michel Moring schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 18:11  | reageer

    zou er niet zo mee zitten of iets is gemaakt met 80% Photoshop of niet dit gaat al meer dan 20 jaar zo dus alleen de techniek is steeds aan het veranderen en wat mensen mooi vinden telt.

  77. Gerard
    Gerard schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 18:20  | reageer

    @Anton Groeneschey: ook in het analoge tijdperk werd er wel eens discussie gevoerd over het manipuleren van beelden. Maar dat kwam niet zo heel vaak voor, er waren sowieso veel minder fotografen en het manipuleren v foto's in een doka was natuurlijk veel ingewikkelder. Maar het gebeurde wel.

    @Brian: gewoon uit nieuwsgierigheid, vind jij dat er totaal geen grenzen zitten aan beeldbewerking? En dan doel ik niet op vrij werk natuurlijk, daar moet iedereen dat helemaal voor zichzelf weten, maar bij bepaalde fotowedstrijden of als het om meer journalistiek werk gaat? En bij straatfotografie? Er was afgelopen week toevallig ook wat discussie over het werk van McCurry, overigens waren de voorbeelden die ik daarvan zag ook niet al te zorgvuldig gedaan...

    Voor mijzelf geldt dat sterk gemanipuleerd (erg strak gestreken) beeld mij minder snel raakt, voor mij mag een foto juist eerder wat rauwer zijn, ik vind imperfecties in een foto juist wel mooi en authentiek. Te perfect vind ik saai. Soms wordt dat rauwe dan juist wel aangezet maar ook daarin kun je weer overdrijven natuurlijk.

  78. Rob
    Rob schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 18:24  | reageer

    Als hobbyfotograaf bewerk ik veel van mijn foto in Lightroom. Wat spelen met (plaatselijke) belichting, wegwerken van wat vlekjes op de lens. Een enkele keer gebruik ik Photoshop om iets storende in de foto weg te moffelen en soms lukt me dat ook.
    Ben je daarom geen fotograaf meer of speel je vals, ik vind dat onzin. Elke beroeps fotograaf gebruikt deze tools net als vroeger dat elke fotograaf zijn uitusting in zijn donkere kamer gebruikte om foto's door te drukken of juist niet, of om iets storende te retoucheren.
    Als je nu 80% photoshopt en maar 20% fotografeert en prachtige beelden kunt maken (lees fotos) dan ben je misschien geen fotograaf maar een beeldend kunstenaar die erg goed is met Photoshop. Het belangrijkste is dat je je creativiteit kwijt kunt of dat nu achter de pc of achter een camera is.

  79. gast schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 18:25  | reageer

    Als je fotografeert in RAW ben je wel verplicht de foto's te bewerken. Photoshop is dan de meest voor de hand liggende software om de RAW's om te zetten in jpgs; het is nu eenmaal niet anders.

  80. Maikel Knoop
    Maikel Knoop schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 18:37  | reageer

    Ik hou wel van foto's bewerken, maar dan ook meer met een effect. Raw foto's in lightroom ofzo vind ik meer fine tunen. Ikzelf bewerk ze echt met bijvoorbeeld een app in Windows of op me telefoon. Ik fotografeer ook meestal in jpeg, omdat ik de bewerkingen die ik doe met die app niet nodig is in Raw. En ik vind ze voor mijn doeleinden net zo mooi en goed. Op mijn telefoon en pc heb ik Photo Studio Pro, een app van 4 euro met mogelijkheden die ik beter en uitgebreider vind als lightroom, goedkoper en voor mijn doeleinden meer als voldoende. Stoot vaak mensen voor de kop met de discussie Raw of niet. Hahaha ik niet in ieder geval. En mijn foto's worden door iedereen wel gewaardeerd als zeer mooi. Ook portret foto's thuis in mijn studiotijd schiet ik in jpeg en bewerk ik met KVAD studio pro op mijn pc...... Mensen laten ze gewoon groot uitvergroten en zijn tevreden.

  81. Pixeldude
    Pixeldude schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 18:42  | reageer

    Martinfili, op je stelling dat het de fotografen zijn die niet kunnen fotoshoppen die roepen dat fotoshoppen niet deugd, kan ik als tegenargument opwerpen dat deze fotoshoppers wellicht niet kunnen fotograferen.
    Fotoshoppen gaat voor mij niet één maar twee stappen te ver. Tenslotte laat je dan een programma voor je werken en bovendien heb ik opgemerkt dat voor de meeste fotoshoppers het resultaat eerder een verrassing is dan wel een beoogd doel . Kan fotoshoppen mooie resultaten opleveren? Jazeker. Maar als fotoshopper ben je niet langer fotograaf maar een gekunstelde gebruiker van een tool die enkel kennis maar geen kunde vergt. Ik houd me bij een luchtige Lightroom bewerking, en hou me ver weg van fotoshop. Ik zie Lightroom als het laagje vernis dat een schilder op zijn schilderij plaatst. Je hebt een kunstschilder, de fotograaf, en een schilder, de vakman, die ik als vergelijking neem. En ik moet toegeven dat er vele vakmannen zijn die een muur mooi kunnen schilderen.

  82. Henk Langerak
    Henk Langerak schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 18:44  | reageer

    Elke foto - ja echt elke foto - is een gemanipuleerd beeld. Alleen al door de keus van je objectief, door de keus van je sluitertijd, je diafragma, de keus voor natuurlijk licht,een lamp of flits, de afstand tot je onderwerp, de hoek waaronder je fotografeert manipuleer je. Het zijn allemaal gereedschappen die je hanteert om je creativiteit te uiten. En ook Photoshop is zo'n instrument om tot betere beelden te komen. Mag je uit diverse foto's één nieuw beeld creëren? Ja, natuurlijk mag dat. 't Is maar wat je ermee wilt bereiken. Het is ook geen modern verschijnsel; het gebeurde in het analoge tijdperk ook volop. Al in de jaren 30 van de vorige eeuw. Soms gebeurde dat door in het negatief te krassen, soms door negatieven over elkaar heen te leggen en soms – net als nu – te knippen en plakken om er vervolgens van het resultaat een nieuwe te maken. Manray deed dit al in 1934 met zijn beroemde foto van een vrouw als viool (Kiki, violon d'Ingres). Herbert Bayer was hem in 1932 (!) zelfs voor met een foto van twee handen met ogen erin voor een gebouw (The Lonely Metropolitan). Allemaal plak- en knipwerk. Er is dus niets nieuws onder de zon.
    En voor de puristen: Soms komt een foto uit je camera waar je niet tevreden over bent. Dan heb je PhotoShop gewoon nodig om er alsnog alles uit te halen. Ik heb een voorbeeld gepubliceerd, waarbij je het origineel ziet als je met de muis over de foto gaat. Bij het bewerken zijn verder geen aparte trucs gebruikt en is er niks geplakt of geknipt. zie:http://www.mooialphen.nl/piertest3.html

  83. Mabel Amber
    Mabel Amber schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 18:53  | reageer

    @Henk Langerak: " het gebeurde in het analoge tijdperk ook volop. Al in de jaren 30 van de vorige eeuw"

    Al véél eerder, namelijk rond 1860: mag ik mijn eerdere link nog een keer herhalen:

    https://ethicsinediting.wordpress.com/2009/04/01/photo-manipulation-through-history-a-timeline/

  84. Mabel Amber
    Profiel  Mabel Amber schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 18:55  | reageer

    @Henk Langerak: " het gebeurde in het analoge tijdperk ook volop. Al in de jaren 30 van de vorige eeuw"

    Al véél eerder, namelijk rond 1860: mag ik mijn eerdere link nog een keer herhalen:

    https://ethicsinediting.wordpress.com/2009/04/01/photo-manipulation-through-history-a-timeline/

    Opmerkelijk te zien dat de geachte beoefenaren van het "ambacht" zich al gauw hadden bekwaamd in het tweede "ambacht", namelijk "nog wat aan de foto te doen" !

    (Waarom wordt deze link geen link? Wat is hier aan de hand?)

  85. Mike
    Mike schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 19:03  | reageer

    Fotografie is volgens mij een uiting van creativiteit. De vraag of je moet Photoshoppen of niet, hangt af van wat je wilt bereiken. Naar mijn mening is dat hetzelfde als tegen een schilder zeggen dat surrealisme lelijk is. Het is een kwestie van smaak en wat je wilt bereiken. Ik ken fotografen die alleen maar bezig zijn met het maken van composities. De meeste geven mij een glimlach en bewondering van hun Photoshop kennis.
    Ik bepaal zelf hoever ik wil gaan in Photoshop. Meestal zijn het een aantal kleine aanpassingen, maar ik heb er geen problemen mee om meer aanpassingen te doen als mijn opdrachtgever dit wil. Waarom zou ik geen tatoos van ex-geliefdes verwijderen als iemand daar om vraagt?
    Ik denk dat het altijd een samenspel is van wie de opdrachtgever is, wat moet het resultaat zijn en ben ik zelf blij met het resultaat.

  86. gast schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 19:04  | reageer

    Ik vind dat de foto de je maakt en bewerkt iets van jou is, en wat je anderen wilt laten zien! Het is een creatief proces en daar mag je hulpmiddelen bij gebruiken, en bij RAW bestanden is dat zelfs absoluut noodzakelijk.
    Als je bijv. van HDR houdt, dan mag je dat laten zien toch? Het is geen must dat iedereen jou werk mooi vind, meningen verschillen toch al vaak.

  87. Christ van Esch
    Christ van Esch schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 19:14  | reageer

    Omdat ik al ruim 45 jaar fotografeer, ja al in het analoge tijdperk....en toen vele uren in de doka te vinden was omdat het resultaat perfect moest zijn....kan ik nu niet begrijpen dat velen photoshoppen maar niks vinden. Door het digitale in de fotografie is het mijns inziens noodzakelijk om je onbewerkt materiaal (je raw opname) in bv photoshop of lightroom na te bewerken. Ik bedoel niet om er een extreem plaatje van te maken maar gewoon de juiste correcties zoals lenscorrectie en horizon RECHTZETTEN en verder alle noodzakelijke handelingen. Voor degenen die dit niet nodig vinden zou ik zeggen, of je begrijpt deze manier van fotografie niet of je neemt niet de moeite om je in deze materie te verdiepen. Blijf dan maar in jpeg schieten en geef aub niet zoveel geld uit aan een peperdure camera maar geniet van je eigen manier van fotografie maar geef dan ook geen kritiek op de fotografen die serieus bezig zijn om een goed eindprodukt neer te zetten. Zo blijven we met z'n allen genieten van het medium fotografie. En degenen die een extreme bewerking uitvoeren op een foto....prima....de fotograaf (kunstenaar) heeft toch het laatste woord.

  88. Anton Groeneschey
    Anton Groeneschey schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 19:24  | reageer

    In een reactie op mijn reactie, las ik, "ik parafraseer" hoe moet dat in wedstrijden? Wel, elke jury kan zij eigen voorwaarden stellen.
    Even goed beseffen, de meeste fotografen zijn individualisten. Een ander jou mening op leggen of doordrukken werkt niet.
    De opmerking ik blijf bij mijn stokpaardje komt van iemand die een mening heeft, terecht of niet en niet bereid is de mening of feiten goed te overwegen.
    Elke fotograaf kan en mag zijn eigen overweging maken of hij wel of niet wil bewerken, wat mij betreft mag hij ook zo arrogant zijn een ander minder te achten omdat hij zijn foto's bewerkt. dat verteld veel over een gebrek aan goede argumenten.

  89. Bert
    Bert schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 19:37  | reageer

    Tja, voor mij is het simpel: Een slechte foto, blijft een slechte foto. Maar een goede foto wordt een excellente foto met Photoshop.

  90. Bert Vliegen
    Bert Vliegen schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 19:40  | reageer

    Hi, best wel aparte discussie.... Soms kan ik een foto zonder nabewerking direct gebruiken maar dat is zelden. We moeten juist heel blij zijn met bewerkingsprogramma's want er is zoveel meer te behalen. Los van composities zie ik veel foto's op social media die doorspekt zijn van bewerkingen (te opvallend) of juist te weinig. Natuurlijk is dat subjectief en persoonlijk. Ik denk dat bijvoorbeeld Ansel Adams Photoshop enorm ontarmd zou hebben en hij is een van de grondleggers van nabewerking. Veel fotografen die ik ken hebben een geïntegreerde workflow, zij kennen de (on)mogelijkheden van de camera en weten uiteindelijk met nabewerking een wow foto te creëren. Photoshop boven LR / ACR of zelfs Capture one Pro geeft vanwege de lagen etc. veel meer lokale controle!
    Overigens, fotografen die printen zonder nabewerking ken ik niet-)

  91. Fons de Wit
    Fons de Wit schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 19:42  | reageer

    Ik vind de hele discussie eigenlijk een non-discussie.
    Wil je een foto maken die zoveel mogelijk de werkelijkheid benadert? Prima! Doen! Gebruik je dan een filter? Flits je overdag bij volle zon? Gebruik je invulflits? Een reflector? Mag allemaal, want je probeert de werkelijkheid.... Oh nee. Wat is dat werkelijkheid? Dat wat jij ziet?
    Dat wat jij
    . met een puike camera en een mooie opleiding
    . met kennis van een gedegen basistechniek (bijv. alles handmatig), van lichtinstellingen, sluitertijd, witbalans, bokeh, iso-waarden en de hele rataplan
    . met daarnaast kennis van alle technische mogelijkheden van je camera (liefst een hele professionele)
    . met jouw manier van kijken "je hebt het oog", je bent begenadigd en je hebt heel wat ervaring (en een dikke portemonnee, want het kost knaken, die perfectie)
    vastlegt (en tegenwoordig haast altijd digitaal)???
    Wat is dat, werkelijkheid?
    Moet je niet eigenlijk terug naar de analoge fotografie zonder gebruik van te maken van filters en flits en dergelijke "hulpmiddelen? Is dat de "echte" werkelijkheid zoveel mogelijk benaderen? Een pin-hole camera komt daar nog dichter bij in de buurt, niet?
    Ik heb een hekel aan fotobewerkingsprogramma's omdat ik een hekel heb aan hel veel geld uitgeven voor een programma, waar ik dan ook nog een cursus voor moet volgen om er iets mee te kunnen.
    Ik heb het dan uiteraard niet over "rode-ogen-correctie"-gratis-programma's, maar de wat serieuzere kost. Maar het lijken me (en daar word ik in bevestigd door de minicursusjes die ik op deze site krijg, waarvoor mijn innige dank) geweldige gereedschapskisten, dozen van Pandora, goocheltrukendozen om al mijn creatieve wensen te kunnen botvieren op een foto die ik heb gemaakt en die ik helemaal naar mijn eigen creatieve hand wil zetten.
    Of juist helemaal niet, omdat ik geraakt ben door mijn "eigen" foto (want expres of bij toeval geholpen door mijn camera) omdat die helemaal voldoet aan diezelfde creatieve behoefte: het is goed zo, want het is puur en precies wat ik wilde. Geen bewerking nodig dus!
    En ik wil dus heel graag de artikelen lezen met minicursusjes fotobewerking, met tips over belichting, over filters, over toegevoegd of juist weggelaten licht, over flitstechnieken, over...... juist: FOTOGRAFIE in al zijn aspecten en de intense behoefte om dat vast te leggen wat je mooi vindt, wat je treft, wat je boeit, wat je verwondert en wat je soms nog mooier wil maken met nabewerking, in welke vorm dan ook en waarom dan ook!
    Geen discussie over nodig!

  92. CATMAN
    CATMAN schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 20:04  | reageer

    De fotograaf ziet de foto en de camera legt hem vast. Punt.
    Met nabewerking is van een fiat nog een mercedes te maken en geeft dan geen beeld meer van de werkelijkheid.

  93. Pixeldude
    Pixeldude schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 20:19  | reageer

    Photoshoppen neemt de ziel weg van een foto en maakt de opname uitdrukkingsloos zoals botox een gezicht verstijft. … en toch zijn er veel vrouwen (en mannen) die voor botox gaan!?
    Het is in de eerste plaats de compositie van een aansprekend onderwerp dat telt om gefotografeerd te worden, niet het gekunstelde dode Photoshop resultaat. Zoals velen in de discussie vertelden: ja, nabewerking is nodig, zoals een vrouw een lijntje om de ogen trekt. Maar een lijntje trekken is geen synoniem van lagen plamuur er tegenaan te kletsen om mooie rimpeltjes weg te toveren. Afschuwelijk die geplamuurde vrouwen … zoals ik ook vaak over Photohop resultaten denk.

  94. Miriam
    Miriam schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 20:51  | reageer

    Photoshop is af en toe best leuk. Maar ik doe ook aan scrapbooking en maak gerust albums met 200 foto's. Deze bewerk ik bewust niet omdat ik dit eerlijk gezegd dan weer teveel werk vind. Of zijn hier handige trucjes voor dat je bepaalde instellingen kan opslaan en dan op alle foto's kan toepassen?

  95. Ruud van Veenschoten
    Ruud van Veenschoten schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 21:15  | reageer

    Fotobewerking hoort onmiskenbaar bij de huidige manier van fotograferen. Zonder bewerken zijn je foto`s niet altijd zoals je ze zelf wilt hebben. Maar er zijn wel grenzen naar mijn bescheiden mening. Ik zelf doe de basis dingen, stofjes weghalen, ruis verwijderen, een vervelend takje wegwerken , verscherpen etc. Maar eigenlijk meer niet. Zeker in de tak van fotografie waar ik mee bezig ben, natuurfotografie moet je je wel bij de werkelijkheid/realiteit houden. Complete foto`s verbouwen gaat mij te ver, dan wordt het meer een kunstvorm. Als dat de bedoeling is prima, maar zet dat er dan wel bij.....
    En dacht je nu echt dat er vroeger in het analoge tijdwerk niet bewerkt werd? Echt wel.. doordrukken, tegenhouden, met maskers werken en ga zo maar door. Niets nieuws onder de zon dus vrolijk

  96. Eric de Kuijper
    Eric de Kuijper schreef op dinsdag 10 mei 2016 om 22:07  | reageer

    Het bewerken van het RAW bestand is essentieel om tot een goed beeld te komen. Voor veel afbeeldingen volstaat lightroom, maar soms gaat bewerking verder dan lightroom kan. In dat geval gebruik ik Photoshop.

    Er is naar mijn mening niets mis met het nabewerken van foto's. Het is zelfs noodzakelijk omdat je als professioneel fotograaf in 90% van de gevallen werkt met Raw bestanden.

  97. Marion
    Marion schreef op woensdag 11 mei 2016 om 00:37  | reageer

    Wat mij betreft is hier niet echt een discussie over nodig. Je hebt altijd van die puristen die het nut van Photoshop volledig zullen ontkennen, en je hebt mensen die simpelweg een andere mening hebben en het daarom liever niet gebruiken. Met die laatste groep is dan ook totaal niks mis.

    Ik persoonlijk kon al Photoshoppen voordat ik wist hoe een DSLR werkte, dus ik importeerde eigenlijk van nature alles al meteen in Photoshop om te kijken wat er zoal aan een foto te sleutelen valt. De ENIGE situatie waarin ik ooit tegen bewerking zal zijn, is in de journalistiek. Daar zijn dan ook gewoon regels voor.

    Tegenwoordig gebruik ik Photoshop en Lightroom om te compenseren voor mijn goedkope en lage kwaliteit apparatuur. Ik heb bijvoorbeeld érg veel last van chromatische abberatie en een totaal gebrek aan contrast en kleuren in mijn foto's. Soms ook nog een gebrek aan scherpte (door het glas, niet door focus). Ook haal ik een hoop rust uit het verwijderen van elk klein stofje of vlekje wat er in een foto te vinden valt. (Ik ben autofotograaf, dus maak je maar geen zorgen dat ik moedervlekjes zit weg te werken). Ik ga niet zover dat ik deuken weg ga halen, maar krasjes en vlekjes wel hoor!
    Leuk artikel en leuke website trouwens vrolijk Ik zal hier vaker komen lezen.

  98. primefoto.nl
    Profiel primefoto.nl schreef op woensdag 11 mei 2016 om 02:05  | reageer

    Waarom zou je aan een discussie beginnen die niet op te lossen is omdat het mening betreft.

  99. ppinkse
    Profiel ppinkse schreef op woensdag 11 mei 2016 om 08:19  | reageer

    Voor mij zijn Lightroom en Photoshop (die overigens niet kosteloos zijn) de belangrijke gereedschappen om mijn ruwe foto's te ontwikkelen. De basis moet goed zijn, dat is duidelijk, maar met de software kan ik de foto optimaliseren, iets doen aan de sfeer en mijn bedoeling met de foto beter tot zijn recht laten komen. Daarnaast vind ik het heerlijk om foto's bewust te manipuleren. Een selfie waarin ik twee of meer keer voorkom, bijvoorbeeld, hoort voor mij tot de creatieve mogelijkheden die de moderne tijd ons biedt. Wat ik vroeger in de doka deed was mooi, maar digitaal kan ik meer, maar we leven ook in 2016 en niet meer in 1916. En dat is mooi meegenomen.

  100. Anton Groeneschey
    Anton Groeneschey schreef op woensdag 11 mei 2016 om 08:37  | reageer

    Ik las "Waarom zou je aan een discussie beginnen die niet op te lossen is omdat het mening betreft."
    Dit gaat niet om een mening, maar om eigenwijze uiting van sommige die om welke reden dan ook, het bewerken verafschuwen.
    Er inmiddels genoegzaam aangetoond dat voor of na, bewerken zo oud is als de fotografie zelf. dit is GEEN MENING MAAR EEN FEIT.
    Dit ontkennen, is je kop in het zand steken en blijven schreeuwen dat jij gelijk hebt.
    Doe lekker wat je zelf wil, maar zit niet te zeiken over de ander, terwijl eigelijk beter weet.

  101. Reina
    Reina schreef op woensdag 11 mei 2016 om 09:46  | reageer

    Als je in JPEG fotografeert, bewerkt de camera de foto, ook al denk je dat je niet aan bewerken doet. Als je in RAW fotografeert zul je moeten bewerken, want RAW op zich is niet zichtbaar. Photoshop is voor mij ook 3/4 van de totale fotografie. Ik wil het beeld zien en laten zien, dat ik ter plekke zag en als dat een ideaalbeeld is of iets anders dan de werkelijkheid so be it. Daarna is het gewoon een kwestie van smaak. Als een ander het ook mooi vind is dat meegenomen. Voel me wel belazerd als iemand iets presenteert als fotografie, terwijl het een puur gemanipuleerd beeld is, maar dat is mijn persoonlijke gevoel. Als je manipuleert wees daar dan ook eerlijk in. Niks mis mee wat mij betreft, want dan ben je ook een goeie Photoshopper: ook een talent.

  102. Tom
    Tom schreef op woensdag 11 mei 2016 om 09:51  | reageer

    Ik heb er met 3 van mijn kinderen eens over gefilosofeerd en hebben Marits vraag eens in andere contexten geplaatst. Wanneer een schilder een schilderij naar een foto schildert, dan hebben we een schilderij. Wanneer je de foto kunstig verknipt en op een karton kleeft dan heb je een collage. Maak je er een ets van dan heb je een ets. Een pentekening geeft een pentekening. Wanneer je een foto in PS bewerkt dan heb je? ... geen idee ... "een bewerkte foto"? Een schilderij wordt gemaakt door een schilder. Een tekening door een tekenaar. Een beeldhouwwerk door een beeldhouwer. Een foto door een fotograaf. Een bewerkte foto? ...niet noodzakelijk door een fotograaf. Maakt iemand die goed met PS overweg kan dan foto's? ...euh ..."niet noodzakelijk, papa"... We kwamen tot de vaststelling dat beeldbewerking in PS best tot de kunst kan behoren, maar dat we hiervoor nog geen goed woord hebben. Dit zaait o.i. verwarring. Het woord foto suggereert dat het beeld werd bekomen d.m.v. een fototoestel en dat er nadien bewerkingen op gebeurden die vergelijkbaar zijn met wat in een donkere kamer allemaal mogelijk was. Ik kan begrijpen dat sommige mensen zich zouden bedrogen voelen bij het voorbeeld van Marit met de lamp. Vertel je erbij dat het een "bewerkt beeld" is dan neem je o.i. die gevoelens weg. Een vriendinnetje van mijn zoon noemt het "editen". "Editen" lijkt ons geenszins iets negatiefs. Het wordt alleen negatief of misdadig wanneer je er moedwillig "schade" mee aanricht. Dus mensen oplichten...valse bewijsvoering...enz. Wij denken dus dat we er een woord of een woordenschat moeten voor bedenken. Als je kijkt naar woorden zoals telefoon, telegraaf, televisie en zelfsook fotografie, zijn dat allemaal nieuw uitgevonden woorden in een soort "indianentaal". Ik denk dat we deze rij best aanvullen zodat het meteen duidelijk is of het om een foto gaat, dan wel een bewerkt digitaal beeld ...

  103. Pixeldude
    Pixeldude schreef op woensdag 11 mei 2016 om 10:06  | reageer

    Juist ... een Shoppograaf

  104. Vader Gein
    Vader Gein schreef op woensdag 11 mei 2016 om 10:26  | reageer

    Feit nummer 7 dan maar:

    Elke foto is per definitie een bewerking van de werkelijkheid.

  105. Brian
    Brian schreef op woensdag 11 mei 2016 om 10:39  | reageer

    @Gerard. Natuurlijk zijn er grenzen in de fotografie, maar dat hangt af van de opdrachtgever of van je eigen doelen die je stelt. In de journalistieke fotografie bijvoorbeeld vind ik dat shoppen niet verder mag gaan dan contrast beheersing. Een huilend persoon met een kindje 'plaatsen' voor een net ingestort gebouw vind ik not done... Moet ik er wel even bij zeggen dat ik dit journalistieke werk jaren gedaan heb en dat het meer regel dan uitzondering was dat fotografen vroegen aan mensen om even op een bepaalde plek te gaan staan. Dit is ook manipulatie, maar nu is er geen photoshop aan te pas gekomen.

    In mijn laatste alinea zeg ik dan ook dat het niet voor elke stijl van fotografie weggelegd is.

    Maar laten we wel wezen. Als ik een foto maak voor een reclame, dan zijn de eisen heel anders dan wanneer ik een foto maak voor een krantenbericht.

    Bij de foto voor het krantenbericht moet ik zo zuiver mogelijk de omstandigheden laten zien en dit op een zo licht mogelijke foto tonen (zo min mogelijk inkt gebruiken bij het drukken), terwijl ik bij een reclame foto rekening moet houden met waar de lettertjes komen, hoe de foto moet staan (staand of liggend), welke sfeer het moet uitstralen (kleur gebruik) en last but not least, hoe er geshopt gaat worden, want zeer waarschijnlijk worden er inserts over het beeld geplaatst.

    Dit is een voorbeeld van twee uitersten, maar het toont aan dat de opdracht bepaald wat je kunt doen en wat niet. Voor vrij werk mag ik zeer graag photoshoppen. in een nieuwsfoto zal ik niets veranderen.

  106. Pixeldude
    Pixeldude schreef op woensdag 11 mei 2016 om 10:58  | reageer

    Ik ben van mening dat een Photoshopper zich niet langer fotograaf mag noemen. De mogelijke ingrepen met Photoshop staan te ver af van het originele begrip 'fotografie'.
    Nogmaals, kan je met PhotoShop mooie beelden maken? Ja, zonder twijfel en dat kan een kunst op zich zijn ... maar het is geen fotografie meer in de oorspronkelijke betekenis van het woord.
    Ik juich de grafische Photoshoppers toe maar daarom niet minder de echte Fotografen. Mijn besluit: Fotograaf, blijf bij je stiel (of hobby) en indien je dat niet doet, noem je dan Shoppograaf.

  107. Brian
    Brian schreef op woensdag 11 mei 2016 om 11:06  | reageer

    Misschien om de discussie nog een bepaalde richting te geven het volgende:

    Ik lees in veel reacties dat iemand die photoshopt niet kan fotograferen. Ik denk dat deze mensen weinig begrepen hebben van de techniek die hun camera in zich heeft, maar laat ik dat uitleggen aan de hand van een voorbeeld:

    Stel, je wilt een mooie foto maken van een stilleven. Je staat ergens op een dijk en je ziet een prachtige reeks palen in het water staan waar een visnet tussen hangt. Je wilt dit fotograferen op een manier dat er een mooie overgang komt tussen het water en de lcuht en op een manier dat de palen contrastrijk afsteken tegen de lucht en het water. Bovendien wil je de serene rust laten zien door het water mooi glad te maken. Je hebt nu twee keuzes:

    Keuze 1
    Je haalt je fotocamera uit je tas, zet deze op je meegenomen statief en plaatst je filterbak over je objectief. In deze filterbak plaats je een grijs verloop filter en een egaal grijs filter want je wilt een goede beheersing van de lucht ten opzichte van het water en je wilt een lange sluitertijd om het water glad te strijken. Bovendien heb je nog wat last van de schittering op het water, dus je plaatst ook nog een polarisatiefilter (let op, 2 glas lagen over elkaar) om de schittering weg te nemen. Je kunt nu je afstandsbediening aansluiten en een foto maken met een mooie langs sluitertijd en je mag jezelf fotograaf noemen.

    Keuze 2
    Je zet je camera goed stevig op een klein rijstzakje van 50 cent, je zorgt dat de camera niet beweegt en je maakt een reeks van ongeveer 40 foto's met exact dezelfde belichting en een zo lang mogelijke sluitertijd als je maar kunt halen zonder hulpmiddelen. Deze 40 foto's heb je nodig om het water straks in photoshop glad te maken. Vervolgens maak je ook nog een foto die 2 stops onderbelicht is en een die juist 2 stops overbelicht is, hiermee kun je namelijk straks je verloop maken in je belichting.
    Wanneer je thuis komt zet je al deze foto's in Photoshop en je gaat aan de slag om uiteindelijk tot exact hetzelfde resultaat te komen als je bij keuze 1 had gekregen. Er is alleen één heel belangrijk verschil, namelijk dat je foto scherper is en dat je minder artefacten hebt omdat je veel minder glas (of erger nog, plastic) op je lens geschroefd hebt. Je mag jezelf volgens sommigen uit deze groep geen fotograaf meer noemen, maar je bent een manipulator.

    In het ene geval geef je bergen geld uit en is je resultaat redelijk goed, in het andere geval geef je veel minder uit en is je resultaat perfect.

    Noem mij maar een manipulator, een fake fotograaf of wat je me maar noemen wilt. Ik durf elke uitdaging met niet photoshoppende fotografen aan te nemen.

  108. Pixeldude
    Pixeldude schreef op woensdag 11 mei 2016 om 11:14  | reageer

    @Brian
    Juist, 2 verschillende hobby's of technieken die voor sommigen uitmonden in echte beroepen, de Fotograaf of de Shoppograaf. En je hebt er die de 2 beoefenen ... en er zijn er die naast journalistiek, of mode, of bouw, of beeldjes voor 'boekskes' ook kunst beoefenen.
    Voor iedereen een plaats, maar een fotograaf blijft een fotograaf en heeft niet graag dat men zijn naam voor andere doeleinden steelt en bezigt.

  109. Donald Willemsen
    Profiel Donald Willemsen schreef op woensdag 11 mei 2016 om 11:34  | reageer

    @vader gein: Ik zou uw feit 7 alsvolgt willen wijzigen: Stelling 7 Een foto is een bewerking van de werkelijkheid.
    )

  110. Wouter J. van Duin
    Wouter J. van Duin schreef op woensdag 11 mei 2016 om 11:47  | reageer

    Nee, een foto is geen bewerking van de werkelijkheid. Een foto is een PERSOONLIJKE weergave of beter nog een PERSOONLIJKE INTERPRETATIE van de "werkelijkheid" op de wijze waarop de weergever (Fotograaf, kunstenaar, beeldverteller) die wil presenteren, op basis van een opname die met een camera gemaakt is en al dan niet naar wens in Photoshop (of met inkleuren zoals ooit de kleurenfotografie begon) vormgegeven is.

    Sommige mensen zullen daar zelf hun eigen grenzen aan willen stellen, in sommige opdrachten wordt voor die mensen gedaan (journalisten, nieuws- en sportfotografen).

    Als er maar een camera aan te pas is gekomen is sprake van fotografie. Hoewel in een pre-digitaal tijdperk in fotografieboeken ook doka-bewerkingen werden behandeld die zelfs buiten de camera om tot stand werden gebracht op een lichtgevoelige laag.

    Fotografie is dus gelukkig niet beperkt. En gelukkig maken digitale beelden en digitale beeldbewerking de weg vrij voor een voor velen heel fijne en creatieve bezigheid. Met waarheidsvinding en of een objectieve werkelijkheid heeft dat gelukkig niets te maken.

  111. Pixeldude
    Pixeldude schreef op woensdag 11 mei 2016 om 11:52  | reageer

    @ Wouter
    Fotografie is wel beperkt (door zijn naam), de rest is bewerking : Shoppografie.

  112. Willem-Jan
    Willem-Jan schreef op woensdag 11 mei 2016 om 11:52  | reageer

    Dank Brian, voor je verduidelijkingen, en een goede tip om middels photoshop een langesluitertijdenfoto te creëren!

    Kunnen we concluderen dat een fotograaf die goed kan photoshoppen zeker geen slechte fotograaf hoeft te zijn, maar dat een goede photoshopper ook niet per se een goede fotograaf is? En dat een fotograaf die niet photoshopt (dat niet kan of wil) zeker niet per definitie een slechte fotograaf is?
    Misschien is het in dit kader goed om te bedenken dat veel 'bekende' fotografen het bewerken uitbesteden, aan bijvoorbeeld een eigen team. Zoals het in het analoge tijdperk ook wel gebeurde dat het dokawerk door de fotograaf werd uitbesteed aan deskundigen... Het is knap (en mooi meegenomen) als je als fotograaf al deze bekwaamheden in huis hebt maar dat hoeft natuurlijk niet per se samen te gaan!
    Een andere conclusie is denk ik dat de mate waarin je 'mag' photoshoppen toch wel sterk samenhangt met de tak van fotografie die je beoefent. In sommige soorten fotografie is het meer geaccepteerd (bij bijv urbex is het bijna verplicht om er een hdr-etje van te maken), en in sommige situaties is het gewoon 'not done' (behalve dan wat correcties wat betreft belichting of contrast).

    Verder is het vooral een kwestie van smaak! Al met al vind ik zelf een discussie als deze best nuttig om er gewoon nog eens bij stil te staan dat niet iedereen er hetzelfde over denkt en hoe anders iedereen naar een foto kijkt. Gelukkig hebben we die vrijheid om daar allemaal onze eigen mening over te hebben vrolijk

  113. Brian
    Brian schreef op woensdag 11 mei 2016 om 12:01  | reageer

    @Pixeldude.
    Jij durft dus hardop te beweren dat Erwin Olaf of Martin Hogeboom, om maar even twee waanzinnige fotografen te noemen, geen fotografen zijn?
    Beide hebben mensen in dienst om hun foto's in Photoshop te optimaliseren en beide kennen ze de mogelijkheden van hun camera's tot in detail. Ze maken gebruik van het maximaal haalbare uit hun opname techniek EN hun bewerkingstechniek. Beide hangen over de hele wereld omdat ze worden gerekend tot de betere beoefenaars uit de beroepsgroep.

    Ik vind het redelijk kortzichtig als je durft te beweren dat deze mensen geen fotograaf zijn en dat 'echte' fotografen niet zouden willen dat hun 'naam' gestolen wordt door dit soort mensen.

  114. Ineke
    Ineke schreef op woensdag 11 mei 2016 om 12:20  | reageer

    Ik ben blij met Photoshop. Ik bewerk mijn foto's meestal iets kwa scherpte e.d. Ik fotografeer vanuit mijn hart, en wil mijn emotie erin leggen. Soms vraagt een foto om meer bewerking, meer drama, meer effekt e.d. Dan ben ik blij met de mogelijkheden van photoshop.
    Ik vind het ook leuk om bepaalde foto's te bewerken naar kunstfoto's, door met de verzadiging en kleurtoon te spelen. Je krijgt dan de prachtigste effekten.
    Het ligt dus aan de foto, wat mij betreft, of je er iets aan gaat bewerken, soms is het helemaal niet nodig. Maar spelen met foto's is gewoon leuk!

  115. Rudi S
    Rudi S schreef op woensdag 11 mei 2016 om 12:29  | reageer

    Ik vergelijk Photoshop (en aanverwanten) zelf vaak met opmaken: beter geen make-up dan teveel of slechte make-up (bijv oververzadigde kleuren of HDR's die op kleurplaten gaan lijken). Maar ook hier speelt smaak altijd een rol.

  116. Pixeldude
    Pixeldude schreef op woensdag 11 mei 2016 om 12:50  | reageer

    @Brian,
    Je leest niet goed wat ik zeg en je geeft er een eigenzinnige interpretatie aan. Lees nogmaals:
    "Juist, 2 verschillende hobby's of technieken die voor sommigen uitmonden in echte beroepen, de Fotograaf of de Shoppograaf. En je hebt er die de 2 beoefenen ... "

  117. Mabel Amber
    Profiel  Mabel Amber schreef op woensdag 11 mei 2016 om 12:51  | reageer

    Laat maar zitten.

  118. Pixeldude
    Pixeldude schreef op woensdag 11 mei 2016 om 12:53  | reageer

    @ Brian,

    nog vergeten : je zegt zelf dat deze (beroemde) fotografen 'mensen in dienst hebben' om te Photoshoppen. Dus in hart en nieren blijven ze wel degelijk fotografen.

  119. Brian
    Brian schreef op woensdag 11 mei 2016 om 13:05  | reageer

    @Pixeldude
    Dit hier zijn 'letter voor letter' jou woorden:
    Voor iedereen een plaats, maar een fotograaf blijft een fotograaf en heeft niet graag dat men zijn naam voor andere doeleinden steelt en bezigt.

    Leg jij dit even uit Erwin Olaf?

  120. Pixeldude
    Pixeldude schreef op woensdag 11 mei 2016 om 13:12  | reageer

    @ Brian,
    Het lijkt me dat je meesters ter hulp moet roepen omdat je er zelf niet meer uitraakt. En wie zegt dat Erwin er niet zoals ik er over denk: ze laten het voor hun ?minderwaardige? -misschien denken ze er zo over - werk over aan mensen in dienst omdat ze hun gave louter en alleen aan fotografie wensen te spenderen. Zij zijn de acteur, de make-up, dat is een werk voor de schminksters.

  121. Brian
    Brian schreef op woensdag 11 mei 2016 om 13:14  | reageer

    @Mabel Amber. Ja natuurlijk werken die mensen op aanwijzing van de fotograaf. Sterker nog, ze zijn er bij in dienst, dus het zou raar zijn als dit niet het geval was.

    In het geval van Steve mcCurry denk ik dat er iets anders is gebeurt dat overigens niet goed te praten is, maar wel enigszins te begrijpen is. Ik heb de man jaren geleden wel eens geïnterviewd en hij vertelde vaak alleen te reizen zijn beelden naar zijn kantoor te sturen waar anderen het klaar maakten voor publicatie. In zijn geval is controle achteraf dus een moeilijk iets want hij is lang niet altijd ergens waar hij een goede infrastructuur heeft om maar data heen en weer te krijgen. Het kan in zijn geval soms weken duren voordat hij weer ergens Internet heeft en dan is het kwaad al geschied.

    Overigens wil ik nog even benadrukken dat iemand die foto's maakt waarvan van te voren bekend is dat er geshopt gaat worden, ook op een andere manier aan het fotograferen is. Zo iemand is dus een fotograaf die meerdere disciplines beheerst, namelijk die van een foto maken die meteen goed is en die van een foto maken die optimaal is voor de nabewerking, maar nog niet meteen goed.

    Een voorbeeld hiervan is bijvoorbeeld concertfotografie (wat ik zelf graag mag doen). Je fotografeert op rechts (zoek maar op wat dit betekend) om vervolgens in Photoshop je beelden weer goed te trekken. Zou je dit niet doen, dan heb je minder dynamisch bereik en meer ruis. Je moet dus als fotograaf al het inbeeldingsvermogen bezitten om te weten hoe je foto gaat worden na bewerking om op deze manier te kunnen fotograferen.

  122. Brian
    Brian schreef op woensdag 11 mei 2016 om 13:18  | reageer

    @pixeldude... Stop alsjeblieft met jezelf belachelijk maken. Ik zal jou niet meer aanhalen... Whahaha

  123. gast
    gast schreef op woensdag 11 mei 2016 om 13:18  | reageer

    Haantjesdiscussie (de laatste paar bijdragen)...

  124. Pixeldude
    Pixeldude schreef op woensdag 11 mei 2016 om 13:25  | reageer

    Inderdaad, haantjesgedrag en ongemanierd. Een typische reactie van mensen die het met woorden niet kunnen halen. Daar doe ik niet aan mee.

  125. Brian
    Brian schreef op woensdag 11 mei 2016 om 13:33  | reageer

    @Mabel Amber. Hier kun je het interview tussen mij en Steve mcCurry terug luisteren. Dit interview hield ik nogal onverwachts in 2009.
    http://www.dslr.nl/podcast/Stevemccurry.mp3

  126. Donald Willemsen
    Profiel Donald Willemsen schreef op woensdag 11 mei 2016 om 13:35  | reageer

    Mannekes, als je lange tenen hebt, kun je beter niet aan een 'discussie' deelnemen. Wie kaatst moet de bal verwachten.

  127. Jozef
    Jozef schreef op woensdag 11 mei 2016 om 13:36  | reageer

    Pixeldude is het haantje, die komt niet met steekhoudende argumenten terwijl Brian alleen maar duidelijke voorbeelden geeft.

  128. Jeannet
    Jeannet schreef op woensdag 11 mei 2016 om 14:16  | reageer

    De foto maak je thuis! Alhoewel er ook velen zijn die het weer wat overdrijven. Blijft toch ook een kwestie van smaak. De mogelinkjes is er en waarom niet gebruiken. Ons oog wil ook wat.

  129. Anton Groeneschey
    Anton Groeneschey schreef op woensdag 11 mei 2016 om 14:42  | reageer

    De fotograaf die vroeger zelf zijn foto's op papier zette was dat een betere fotograaf dan de fotograaf die zijn negatieven naar een fotolab bracht? Ze moesten op papier komen met enkel de ontspanknop indrukken was je er niet er moest iemand nog iets doen voor het een foto was. ergo het rolletje moest ook ontwikkelt worden. in deze tijd zou dat al gauw bewerken heten, het gebeurd immers nadat de foto is genomen en buiten de camera.
    Hoe je dat noemt een laborant of fotograaf is slechts een naam geven aan.
    Wat mij niet aanspreekt is een taal discussie het woord "Shoppograaf." is "leuk" gevonden maar verteld niets, in deze discussie een fotograaf en een laborant/fotobewerker kunnen twee verschillende personen zijn.
    Als de fotograaf zelf de doka ingaat is hij dan plotseling een ander geworden en hoe noem ik iemand die van beroep fotolaborant is maar daarnaast een zeer verdienstelijk fotograaf, zijn zijn foto's minder of slechter omdat hij ze mooier af kan drukken, dan de niet laborant.
    Ik durf de stelling aan dat fotobewerken er gewoon bij hoort.
    Een filter voor de lens heeft zijn doel, toch zou ik dat in het licht van deze discussie, het manipuleren van de werkelijk kunnen noemen.
    Vroeger liet je b.v. met een geelfilter je wolkenlucht beter uit komen (Z/W fotografie) er waren zelfs camera's met ingebouwd geel filter.
    Als ik dat nu in photoshop zou doen is dat plotseling niet eerlijk meer? Denk eens goed na.
    Wil je niet bewerken doe het dan niet, maar hou je kritiek op een ander die het wel doet voor je. zoals is aan getoond het hoort er gewoon bij. de mate waarin heeft meer met smaak te maken dan met het de vraag of het nog fotografie is.
    Een overbewerkt foto staat voor mij gelijk aan een over of onder belichte foto, het is en blijft een foto!

  130. Vincent
    Vincent schreef op woensdag 11 mei 2016 om 14:58  | reageer

    @Jeannet: er zijn heel veel camera's die meteen een heel goed resultaat kunnen geven, zonder bewerking. Laten we nou ook niet gaan doen alsof bewerking een verplichting is, het is gewoon een heel mooie mogelijkheid! En ja, ik weet best dat er in die camera dan ook wel een 'bewerking' plaatsvindt maar dat wil nog niet zeggen dat dat de foto slecht maakt.
    En om nog maar even ouderwets te blijven doen: 'vroeger' konden er met diafilm ook heel mooie foto's gemaakt worden. Zelf ook nog heel vaak gedaan, leuk om te doen!

  131. Pixeldude
    Pixeldude schreef op woensdag 11 mei 2016 om 14:59  | reageer

    Als afscheid van deze discussie, hoe ik het zie:
    In het verleden kenden we een beeldexpressie die fotografie werd genoemd. Eerst werden de analoge foto’s die onder de beste omstandigheden moesten gemaakt worden wat in de donkere kamer en met potlood opgesmukt waarbij deze ‘aanpassingen’ de laatste decennia vergemakkelijkt werden door de intrede van software die te gebruiken is op digitale beelden.
    Het accent verschoof.
    Vandaag wordt vaak ‘een’ beeld vastgelegd dat door aanhoudende bewerkingen met hoogwaardige software ook in een mooi beeld resulteert.
    In het eerste geval primeert de hardware, in het tweede de software.
    Fotografie behoort volgens mij tot het domein van de hardware.
    Voor het software domein van beeldexpressie is nog geen woord gevonden. Ik plak er het begrip ‘Shoppografie’ op (klinkt in ieder geval beter dan Softiegrafie), maar er zijn zeker nog betere benamingen.
    De ene antagonist staat hoofdzakelijk achter zijn camera, de andere zit achter zijn PC (en waarschijnlijk is zitten minder vermoeiend dan staan). En er zijn mensen die kunnen staan en zitten.
    En hiermee, waarschijnlijk tot groot genoegen van meerderen, neem ik niet verder deel aan deze discussie.
    PS: ik gebruik zelf ook Lightroom om een storende elektriciteitsdraad in het landschap of een te opvallend verkeersbord of wat zonnelichtreflecties in de lens weg te werken (en soms accentueer ik zelfs die reflecties).

  132. Vader Gein
    Vader Gein schreef op woensdag 11 mei 2016 om 15:06  | reageer

    Elke keer dat dit onderwerp wordt "besproken" zie je dezelfde reacties. Van puristen tot vrije geesten en van alles er tussenin. En allemaal maar roepen dat ze gelijk hebben. Niemand overtuigt een ander, als er al sprake is van het uitwisselen van argumenten gebeurt dat op een totaal verschillend niveau. Een purist staat niet open voor een andere mening, een vrije geest laat zich niet beperken. Hou er toch mee op. Het is allemaal tijdsverspilling.

  133. Galema
    Galema schreef op woensdag 11 mei 2016 om 15:26  | reageer

    Ik vind het knap van Brian dat hij een pola-filter kan simuleren in PS.

  134. Donald Willemsen
    Profiel Donald Willemsen schreef op woensdag 11 mei 2016 om 15:36  | reageer

    Amai Vader Gein: Wijze woorden, wijze woorden. Mijn.complimenten!

  135. Brian
    Brian schreef op woensdag 11 mei 2016 om 16:04  | reageer

    @Galema Dat is helemaal niet zo moeilijk hoor. Het polarisatie filter dat werd gebruikt in voorbeeld 1 van mijn betoog werd gebruikt om de witte schittering (overbelichting) uit het water weg te halen, niet om een andere licht breking te verkrijgen. Wanneer ik 40 foto's in lagen over elkaar leg en in fotoshop aangeef dat de hoge lichten vervangen dienen te worden voor de onderliggende laag, haal ik de witte (overbelichte) delen weg en vervang ik deze voor goed belicht water.

    Op zich geen moeilijk trucje voor wie Photoshop een beetje kent vrolijk

  136. gast schreef op woensdag 11 mei 2016 om 17:46  | reageer

    Vincent, tuurlijk zijn er hele mooie camera's. Maar als de basis niet goed is...kun je ook met FS of LR er geen goede foto van maken.

  137. Anne
    Anne schreef op woensdag 11 mei 2016 om 17:46  | reageer

    fotografie is een kunstvorm en je kunt naar mijn idee ook niet spreken van het goed of fout uitvoeren hiervan. Als een kunstenaar takjes op een schilderij lijmt kan dit een heel leuk effect geven en hoeft dat niet te betekenen dat diegene geen takjes kan schilderen vrolijk Je creëert een beeld en dat doe je met verschillende middelen. De een gebruikt alleen zijn camera, de ander ook nog computerprogramma's. Het kan allemaal mooi zijn en is puur persoonlijke voorkeur. Waar ik alleen niet van hou is als een foto gebruikt wordt om een bepaald beeld dat mensen ergens van hebben te manipuleren. Ik bedoel dan bijvoorbeeld het vrouwelijk schoonheidsideaal dat gecreëerd wordt door vrouwen 'perfecter' te maken op foto's in tijdschriften dan dat ze daadwerkelijk zijn, waardoor veel vrouwen onzeker over zichzelf zijn.

  138. joket
    joket schreef op donderdag 12 mei 2016 om 00:57  | reageer

    wat is er op tegen, als je een mooi landschap fotografeert en
    het rode paaltje dat er staat weg shopt, de kleur iets opkrikt
    of andere oneffenheden weg shopt en het gefotografeerde recht zet, etc., het is niet echt, nee klopt maar wat is echt. de werkelijke kleuren krijg je toch nooit en je kunt ook door de belichting op je camera te aanpassen 'onechte' kleuren vast leggen.

    vind wel dat je moet aangeven dat je gephotoshopt hebt.

    zou zeggen photoshop er lustig op los als je er blij van wordt en als een ander het ook nog vrolijk van wordt wat maakt 't uit.

  139. Gerard Bolhuis
    Profiel Gerard Bolhuis schreef op donderdag 12 mei 2016 om 07:29  | reageer

    Iemand al bekend met NIK? Prachtige resultaten met slechts een paar muisklikken.

  140. galema
    galema schreef op donderdag 12 mei 2016 om 07:29  | reageer

    @Brian. OK, netjes. Maar de kleursaturatie die een pola kan toevoegen en het blokkeren van verstrooid licht kan je nauwelijks/niet simuleren in PS. Maar ik begrijp wel dat je een fanatieke PS-er bent vrolijk

  141. Anton Groeneschey
    Anton Groeneschey schreef op donderdag 12 mei 2016 om 07:54  | reageer

    Gerard Bolhuis schreef "Iemand al bekend met NIK"
    Ik werk al vele jaren met NIK software, een zeer goed pakket met vele mogelijkheden met plugin's voor PS Lightroom en Aperture. Het NIK pakket is, sindskort, via google gratis verkrijgbaar.
    Ik werk trouwens met meerdere software pakketten, probeer van alles het beste te benutten.
    Een PL filter vervangen in PS? Hier komt bij mij de fotograaf naar boven ik gebruik liever een PL filter op de camera (in het kader van deze discussie, bewerken vooraf).

  142. Gerard Bolhuis
    Profiel Gerard Bolhuis schreef op donderdag 12 mei 2016 om 08:30  | reageer

    @Anton Groeneschey

    Mijn persoonlijke ervaring was, dat ik altijd meer 'verklote' aan een foto met LR. Nu met NIK is dat verleden tijd. Als standalone pakt NIK geen RAW bestanden dus die moet ik eerst apart omzetten in JPEG áls ik alleen met NIK zou werken.

  143. Anton Groeneschey
    Anton Groeneschey schreef op donderdag 12 mei 2016 om 08:50  | reageer

    Gerard , een tip. je kunt ook je bestanden omzetten naar 16 bits Tif daar gaat Nik prima mee om.
    Ter info jpeg is 8 bits, dat is 256 tinten per kleur kanaal RGB.
    16 bits Tif heeft 4069 tinten per kleur kanaal RGB.
    Indien noodzakelijk kan je aan het eind van de rit altijd nog naar een jpeg toe.

  144. Inge
    Inge schreef op donderdag 12 mei 2016 om 09:03  | reageer

    Ben het met Anne eens dat photoshoppen om 'barbies' van echte meisjes te maken (op de foto dan) 'over de grens' is, hoewel het in de reclame en in glossy's etc op grote schaal gebeurt. Ik weet niet of we dat dan allemaal maar normaal moeten vinden. Veel jonge meisjes trappen er toch in en willen ook zo worden (zijn vaak toch al zo onzeker)...

    Wat ik me vaak afvraag: fotografen die veel photoshoppen, altijd in raw schieten en voor wie elke pixel moet kloppen: wat doen jullie dan uiteindelijk met je foto's? Laten jullie ze groot afdrukken, voor jezelf of voor verkoop, of 'eindigen' de meeste van deze platen uiteindelijk toch op flickr of een eigen website?

  145. Anton Groeneschey
    Anton Groeneschey schreef op donderdag 12 mei 2016 om 09:39  | reageer

    beste Inge, persoonlijk vind ik Barbie effect ook niet juist, dat geeft het Photoshopen een beladen naam.
    Maar ook hier waar licht de grens, als er bij mij een oudere dame komt met veel rimpels, dan kan ik die "weg" belichten of in de nabewerking reduceren.
    En wat de pixels die moeten kloppen, voor mij geld dat zeker.
    Ik verkoop nogal eens grote formaten, dus wil ik al mijn foto's goed op stock hebben, zodat ik indien gewenst snel kan uit leveren.
    Nog een algemene opmerking tijdens het bewerken schakel ik veel huldig terug naar het onbewerkte beeld, als je niet oplet ga je gauw te ver. ik wil verbeteren niet veranderen, maar heb geen kritiek op andere benaderingen.

  146. Donald Willemsen
    Profiel Donald Willemsen schreef op donderdag 12 mei 2016 om 11:57  | reageer

    @ Aton Groeneschey. Bij portretten van oudere mensen zal ik nooit de rimpels wegretoucheren. Persoonlijk vind ik dat je dan een deel van het karakter van die oudere weg poetst. Ik vind rimpels passen bij ouderdom en zal ze juist eerder een beetje accentueren door een tikkeltje meer contrast toe te voegen.
    Dat jonge vrouwen er als een barbie moeten uitzien met een wespentaille, (blond) lang haar en een behoorlijke boezem, is omdat (een groot deel van) de MANNEN dat mooi vinden. Dat beeld wordt je dan opgedrongen door de reclamewereld waar alweer die mannen de dienst uitmaken. Men gaat dan al snel vinden dat het zo moet en veel vrouwen voelen de psychologische druk om aan die norm te voldoen. En zo ontstaat al snel anorexia en jonge mannequins die van de catwalk vallen omdat ze niet (genoeg) meer eten.
    Waarom doen we dit elkaar aan? Waarom gebruiken we Photoshop om die ellende te creëren? Waarom mogen wij (mannen en vrouwen) niet meer zijn wie we zijn? Waarom moeten we aan een 'ideaalbeeld' voldoen (mannen met een sixpack en vrouwen met een wespentaille). Wat is er mis aan een pondje meer?
    Laten we stoppen met Photoshop te misbruiken om een zogezegd 'ideaalbeeld' van de mens te creëren. Laten we Photoshop gebruiken om te laten zien dat de mens meer is dan alleen een cadeauverpakking.

  147. Wouter J. van Duin
    Wouter J. van Duin schreef op donderdag 12 mei 2016 om 12:10  | reageer

    Jammer dat het nu ineens veelal gaat over de goede en foute retoucheertechnieken, terwijl Photoshop juist zoveel meer is en de tekst en voorbeelden van Marit ook helemaal niet over die retoucheertechniek van portret-fotografie gingen. Bekijk juist wat die retoucheertechnieken betreft eens de beste tutorials op YouTube. De beste instructeurs waarschuwen juist steeds de lichaams- en gezichtseigen kenmerken en karakteristieken met zorg in tact te laten en juist nooit weg te klonen. Met prachtige technieken als frequency-separation zijn fantastische resultaten mogelijk. De echte kunst daarbij is juist dat niet duidelijk sprake is van zichtbare Photoshop ingrepen. Photoshop is een fantastisch instrumentarium. Maar het verdient een goede fotograaf die er zorgvuldig mee om kan en wil gaan. Daarbij zijn er wat mij betreft wel grenzen aan het toelaatbare bij lichaamsvervorming en portretaantasting, maar niet aan de bijvoorbeeld sprookjesachtige sfeer die Marit veel in haar beelden creëert. Dat is echt zorgvuldige Photoshop-manipulatie van en door een goede fotograaf.

  148. Seventyplus
    Seventyplus schreef op donderdag 12 mei 2016 om 12:25  | reageer

    Ik vind dat een nieuwsfoto nooit bewerkt mag worden, m.u.v. belichting.
    Andere foto's: ik maak met de camera een opname, en thuis maak ik de foto met een fotobewerkingsprogramma. Zie het als een kunstwerk. Dat deden wij altijd al in de analoge doka.

  149. martinphili
    Profiel martinphili schreef op donderdag 12 mei 2016 om 12:26  | reageer

    We blijven er maar mee bezig vrolijk

    Maar fotografen bestaan helemaal niet. Iedereen is plaatjesmaker. En er bestaat helemaal geen definitie van hoe een plaatjesmaker zijn plaatjes moet maken.

  150. Brian
    Brian schreef op donderdag 12 mei 2016 om 14:07  | reageer

    @Galema & @Anton Een Pola filter kan natuurlijk zoveel meer als wat ik in het voorbeeld noemde. Ik zou zelf natuurlijk veel sneller naar een pola filter grijpen dan dat ik dit zou oplossen in Photoshop, alleen wilde ik in mijn voorbeeld aanhalen dat je in het ene geval 4 lagen glas of plastic (of een combinatie hiervan) voor de lens hebt zitten en in het andere geval helemaal niets.

    Het was een gechargeerd voorbeeld om te laten zien dat er situaties zijn waarin Photoshoppen echt in het voordeel kan werken, als je al precies weet wat je wilt bereiken.

    De grootste grap van dit alles is nog wel dat ik persoonlijk amper mijn foto's na bewerk. Ik doe een stukje contrastbeheersing en heel soms een kleine verscherping en dan hebben we het echt wel gehad.

    Ik geloof alleen niet zo in dat onderscheid tussen fotografen die wel- of niet photoshoppen. Ik dank dat iemand die met zijn gereedschap kan omgaan zelf wel het beste weet wanneer hij/zij welk gereedschap moet gebruiken. Een banketbakker zal ook niet overal slagroom op spuiten omdat hij een slagroom machine heeft.

  151. Tony
    Tony schreef op donderdag 12 mei 2016 om 14:58  | reageer

    Iedereen moet lekker doen waar hij/zij zin in heeft. Er is geen 'fout' of 'goed'. Dus als iemand flink wilt knallen in photoshop. Ga je gang. Het wel of niet mooi vinden van het eindresultaat blijft subjectief.

    Heel anders is het indien je journalistieke/persfotografie doet. Dan is retoucheren ongepast.

  152. Tom
    Tom schreef op donderdag 12 mei 2016 om 23:17  | reageer

    Als ik alle meningen lees lijk ik grofweg drie groepen te onderscheiden:
    Groep A: de groep voor wie het gebruik van PS niet verder mag gaan dan wat vroeger in de doka kon
    Groep B: de groep die PS accepteert maar die duidelijk een onderscheid wenst te maken tussen fotografie en shoppografie (cfr. suggestie van pixeldude) met daartussen wellicht een grijze zone. Ik behoor tot deze groep. Voor alle duidelijkheid: ik vind PS geweldig(!) maar ben eerder matig in het gebruik.
    Groep C: de groep voor wie PS een inherent deel van de fotografie uitmaakt in al haar facetten.
    Wat ik vreemd vind aan groep C is dat men het gebruik van PS vurig verdedigt - en ik vind ook dat heel veel argumenten steekhouden en waardevol zijn - maar het lijkt tegelijk dat men op één of andere manier niet wil gezegd hebben dat men foto's (soms zwaar) heeft bewerkt. Vergelijk het een beetje met argumenteren dat een elektrische fiets gewoon deel uitmaakt van het begrip 'fiets', dat daar niets mis mee is, maar niet willen gezegd hebben dat je met een elektrische fiets rijdt. Waarom niet gewoon vermelden bij je foto (of shoppo vrolijk) dat je creatief bent geweest met PS? Je zegt bvb. toch ook welk fototoestel je gebruikte, welke lenzen, filters, eventueel welke film als je analoog schiet, welk ontwikkelproces, je instellingen van diafragma en sluitertijd, de ISO...enz. Waarom dan niet gewoon je andere tools vermelden? Bij HDR vermeldt men makkelijk Photomatix... waarom dan niet PS of GIMP of weet ik veel vermelden?

  153. Mabel Amber
    Profiel  Mabel Amber schreef op donderdag 12 mei 2016 om 23:30  | reageer

    @Tom: citaat "Waarom dan niet gewoon je andere tools vermelden? Bij HDR vermeldt men makkelijk Photomatix... waarom dan niet PS of GIMP of weet ik veel vermelden?"

    Waarom zou je dat doen? Je zette vroeger in de doka-tijd toch ook niet bij iedere foto dat je had doorgedrukt en tegengehouden en filter zus en filter zo had gebruikt en kleurvervreemding had laten toepassen enz.
    Het gaat toch om het eindresultaat? En trouwens, er bestaat ook nog zoiets als .... het geheim van de smid.

    Hoe jij tot jouw foto's komt is jouw zaak, een rondleiding is echt niet nodig. Althans niet met jan en alleman, ik praat over mijn technieken en mijn materialen met een of twee kunstbroeders en -zusters, en daar houdt het bij op.

  154. Wouter J. van Duin
    Wouter J. van Duin schreef op vrijdag 13 mei 2016 om 01:25  | reageer

    Zelfs veel verstokte Lightroom gebruikers, waaronder ook echte erkende deskundige "leraren" of tutorialists (al dan niet als woord zodanig bestaand), erkennen dat voor sommige ingrepen (dodge & burn of doordrukken en tegenhouden) en het verwijderen van bijvoorbeeld hoogspanningslijnen of andere storende delen van een beeld Photoshop de betere keuze is. Omdat dat daarbij kan gebeuren op een extra lege laag boven de basislaag of andere lagen. Voordeel is dat die ingrepen dan makkelijk omkeerbaar zijn of hersteld of ongedaan gemaakt kunnen worden indien nodig.

    Serieuze fotografen (profs en amateurs) stellen zich veelal op het standpunt dat Photoshop-bewerkingen normaal toegestaan zijn (de uitzonderingen bij portretten en bij journalistiek werk vind ik geheel vanzelfsprekend), maar dat "over-processing" (ofwel al te opzichtig bewerken) vermeden dient te worden. Feitelijk zou een eindbeeld op zijn merites beoordeeld moeten (kunnen) worden, waarbij volstrekt niet (meer) van belang is in hoeverre de foto bewerkt is. Daar gaat het immers nu net niet om. Het gaat om het eindbeeld. Dat is nooit een puur beeld direct uit camera want daar is nu eenmaal niets puurs aan. Dat moet uit alle discussies toch inmiddels wel onomstotelijk vast staan. Anders dan veel jonge fotografen, zullen veel oudere fotografen (waaronder ook ik) ooit begonnen zijn met zwart-wit fotografie. Dan is elke discussie toch uitgesloten of dat wel of niet de werkelijkheid weergeeft. De wereld om ons heen is immers niet zwart-wit.

    Jarenlang heb ik mijn foto's geplaatst op Zoom. Dat beviel mij niet meer op enig moment. Tegenwoordig staan wat van mijn foto's op Flickr, maar het meest op Viewbug. In de tags bij de foto's geef ik aan of sprake is van een composite (als meerdere beeldlagen zijn samengevoegd of als textures, presets of effects (Topaz of On1) zijn toegepast als zichtbare beeldelementen). Waar dat niet zo is laat ik die aanduiding (composite of bewerking) achterwege, omdat ik die beschouw als mijn vrijheden als fotograaf (als fotograaf ja, niet al Photoshopper). Ik ben dus niet zo gecharmeerd van een indeling in groepen a, b of c. Ik ben fotograaf en ik bepaal zelf hoe ik mijn foto's bewerk. Daarbij hou ik niemand voor de gek, ook mijzelf niet. Ik beschouw een foto namelijk altijd als representatie en nooit als "werkelijkheid".

  155. Joca
    Joca schreef op vrijdag 13 mei 2016 om 11:21  | reageer

    Photoshop ok. Ik ben amateur fotograaf. Wat voor mij belangrijk is, een zo goed mogelijke foto nemen, door de instellingen v d camera aan te passen. Dat is mijn hobby. Ik gebruik Photoshop slechts voor 10% van mijn foto's, en dan voor kleine aanpassingen. Wat doe je het liefst, een zo goed mogelijke foto nemen of fotoshoppen. Onlangs zag ik 1730 foto's gemaakt door een beroepsfotograaf van een huwelijk.
    Met een duur Canon toestel en alles op auto, soms tot 1000 iso in zonlicht, vermoedelijk iemand die liever fotoshopt dan fotograferen. Om van te janken.Het gefotoshopt resultaat heb ik nog niet gezien.

  156. Donald Willemsen
    Profiel Donald Willemsen schreef op vrijdag 13 mei 2016 om 12:15  | reageer

    Voor mij zijn er een paar belangrijke redenen om PS of lightroom te gebruik. Ik fotografeer in RAW omdat je hiermee de beste kwaliteit van foto hebt. Er twee dingen die ik altijd doe: witbalans corrigeren en verscherpen. Verscherpen is nodig omdat elke camera beschikt over een antimoiréfilter die hoe dan ook voor onscherpte zorgt. Met Ps of Lr is dat perfect te corrigeren. Als je in jpeg fotografeert wordt er tijdens de compressie wel een verscherping autmatisch uitgevoerd om de onscherpte van het antimoiréfilter op te lossen , maar die is mindergoed dan dat je vanuit een raw werkt in Ps of Lr.
    Het corrigeren van de witbalans is meer een soort finetunen om de kleuren zo correct mogeliijk weer te geven.

  157. Wouter J. van Duin
    Wouter J. van Duin schreef op vrijdag 13 mei 2016 om 12:25  | reageer

    @donniebelg
    klein aanvulling tip voor zover van waarde voor wie dan ook:
    volledig juist dat fotograferen in Raw altijd verscherpen nodig maakt. Geeft ook gelijk aan waarom fotograferen in Raw de voorkeur verdient ook wat dit punt betreft. Verscherpen is namelijk iets wat met zorg dient te gebeuren, beter niet via de standaardinstelling in Camera Raw of Lightroom zelfs. Want wat bij de meeste vormen van verscherpen gebeurt is dat de verscherping plaats heeft op de plaatsen met het meeste contrast. Daarom is het wenselijk dat pas te doen aan het eind van het proces en zeker nadat eerst ruisvermindering toegepast is indien nodig. Door het bewerken van een foto, lichter maken van de donkerste delen en openen van de schaduwen kan ruis zelfs aanzienlijk versterkt worden. Als dus verscherpt wordt terwijl nog storende ruis in een beeld aanwezig is dan zal deze juist sterker zichtbaar worden door verscherpen.

  158. Tom
    Tom schreef op vrijdag 13 mei 2016 om 12:31  | reageer

    @Wouter J. van Duin: citaat: "Ik ben dus niet zo gecharmeerd van een indeling in groepen a, b of c".

    Ik ga me er niet aan wagen om je in een groep in te delen ... grapje vrolijk
    Ik maakte enkel die opdeling om wat structuur te brengen in deze chaos van meningen om zo misschien over hetzelfde te kunnen praten en de ander zijn mening te kunnen begrijpen.
    Ik stel namelijk vast dat er een groot spanningsveld is tussen de verschillende strekkingen en dat discussies eerder op het niveau van "emotie" worden gevoerd. Dat leidt tot niets. Ratio kan emotie nooit verslaan. Elkaar proberen te begrijpen is een eerste stap om tot een consensus te kunnen komen. Ik zie in al deze posts weinig inspanning, noch van groep a (sorry Wouter, maar dan weet je wie ik bedoel), noch van groep c om de andere groep te begrijpen.

  159. Jan de B
    Jan de B schreef op vrijdag 13 mei 2016 om 13:11  | reageer

    @ Donniebelg: het klopt niet dat elke camera een anti-moiréfilter (anti-aliasing) heeft, de Fujifilm camera's met X-sensor hebben deze namelijk níet! Over het algemeen worden deze camera's geroemd om hun mooie scherpe beeld. Hoewel veel Fuji-X-fotografen nog steeds vasthouden aan RAW, zijn er ook steeds meer (serieuze) fotografen die schoorvoetend moeten toegeven dat de jpg's uit deze camera's heel erg goed zijn. Camera's worden gewoon steeds beter in het leveren van mooie jpg-beelden (tijden veranderen..), bij Fuji moet je soms erg je best doen om een RAW in Lightroom of Photoshop zó te bewerken dat het eindresultaat dat van de jpg benadert. Ik zie zelf ook niet in waarom wij handmatig iets gaan zitten doen in Photoshop wat zo'n camera gewoon prima kan. Maar ik realiseer me dat dit voor sommigen (en waarschijnlijk velen hier) vloeken in de kerk is....

  160. Donald Willemsen
    Profiel Donald Willemsen schreef op vrijdag 13 mei 2016 om 13:15  | reageer

    @Wouter J. Je hebt gelijk wat de ruis betreft. Daarom kijk ik voor de verscherping naar de ruis. Luminantieruis corrigeren is vaak noodzakelijk en dat doe je best voordat je gaat verscherpen.

  161. Vader Gein
    Vader Gein schreef op vrijdag 13 mei 2016 om 13:18  | reageer

    Jan de B: Ook Fuji is niet in staat om het verschil tussen 8-bit en 12-bit teniet te doen. 16x zoveel lichtwaarden vertaalt zich in een veel grotere belichtingsruimte. Dat heeft niks met geloof te maken.

  162. Donald Willemsen
    Profiel Donald Willemsen schreef op vrijdag 13 mei 2016 om 13:25  | reageer

    @Jan de B. Wat mij betreft mag je vloeken in de kerk. Dat fujicamera's geen antimoiréfilter hebben, weet ik niet. Ik ben geen fujikenner. Maar feit is dat de meeste camera's wel over zo'n filter beschikken.

  163. Tom
    Tom schreef op vrijdag 13 mei 2016 om 13:34  | reageer

    @Jan de B.
    Ik ben niet eens in staat om met ACR, PS of LR de jpeg-kwaliteit van mijn Fuji X te benaderen. Dat lukt me met de beste wil van de wereld niet. Deze kwaliteit is gewoon griezelig goed.
    Lekker eens vloeken in de kerk der shoppografen... grijns vrolijk

  164. Wouter J. van Duin
    Wouter J. van Duin schreef op vrijdag 13 mei 2016 om 13:35  | reageer

    Steeds meer camera's worden uitgebracht zonder antimoiré filter. Dat is begonnen bij de duurdere modellen DSLR-camera's , in elk geval bij Nikon. Maar ook één of meer van de nieuwe premium compact camera's in de nieuwe Nikon DL-serie hebben geen antimoiré filter meer. Eén van de redenen is beslist de hogere scherpte die ontstaat door het achterwege laten van die filtering. Reden waarom het kan is de combinatie van betere kwaliteit sensoren (hogere gevoeligheid) en de betere kwaliteit van lens-componenten en lens-coatings. Het is lang zo geweest dat heel oude lenzen van Nikon en Zeiss ondermeer nog lang beschouwd zijn als de betere lenzen. Pas nu, met nieuwe coatings en betere (computer)berekeningen van de lenscomponenten, ontstaan nieuwe toplenzen, bij verrassing vooralsnog vooral bij Tamron, Sigma en zelfs minder bekende Chinese merken en nog niet echt bij Nikon en Canon. Ook de Sony lenzen zijn nog niet op nivo voor de nieuwe Sony camera's.

  165. Wouter J. van Duin
    Wouter J. van Duin schreef op vrijdag 13 mei 2016 om 14:04  | reageer

    Het zou heel goed kunnen dat bij de jpg-beelden van de Fuji-camera met een ander type sensor niet zo zeer sprake is van een kwalitatief beter beeld dan via ACR, LR of PS-bewerking haalbaar lijkt, maar veelal van een typische Fuji-preset die als voorkeursinstelling moeilijk te reproduceren is in bewerking.
    Dat is niet uitzonderlijk. Dat is een bewuste Fuji-tactiek die al terugvoert tot de oorspronkelijke grote verschillen tussen Fuji-film en Kodak en Echtachrome film wat betreft de kleurinstelling. In het verleden waren er fotografen die alleen met Fuji werkten en fotografen die de groene Fuji beelden juist verafschuwden. Die verschillen in appreciatie zijn van alle tijden. Die hebben weinig te maken met kwaliteit.

    De veel grotere belichtingsspeelruimte en de grotere kleuromvang maken RAW-beelden objectief beter dan JPEG-beelden. Dat zegt niets over de persoonlijke appreciatie van de JPEG-beelden.

  166. Ingrid
    Ingrid schreef op vrijdag 13 mei 2016 om 19:53  | reageer

    Ik heb niets tegen beeldbewerking maar op het moment dat je elementen gaat toevoegen die niet via de camera zijn vastgelegd, vind ik dat je niet meer helemaal kunt spreken van 'fotografie'. Er zijn natuurlijk talloze definities van 'fotografie', maar ik vond deze wel goed weergeven wat ik bedoel: "Fotografie is het met behulp van licht en andere vormen van straling vervaardigen van afbeeldingen van voorwerpen en verschijnselen." Op het moment dat je elementen aan een afbeelding gaat toevoegen die niet via de sensor of lichtgevoelige plaat zijn geregistreerd kun je eigenlijk niet meer echt spreken van 'fotografie'. Er is natuurlijk een heel grijs gebied, maar het versterken en accentueren van elementen die al wel aanwezig waren in je originele foto vind ik toch wat anders dan het 'inplakken' van 'vreemde' elementen. Dus om terug te gaan naar Marits verhaal: deze eerste foto van de waterval is een foto gebleven, maar de laatste 'foto' is voor mij geen 'foto' meer. Van mij hoef je er echt geen kunstmatige benamingen zoals 'shoppografie' op te plakken, maar het gaat meer richting 'grafische vormgeving'.
    Er zijn natuurlijk ook genoeg kunstenaars die fotografie met allerlei andere grafische technieken mengen, dat kun je ook geen fotografie meer noemen vind ik. Dat staat overigens verder helemaal los van een waarde-oordeel hierover.
    Natuurlijk is dit niet helemaal zwart-wit :-P want wat is dan het samenvoegen van 2 foto's? Dat valt voor mij nog wel steeds onder 'fotografie'. Maar het toevoegen van allerlei losse cq 'vreemde' elementen aan een foto maakt het voor mij eerder een vorm van illustreren dan dat je het nog over fotografie als zodanig hebt. Maar niet minder leuk natuurlijk!

  167. RSB
    RSB schreef op vrijdag 13 mei 2016 om 23:40  | reageer

    Tja, waar zal ik beginnen?
    Ik ga "even" 50 jaar terug. Begon toen voorzichtig met de rolfilm 120 (Kodak Brownieboxje en later Agfa Clack en Click)en liet die netjes ontwikkelen en afdrukken. 7 jaar later kon ik van mijn eerste vakantiebaantje mijn eerste kleinbeeldcamera kopen (Zenith EM) en ook deze rolletjes gingen netjes naar de toenmalige ontwikkelcentrales. Deels was ik tevreden met de resultaten, deels niet. Vaak dacht ik dat de meeste foto's net iets extra nodig hadden om bepaalde zaken duidelijker te maken.
    Weer 5 jaar later kreeg ik tijdelijk de beschikking over een doka. Een totaal nieuwe wereld met veel mogelijkheden ging voor mij open. Ik kon mij enigzins verdiepen in de mogelijkheden van de ontwikkel- en afdrukprocessen. En daarin was toen al heel veel mogelijk en werd door professionals (zelfs beroemde topfotografen) en amateurs ook ge- en misbruikt om te bewerken en te optimaliseren.
    Dan praat ik over het negatief langer of korter ontwikkelen en hierin het gebruik van verschillende chemicaliën.
    Dan het belichten van het papier.
    Mogelijkheden te over: uitvergroten (croppen)verschillende lampkleuren, langer versus korter belichten, plaatselijk het licht dempen met je hand of kartonvormen, even bijschijnen met een (evt. gekleurd) lampje, langer of korter gebruik maken van ontwikkel- en/of fixeerbad met daarbij, zeker niet onbelangrijk, weer het gebruik van verschillende chemicaliën.
    Ook het gebruik van verschillende lichtgevoelige papiersoorten kon/kan de nodige wensen bewerkstelligen.
    Zelfs Daguerre en Talbot waren al met verschillende technieken bezig.
    Dus: ..................
    Bewerken en optimaliseren is van alle tijden. Ik bezit nu sinds anderhalf jaar een Canon 700D en volkomen digitaal bezig.
    Ik kan de meningen van puristen waarderen (en ik was lang een van hen), maar technieken van hard- en software gaan vooruit en daar maken we gebruik van. Laten we realistisch blijven; met een digitale spiegelreflex zijn we al bezig met optimalisatie. Anders moeten we allen terug naar de analoge glasplaattechnologie met standaard ontwikkeling (hmm, daar heb ik toch bijzonder mooie platen van gezien).
    Wat blijft bestaan is smaak en persoonlijke interpretatie. Deze zullen bij een ieder weer verschillen, onafhankelijk van de eventuele kleine, grote of geen bewerkingstechnieken.
    Soms of vaker hebben we deze nodig om het plaatje net die 1-10% mooier, leuker of interessanter te maken. Niets mis mee.
    Grootmeesters van de schilderkunst zoals Rembrandt, Vermeer en van Goch zijn in hun tijd al bekritiseerd over penseel, kleurgebruik en compositie en wij zullen ons sowieso al nooit in hun schaduw kunnen staan.
    Heb plezier in de fotografie, als hobbyist of als vakman.
    De invulling en beoordeling is aan jezelf.

  168. Hans
    Hans schreef op zaterdag 14 mei 2016 om 10:51  | reageer

    Photoshop is een must. Maar als je photoshop alleen maar gebruikt om het leveren van goede foto's ben je verkeerd bezig. Goede foto's maak je met een camera en niet met een fotobewerking programma.
    gezeur over het gebruik van dit soort programma's zal er altijd blijven.

  169. Wouter J. van Duin
    Wouter J. van Duin schreef op zaterdag 14 mei 2016 om 21:03  | reageer

    @Hans
    Zit volgens mij een te duidelijk geval van tegenspraak in je eigen reactie. Wel stellen dat photoshop een must is, maar dan vervolgens dat een goede foto met een camera gemaakt wordt. Dit is onjuist. Photoshop is een heel krachtig programma, maar het krijgt echt zijn waarde, net als Lightroom, bij het eerst ontwikkelen van een raw-opname, om juist daaruit het beste, want het meeste, te kunnen halen.

    Dus blijf ik er echt bij dat een foto echt tot zijn recht kan komen door het gebruik van die must die photoshop is.

    Daarnaast is dat zelfde Photoshop ook nog tot heel veel meer in staat.

    Als dat dan geen fotografie meer is dan mag het van mij best zo heten zoals Sebastian Michaels dat in zijn cursus-programma's noemt: Creative Photoshop Artistry en zoals dat ook gepromoot wordt door fotografen/creatief ontwerpers als Joshua Cripps en Blake Rudis (fotografen met een kunst-opleiding als achtergrond).

  170. Ina
    Ina schreef op zaterdag 14 mei 2016 om 22:33  | reageer

    Wow, Marit, je vraag heeft vele reacties uitgelokt, weer blijkt maar weer, er is geen definitie van een fotograaf (net als er geen definitie van een Nederlander is), zoveel mensen, zoveel fotografen, zoveel meningen zijn er. Zelf schaar ik me onder een beginner, maak beperkt gebruik van PS, doodgewoon omdat ik die software nog niet volledig beheers. Eerst wil ik een goede foto, qua instellingen en compositie, nog beter leren maken, daarna pas van een goede foto een betere foto maken mbv oa PS. Door een goede foto wil ik mijn beeld van de werkelijkheid, van dat moment zoals ik het zie weergeven. Als ik foto wens zoals ik die zie en daarvoor PS nodig heb, dan zal ik daar zeker gebruik van maken.

  171. Tony
    Tony schreef op zondag 15 mei 2016 om 11:56  | reageer

    Als hobby fotograaf ben ik een fervent bezoeker van fototentoonstellingen en inderdaad zijn er mensen die beweren dat ze hun foto's niet bewerken in een nabewerkingsprogramma, wat zie je als je dan die mensen hun foto's gaat bestuderen dat ze bijna allemaal bewerkt zijn.
    Voor mij is het duidelijk, vandaag is fotograferen in RAW een must en nabewerken is er een logisch gevolg van.

  172. Mabel Amber
    Profiel  Mabel Amber schreef op zondag 15 mei 2016 om 12:41  | reageer

    @Tony " vandaag is fotograferen in RAW een must"

    Hoe je daar bij? Negentig procent van alle persfotografen schiet in Jpeg. Het enige wat telt is dat het plaatje binnen de kortste keren bij de krant komt, dus denk maar niet dat die hun foto's van de ramp of beroemdheid of wat dan ook, nog eens gaan zitten "nabewerken" op de hotelkamer.
    (Andere discussie natuurlijk maar wat is er eigenlijk mis met Jpeg?)

  173. Wouter J. van Duin
    Wouter J. van Duin schreef op zondag 15 mei 2016 om 13:28  | reageer

    In deze discussie is dat punt al eerder aan de orde geweest hoor. Ja ook jpeg heeft zijn merites en kan soms voordelen hebben.

    Maar zelfs pers- en sportfotografen doen aan Photoshoppen (tot hun schande zelfs algemeen bekend door de slechte voorbeelden).

    Maar fotografen die hun cameratechniek door en door beheersen en bij hun camera ook altijd een laptop hebben en een internet-link om de foto's door te sturen, kunnen ofwel zelf hun eigen presets toepassen, of kunnen de afspraak hebben dat dat op de foto-redactie gebeurt. ook dat is photoshoppen.

    Daarbij is het niet zo dat veel tijd per foto wordt besteed. De preset (tevoren door en door getest na de ontwikkeling door de fotograaf of redactie zelf) doet dan het werk, in batch, voor alle foto's van de shoot tegelijk. Dus nee, echt niet, ook persfotografen gebruiken niet de in-camera opnamen in 90% van de gevallen. Zelfs dat is een romantisch beeld dat al lang tot het verleden behoort.

  174. Anton Groeneschey
    Anton Groeneschey schreef op zondag 15 mei 2016 om 13:40  | reageer

    Inderdaad voor de krant ( grof raster ) wordt heel vaak in jpeg aan geleverd kan veelal van af de camera via smartphone direct verzonden worden, kleinere bestanden dus sneller verzonden.
    Wat er met jpeg mis is? Een heleboel.
    Heb je je wel eens afgevraagd waarom tegenwoordig alle gerenommeerde merken raw hebben toegevoegd aan de format keuze.
    De volgende vraag die je kunt stellen is waarom zijn die bestanden zoveel groter? het antwoord is simpel het grotere bestand bevat vele maanmeer informatie.
    Jpeg is een compressie techniek.
    De beste kwaliteit jpeg is 8 bits dat zijn 256 kleurtinten per kleur kanaal we werken met 3 kleur kanalen rood groen en blauw RGB.
    Raw heeft 4096 tinten per kleur kanaal dus veel meet kleur kleur variatie en tussen tinten vandaar het grotere bestand.
    Ook zijn alle professionele foto pakketten met raw ondersteuning gekomen dat is niet voor niets.

  175. Mabel Amber
    Profiel  Mabel Amber schreef op zondag 15 mei 2016 om 13:45  | reageer

    @Wouter J. van Duin "Dus nee, echt niet, ook persfotografen gebruiken niet de in-camera opnamen in 90% van de gevallen. Zelfs dat is een romantisch beeld dat al lang tot het verleden behoort"

    Echt wel en echt niet.

  176. Mabel Amber
    Profiel  Mabel Amber schreef op zondag 15 mei 2016 om 13:50  | reageer

    Welnee joh, er is niks mis met Jpeg. Dat is een alleen maar een opvatting binnen de fotografie, door sommigen zelfs als "snobistisch" getypeerd.

    Of, met een populair citaat: "Jpeg is for people who like shoot, RAW is for people who like to tinker".

    Liever een Jpeg van een begenadigd fotograaf dan een raw maaksel van eentje die "het" niet heeft.

  177. Wouter J. van Duin
    Wouter J. van Duin schreef op zondag 15 mei 2016 om 14:55  | reageer

    @Mabel Amber:
    Gezien al wat er in deze discussie inmiddels opgemerkt is, met zowel waardering voor de merites van raw-fotografie en van jpg-fotografie, maak je je met deze laatste opmerking mijns inziens nu alleen nog maar belachelijk. Er is wel heel veel te zeggen voor raw, omdat die serieuze beeldbewerking mogelijk maakt. Daarmee is nooit gezegd dat met jpg-fotografie geen uitstekende foto's mogelijk zijn.

  178. Mabel Amber
    Profiel  Mabel Amber schreef op zondag 15 mei 2016 om 15:14  | reageer

    @Wouter J. van Duin:"maak je je met deze laatste opmerking mijns inziens nu alleen nog maar belachelijk."

    Is dat zo? Dus jij kijkt liever naar een slechte foto geschoten in raw dan een prachtig Jpegje... ?
    Ieder het zijne.

    ED. O wacht, je doelt op dat stukje over "shoot" and "tinker". Tja, ik vind dat nu eenmaal, dan maar belachelijk, niks aan te doen.

  179. Donald Willemsen
    Profiel Donald Willemsen schreef op zondag 15 mei 2016 om 15:19  | reageer

    @Mabel Amber. Er is niets mis met jpeg als voor iemand goed genoeg is. Voor mij is de jpeg niet goed genoeg zoals hij uit de camera komt, met welke camera-instelling dan ook. De camera legt soms door de anwezige software in de camera andere accenten dan ik zou willen. Daarom werk ik in RAW. Dan heb ik volledige invloed op het beeld. Bij jpeg kan dat gewoon niet omwille van de compressietechniek die gebruikt wordt. Daarmee veroordeel jouw keuze niet. Voor mij is fotografie meer dan een goed belichte foto schieten met een goede compositie. Voor mij hoort daar het betere digitale doka-werk ook bij. Dat laatste kan enkel als je beschikt over alle pixels beschikt. Bij een jpeg is begrijpelijk een deel van de pixels al verdwenen door compressie, dus ook een groot deel van de kleurschakeringen. Weg is weg en je verliest ook aan detail in de (vooral donkere) kleuren. Dat vindt ik jammer.

  180. Wouter J. van Duin
    Wouter J. van Duin schreef op zondag 15 mei 2016 om 15:28  | reageer

    Inmiddels gaat het hier al lang niet meer om een inhoudelijke discussie. Zoals vaker het geval is lezen lezers de bijdragen van anderen niet of maar half en geven daar dan maar een eigen invulling aan. Het zij zo, maar veel waard is het zo dan niet.

  181. Mabel Amber
    Profiel  Mabel Amber schreef op zondag 15 mei 2016 om 15:45  | reageer

    "geven daar dan maar een eigen invulling aan."

    Ja, dat heet "subjectiviteit" - is wel leuk in discussies, wordt anders zo hetzelfde allemaal vrolijk

  182. henk
    henk schreef op zondag 15 mei 2016 om 18:03  | reageer

    Ik heb gemerkt dat ik op een gegeven moment meer tijd doorbracht achter mijn computer thuis dan met fotograferen zelf, terwijl dat al 30 jaar de hobby is. Buiten zijn en fotograferen, daar gaat het mij om. Ben dus behoorlijk geminderd met Photoshop, zet me 100% in om een foto te maken die zo weinig mogelijk Photoshop nodig heeft. Heb fors geïnvesteerd in filters. Helemaal zonder Photoshop lukt echter nog niet, jammer genoeg......
    Verder vind ik dat iedereen moet doen waar ze zelf blij van worden. Ik kan zwaar ge-Photoshopte beelden vaak ook wel waarderen maar ben zelf gewoon liever buiten met mijn camera.

  183. tvdpid
    Profiel tvdpid schreef op maandag 16 mei 2016 om 09:03  | reageer

    @henk
    Ik had hetzelfde gevoel en daarom heb ik een analoog toestel gekocht en een stel oude lenzen. Nu schiet ik dus o o k ZW-film en ontwikkel ik zelf. Back to basics dus. The real magic. Ik heb hééél vééééél respect voor die analoge fotografen gekregen. Daarom lijkt me Shoppegrafie een mooi woord om het onderscheid te maken tussen fotograferen en pixels bewerken achter een computer ...

  184. Wouter J. van Duin
    Profiel Wouter J. van Duin schreef op maandag 16 mei 2016 om 15:59  | reageer

    In een eerdere reactie heb ik al gewezen op de cursussen van Sebastian Michaels en aan het grote belang van Photoshop. Noemt het dan maar geen fotografie, maar Photocreativity, of Photoartistry, want een geringschattende aanduiding als fotoshoppen vind ik geen recht doen aan het belang van deze fotografische creativiteit.

    Voor wie er meer van wel weten en er eens kennis van zou willen nemen hierbij een link naar de uitgaven met materiaal van de cursisten. In het speciale zwart-wit nummer van maart dit jaar is op bladzijde 97 één van mijn foto-composities opgenomen. Noem het geen fotografie als je dat niet wilt, maar doe er alsjeblieft niet geringschattend over, dat zou dit creatieve werk geen recht doen.

    Hierbij de link naar de uitgaven tot nu toe, waaronder dus ook de speciale zwart-wit uitgave.

    http://thephotoartisticlife.com/

  185. geerjanssen
    Profiel  geerjanssen schreef op dinsdag 22 november 2016 om 18:12  | reageer

    Het maakt niet uit als je maar plezier hebt, alleen als men veel edit
    noem ik het geen fotografie meer maar valt het voor mij onder kunst.
    Kijk maar eens op wiki wat men verstaat onder fotografie.

  186. info@trigona.nl
    Profiel info@trigona.nl schreef op maandag 16 december 2019 om 09:33  | reageer

    Ik denk dat inmiddels Photoshop niet meer zoveel langs geeft voor de meeste mensen. Wel wordt het vaak nog geassoneerd met overdreven aanpassingen van portretten. In de webdesign is het nog steeds een goede aanvulling voor de opmaak.

Deel jouw mening

Let op: Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door geregistreerde bezoekers.
Wil je toch reageren, log in of registreer je dan gratis.
Cursus Luminar AI met Nando Harmsen
Creatieve Technieken met Bart Siebelink
Toon alle artikelen binnen Column

Photofacts wordt mede mogelijk gemaakt door


Ontvang wekelijks fotografietips in je inbox

47.234 fotografie enthousiastelingen ontvangen de tips al!
Meer over de wekelijkse mail. Of blijf op de hoogte via Facebook. Aanmelding beveiligd met Google reCaptcha.

Elja Trum

Elja Trum

Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!

Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.Meer over Photofacts
Om Photofacts.nl goed te laten functioneren maken we gebruik van cookies. Bekijk ons cookiebeleid. akkoord