Te perfect om waar te zijn

maandag 9 februari 2026, 14:41 door Michiel Heijmans | 112x gelezen | 0 reacties

Kan een perfecte foto ook te perfect zijn? En waar herken je dan AI en niet? Waarom gaan we meer analoog schieten en voelen we de behoefte om uit te leggen dat een foto echt is en geen AI? Ik zag een video en schreef er een column over.

De telefoon van mijn zestienjarige dochter viel afgelopen week op de grond. Het scherm kapot, maar het ding deed het nog. "Papa, kun jij een foto maken van mijn kapotte scherm?" vroeg ze. Dus dat deed ik.

Een simpele foto van een gebarsten glazen oppervlak, met reflecties van het plafondlicht erdoorheen. Niks bijzonders.

Later die avond scrollde ik door Instagram en zag een foto die er gewoon te glad uitzag, ingesmeerd met vaseline. Je kent ze wel. Perfect licht, perfecte kleuren, perfecte compositie, te gladde huid en te heldere ogen.

Te perfect eigenlijk. Want dat was het ook. AI-gegenereerd, bleek uit de hashtags. En daar moest ik aan mijn dochters kapotte scherm denken. Aan die scheurtjes, aan dat onvolmaakte beeld dat precies vertelde wat er gebeurd was. Die een waar verhaal vertelde.

Zoals James Popsys zei

De Britse fotograaf James Popsys maakte onlangs een video hierover. Over hoe we moe worden van die hoogglans, van al die gladde perfectie die we dagelijks voorbij zien komen. Hij noemde het "perfect of TE perfect", er is een dunne scheidingslijn, denk ik.

We leven in een tijd waarin je met een paar klikken een perfect beeld kunt maken. Of laten maken door AI. Geen rare schaduwen, geen stofjes op de lens, geen onscherpe achtergrond waar je niet om gevraagd had. Alles klopt, alles is gepolijst. En juist daarom voelt het steeds vaker niet echt meer.

Even een haartje wegwerken

Ik merk het bij mijn eigen werk. Wanneer ik een portret maak tijdens een PAUZE-sessie, dan zit er altijd wel ergens een haarlok verkeerd, of valt het licht niet helemaal zoals ik had gewild. En steeds vaker laat ik dat zitten. Want die kleine onvolkomenheden maken dat een foto "ademt". Ze maken dat je ziet dat er een mens achter de camera stond, op dat moment, in die ruimte.

Het rare is: we weten allemaal dat 100% perfectie niet bestaat. Toch streven we dat na. Ik denk dat dat zeker geldt voor beginnende fotografen of fotografen die zich verliezen in Photoshop. We retoucheren een vlek weg, maken de lucht net iets blauuwer, de huid net iets gladder. Tot het moment dat je niet meer weet waar de werkelijkheid ophoudt en de fantasie begint. Soms kijk je terug naar je originele foto en herken je hem bijna niet meer. Bewerken wordt ons tegenwoordig te makkelijk gemaakt?

Wat is echt en wat niet?

En nu AI foto's kan maken die er écht uitzien, wordt het nog ingewikkelder. Hoe laat je zien dat jouw foto's echt zijn? Sommige fotografen delen nu hun RAW-bestanden erbij, of laten de onbewerkte versie zien naast het eindresultaat. Anderen zijn teruggegaan naar analoog.

Niet omdat digitaal niet goed genoeg zou zijn, maar omdat een analoge foto een verhaal vertelt over het proces. Over die ene rol film, die specifieke camera, dat moment waarop je op de knop drukte zonder direct te weten wat eruit zou komen.

Je ziet het gebeuren op Instagram en andere platforms. Fotografen die onder hun gepolijste eindresultaat hun RAW-bestand zetten met de tekst: "Dit is echt.", of "Geen AI", of die ene hashtag #SOOC (Straight Out Of Camera).

Alsof we ineens moeten bewijzen dat we daadwerkelijk op de sluiterknop hebben gedrukt. Het voelt een beetje als een identiteitscrisis voor ons vak. We zijn van makers verworden tot bewijsleveranciers.

Anna loog of analoog?

En analoog fotograferen? Dat wordt steeds populairder, juist bij jongere fotografen. Niet alleen vanwege de esthetiek van filmkorrel en de kleuren van bepaalde filmsoorten, maar ook vanwege de geloofwaardigheid.

Een analoge foto heeft fysieke aanwezigheid. Er bestaat ergens een negatief van. Je kunt niet zomaar elementen toevoegen of weghalen zonder dat het zichtbaar is. Het is traag, het kost geld per foto, en je weet pas later wat je hebt.

Dat laatste punt is interessant. Bij analoog fotograferen moet je vertrouwen hebben. In jezelf, in je camera, in het moment. Je kunt niet direct controleren of die foto gelukt is, of dat licht goed viel, of die uitdrukking scherp staat. Je drukt af en hoopt. En soms gaat het mis. Maar in die mislukkingen, in die onverwachte resultaten, daar zit vaak meer leven in dan in tien perfect gecomponeerde digitale foto's.

Fotograferen of bewijzen

Ik snap die behoefte. Tegelijkertijd vraag ik me af of we niet te veel bezig zijn met bewijzen. Want uiteindelijk gaat fotografie toch over verbinding? Over het vastleggen van iets wat je raakt, iets wat je wilt delen. Of die foto nu analoog of digitaal is, bewerkt of onbewerkt. Als een foto je iets laat voelen, dan laabt ie je iets voelen. Punt.

Misschien is de oplossing niet om te bewijzen dat onze foto's echt zijn, maar om bewust iets minder perfect te zijn. Om die rare schittering in de lens te laten zitten. Om die takje die net in beeld steekt niet weg te klonen. Om te accepteren dat niet elke foto er hoeft uit te zien alsof ie zo uit een tijdschrift komt. Done is better than perfect, tegenwoordig.

Menselijke imperfecties

Want wat AI niet kan, is imperfectie met intentie. Een AI maakt geen foto's met een scheef perspectief omdat de fotograaf op dat moment geen tijd had om zijn statief goed neer te zetten. Het laat geen bewegingsonscherpte staan omdat het de energie van dat moment weergeeft. Het maakt geen keuze om die overbelichte lucht te accepteren omdat de blik van de geportretteerde belangrijker was.

Die keuzes, die kleine momenten van loslaten, daar zit het menselijke in. Daar zit het verschil tussen een foto die perfect is en een foto die klopt.

Ik denk aan de straatfoto's van Saul Leiter, met die waas van onscherpte en die vreemde kleurvlekken door glas. Of aan de portretten van Diane Arbus, waarin niets opgepoetst wordt maar alles eerlijk is. Zou AI hun werk kunnen maken? Misschien wel, als je het algoritme precies vertelt wat het moet doen. Als je het enorm veel beelden voedt. Maar het zou nog steeds nep zijn, het mist authenticiteit. Het mist intentie.

Intentie

En daar zit volgens mij de kern. Niet in de techniek, niet in de vraag of iets analoog of digitaal is, bewerkt of onbewerkt. Maar in de intentie. In het waarom achter de keuze om iets wel of niet te doen.

Waarom laat ik dit vlekje staan? Waarom accepteer ik die onscherpte? Een reflectie in een bril? Niet omdat ik lui ben of niet beter kan, maar omdat het bij deze foto hoort. Omdat het de foto maakt tot wat ie is, dat ie vertelt wat ik wil vertellen.

Ik denk dat we op een kantelpunt staan. Na jaren van steeds gladdere, steeds gepolijstere beelden, zie ik steeds meer fotografen die de andere kant opgaan. Die bewust kiezen voor korrel, voor ruis, voor die kleine foutjes die een foto menselijk maken. Niet omdat het niet anders kan, maar omdat het niet anders hoeft.

Het lijkt een tegenbeweging tegen het te perfecte. Een soort statement dat zegt: dit is van mij, dit is echt, dit is gebeurd. En het werkt, omdat mensen steeds meer honger hebben naar die echtheid. Naar foto's die niet eruitzien alsof ze uit een catalogus komen, maar alsof ze van iemand zijn. Die geleefd zijn. Foto's van jou. Met jouw blik, jouw keuzes, jouw imperfecties.

Mijn dochters kapotte scherm heb ik niet bewerkt. Die foto staat nu op mijn harde schijf, tussen duizenden andere. Een gebarsten glazen oppervlak met reflecties. Een voorbeeld. Geen banger, geen hoogstandje, verre van. Maar wel een eerlijk beeld van wat er gebeurd is, op dat moment.

En misschien is dat (meer dan) genoeg. En natuurlijk: het scherm hebben we inmiddels vervangen. Je zult je vinger maar openhalen.

Meer weten over Photoshop fotobewerking?

Bestel dan nu direct ons boek de Photoshopbijbel met daarin 101 concrete tips voor fraaie fotobewerking. In combinatie met een Photofacts Academy jaarlidmaatschap heb je helemaal een goede deal.

Op Photofacts Academy vind je 10+ cursussen over Photoshop. Zo heeft Photoshop geen geheimen meer voor je.

» Bestel direct de Photoshopbijbel én een jaar lang toegang tot al onze 125+ cursussen (met korting)

Over de auteur

Michiel is professioneel straatfotograaf en geeft workshops en lezingen over straatfotografie. Hij schrijft columns voor Focus Magazine en is erg actief op Instagram. Daar vind je dagelijks inspiratie en tips voor je eigen straatfotografie!

0 reacties

Deel jouw mening

login of geef je gegevens op

onthoud mijn gegevens

Onjuiste combinatie e-mailadres en wachtwoord.

blijf ingelogd

annuleren

Stuur mij een e-mail bij vervolg reacties

Bekijk ons reactiebeleid.

Ook interessant

• 

  Review: Haida MagSafe Magnetic Filterholder voor smartphones

  door Nando Harmsen

• 

  Photoshop tip: gebruik de exportfunctie

  door Nando Harmsen

• 

  Eindejaarsactie: 60 euro korting + de Lightroombijbel + de Photoshopbijbel

  door Elja Trum

• 

  Een nieuwe cursus over Affinity by Canva

  door Nando Harmsen

• 

  8 Dingen waar je op moet letten bij de overstap naar Affinity

  door Nando Harmsen

Toon alle artikelen binnen Column