Bram Berkien

Schiet ook eens analoog

zondag 13 november 2011, 21:53 door | 9.166x gelezen | 27 reacties

Recent las ik op een fotografie-blog een stukje met als titel: 'waarom de analoge trend onzin is'. Hierin betoogde de schrijver dat de voorliefde die sommige mensen nog altijd of weer koesteren voor analoog fotograferen onzin is, omdat de kwaliteit van digitale foto's die van analoge foto's ondertussen ruim heeft ingehaald.

Ook gaf hij aan dat het niet bijster consequent is dat mensen analoog fotograferen en vervolgens de negatieven scannen, er met Photoshop op los gaan en het resultaat op internet plaatsen.

Ik ga hier niet beargumenteren waarom analoog beter of mooier zou zijn. Ook zal ik niet bestrijden dat aan het digitaliseren van analoge foto's een vrij hypocriet luchtje zit. Waar ik wel voor wil pleiten, is dat het nuttig kan zijn om op film te schieten. Hiervoor heb ik twee argumenten.

Niet oneindig fotograferen


Een van de grootste voordelen van digitaal fotograferen is dat je in principe zo veel foto's kunt maken als je maar wilt. De prijs van geheugenkaarten daalt nog altijd en zeker als je niet in RAW fotografeert kun je met slechts één kaartje een tijd vooruit. Ik ken genoeg amateurfotografen die nog foto's van een jaar geleden op hun kaartje hebben staan, simpelweg omdat ruimtegebrek geen argument meer is om te formatteren.

Dit grote voordeel is wat mij betreft echter ook meteen een groot nadeel: omdat je weet dat je toch praktisch zo veel foto's kunt maken als je wilt, besteed je minder aandacht aan elke afzonderlijke foto. In veel gevallen, zoals bij bewegende onderwerpen (sport) is dat prima. Het is onmogelijk om een raceauto of voetballer in actie goed vast te leggen als je daar slechts één poging voor hebt.

Ook bij portretfotografie is het een voordeel om veel foto's te kunnen maken. Mensen, vooral niet-professionele modellen, zijn zo onvoorspelbaar in hun gezichtsuitdrukking dat je voor de zekerheid maar beter een foto meer dan minder kunt maken. Maar in veel andere gevallen waarbij het onderwerp stil staat kun je het prima met slechts één foto doen.

Mijn stelling is dat mensen, omdat ze weten dat ze toch zo veel foto's kunnen maken als ze willen, minder goed nadenken over de foto. Minder goed nadenken over de compositie, over de belichting, over de kleuren, over het contrast, over de houding van modellen. De procedure is vaak: eerst een aantal keer klikken, kijken naar het resultaat, nog een paar keer klikken en dan pas nadenken over wat er niet goed is, wat hun visie is voor de foto en hoe die het beste kan worden vertaald naar een compositie.

Als je weet dat je maar één rolletje hebt met daarop 36 opnamemogelijkheden, ga je automatisch beter nadenken voordat je een foto maakt. Uiteraard kan dat ook met een digitale camera, maar de verleiding is dan groot om toch van de zelfopgelegde beperking af te wijken. Een analoge camera dwingt je om na te denken.

Analoge vakantiefoto

Denk voordat je schiet


De Engelse taal kent een mooi begrip voor mensen die onmiddellijk nadat ze een foto hebben gemaakt het resultaat bekijken: chimping. Waar de uitdrukking vandaan komt is niet geheel duidelijk, maar men veronderstelt dat chimping ongeveer is als hoe een aap verbijsterd naar zijn eigen foto zou kijken op het schermpje.

Op zichzelf kan chimping niet zo veel kwaad, maar de kans bestaat wel dat je er een volgend moment dat zich recht voor je neus voltrekt mee mist. Belangrijker nog, net als hierboven beschreven: het leidt er toe dat je als fotograaf niet meer nadenkt voordat je een foto maakt.

Fotograferen wordt een trial-and-error proces, terwijl veel mankementen in foto's eenvoudig vermeden kunnen worden als de fotograaf voor hij een foto heeft gemaakt beter nadenkt en kijkt. Uiteraard wordt dit steeds minder naarmate je je als fotograaf verder ontwikkelt, maar zolang je nog in het groeiproces zit, is dit punt relevant.

Waar bij een digitale camera een LCD-schermpje prijkt, zie ik bij mijn analoge camera slechts een zwarte plastic achterkant. Nadat je met een analoge camera een foto maakt, kun je praktisch op geen enkele manier controleren of de belichting inderdaad goed was en terugkijken hoe de compositie er uit ziet.

Enorm vervelend inderdaad, maar ook een beperking die je er toe dwingt om na te denken voordat je een foto maakt. Wederom, je kunt er voor kiezen om je foto niet terug te kijken op je digitale camera, maar de ervaring (mijn eigen ervaring) leert dat dan toch soms de verleiding te groot wordt. Juist bij foto's die wat lastiger zijn wat betreft belichting en compositie. En juist bij die foto's kan het nuttig zijn om gedwongen te worden eerst goed na te denken.

Analoge vakantiefoto

Limitaties


Het punt dat ik probeer te maken is niet dat je analoog zou moeten fotograferen, in plaats van digitaal. Analoog fotograferen is naar mijn mening niet meer realistisch voor professionele fotografen, tenzij je Anton Corbijn heet of enorm koppig bent en denkt dat klanten het zeer op prijs stellen dat je analoog werkt.

De workflow is traag en bewerkelijk en de kosten van film en doka zijn hoog (hoewel een computer, bewerkingssoftware en externe opslag ook niet goedkoop zijn). Voor werk in opdracht is analoog fotograferen niet realistisch. Maar voor fotografen die niet in opdracht werken, of voor professionele fotografen die zich verder willen ontwikkelen, moedig ik het maken van vrij werk op film aan.

Vanwege de twee beperkingen die ik hierboven beschreef, word je gedwongen om veel beter na te denken over wat je met de foto wilt en hoe je dat kunt bereiken. Wat is het belangrijkste onderwerp in de foto, waar plaats ik dit onderwerp, hoe belicht ik het onderwerp, welke beeldelementen wil ik wel en niet in beeld, wat is de sfeer die ik op wil roepen, wat is mijn visie voor deze foto? Daarnaast is het ook gewoon heel leuk om als het ware met een handicap te fotograferen, het daagt je uit, ook om creatiever te zijn.

Zelf neem ik af en toe een analoge camera mee, bijvoorbeeld op een vrije middag, of op vakantie als ik weet dat er toch tal van anderen zijn die een digitale camera meenemen voor de obligate sfeerfoto's. De foto's bij dit artikel maakte ik in Griekenland met een 50mm lens, de enige lens die ik bij me had. Ook jezelf beperken tot één brandpuntsafstand is overigens een goede oefening, maar dat is weer een heel ander verhaal..

Bram Berkien

Over de auteur

Bram is een zelfstandig fotograaf uit Eindhoven die zich richt op filmische series en ongeposeerde aansprekende zwart-wit portretten. Met zijn werk richt hij zich op eigenzinnige merken, bedrijven en personen. Zijn werk is te zien op bramberkien.nl.

27 reacties

  1. Andy
    Andy schreef op zondag 13 november 2011 om 22:41

    Doe ik zelf ook af en toe, exact om de reden die je aanhaalt: wat meer nadenken over de foto! Het is grappig hoe je (zeker in het begin) gaat gaan "chimpen" bij een analoge camera en toch wel even teleurgesteld bent vrolijk.

    Als ik een super dankbaar onderwerp vind op mijn tocht, dan ben ik toch blij dat ik mijn digitale camera mee heb: snellere feedback enz. Daarenboven raakt mijn filmrolletje niet snel genoeg op, waardoor feedback nog een pak langer duurt...

  2. gast schreef op zondag 13 november 2011 om 22:42

    lekker veel stof op je foto's

  3. LJB Fotografie
    Profiel LJB Fotografie schreef op zondag 13 november 2011 om 23:05

    Mooi artikel @Bram! Ik zit er zelf over na te denken om een analoge camera te kopen. Ik heb de analoge tijd niet echt bewust mee gemaakt. Maar de tijd voor je foto nemen is inderdaad een belangrijk punt. En ik wil het inzetten juist bij portretten. Dat leert me goed kijken naar compositie en licht.
    Analoog erbij doen, is denk ik goed voor elke fotograaf. Of je moet inderdaad sportfotograaf zijn.

  4. fredkok
    Profiel fredkok schreef op zondag 13 november 2011 om 23:07

    Ja, helemaal terecht. Fotografie wordt ook wel de kunst van kijken genoemd. Het is vergissing om te denken dat als je wijsvinger op de sluiterknop zit vastgeplakt, je dan vanzelf altijd wel de goede foto er tussen hebt zitten. "niet geschoten is altijd mis" zal best wel eens een lucky shot opleveren, maar het is niet de weg naar betere fotografie. Een aardige tussenweg: maak met twee duimen en wijsvingers een "kader" en kijk daar doorheen. Bepaal dan of het beeld de moeite van een foto waard is en je zal zien dat het antwoord vaak nee is.

Deel jouw mening

Let op: Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door geregistreerde bezoekers.
Wil je toch reageren, log in of registreer je dan gratis.
Toon alle artikelen binnen Column

Photofacts wordt mede mogelijk gemaakt door


Ontvang wekelijks fotografietips in je inbox

52.651 fotografie enthousiastelingen ontvangen de tips al!
Meer over de wekelijkse mail. Of blijf op de hoogte via Twitter of Facebook.


Elja Trum

Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!

Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.Meer over Photofacts
Om Photofacts.nl goed te laten functioneren maken we gebruik van cookies. Bekijk ons cookiebeleid. akkoord
sluiten

Mis het gratis fotografie eBook niet!

52.651 fotografen ontvangen onze wekelijkse fototips al. Schrijf je in en ontvang gratis het eBook '25 Tips voor het Fotograferen van Kinderen'.