Actie: word VIP lid (nieuw!) met 50 euro korting. Meer info of direct aanmelden
Nando Harmsen

Is het nodig om voor een objectief met een grote lensopening te kiezen?

maandag 7 december 2020, 20:40 door | 8.302x gelezen | 28 reacties

Het is heel erg verleidelijk om een objectief te kiezen met een hele grote maximale lensopening. Als het kan f/2,8 en liever nog grotere lensopeningen als je voor een vast brandpunt kiest. Maar is het nodig om voor die grote lensopening te kiezen? In dit artikel probeer ik hier een antwoord op te geven.

Het eerste objectief dat ik naast mijn 'kitlens' kocht was een Canon EF 70-200mm f/2,8L IS USM. De naam is een hele mondvol, maar het betekende in feite dat ik een zoomobjectief had gekozen met een maximale lensopening van f/2,8 over het totale zoombereik.

Dit objectief is groot, zwaar, heel erg wit, en bijzonder opvallend. Zozeer zelfs, dat mensen onder de indruk waren als ze mij met dit objectief zagen. Ik had ook voor een dergelijk objectief kunnen kiezen met een maximale lensopening van f/4. Die was weliswaar ook wit, maar beduidend goedkoper, kleiner, en vooral lichter.

Nando large apertures 07.JPG

De Canon EF 70-200mm f/2,8L IS USM, een enorm groot en zwaar objectief met een grote lensopening.

Sinds die tijd heb ik bij vrijwel elk zoom objectief dat ik kocht gekozen voor diafragma f/2,8 als grootste lensopening.

Behalve de Canon EF 17-40mm f/4L IS USM, die als grootste lensopening natuurlijk f/4 had. Voor de vaste brandpunt objectieven koos ik de f/1,4 versies, of de f/2 versie, of zelfs de f/1,2 versie.

Deze keuze heeft me een fantastische verzameling objectieven opgeleverd, die ik met heel veel plezier heb gebruikt, en waarvan ik de nieuwe modellen die uitgebracht werden ook nog met heel veel enthousiasme op mijn camera zet. Maar tegelijkertijd heeft het me handenvol geld gekost en een hele zware fototas, terwijl ze niet per se de best mogelijke kwaliteit opleveren.

Nando large apertures 04

Een set vaste brandpunten met grote lensopeningen. Fantastische objectieven, waar een prijskaartje aan hangt. Investeer er alleen in als je het ook echt nodig hebt.

Voordelen van objectieven met een grote lensopening


Waarom heb ik dan toch voor deze objectieven gekozen? Om die vraag te beantwoorden, wil ik eerst opsommen welke voordelen een objectief met een grote lensopening hebben.

  • Fotograferen met een extreem kleine scherptediepte en hele prettige bokeh
  • Fotograferen in donkere omgevingen en toch voldoende licht kunnen vangen
  • Snellere sluitertijden kunnen bereiken in donkere omgevingen
  • Optimaal gebruik maken van de autofocus mogelijkheden van je camera


Deze redenen had jij misschien ook kunnen bedenken, en misschien weet je nog een paar redenen waarom er voor een objectief met een grote lensopening gekozen zou kunnen worden. Maar er zijn ook wat dingen waar je toch wel rekening mee moet houden.

Nando large apertures 02

Grote lensopeningen geven de mogelijkheid tot een kleine scherptediepte. Je hebt het echter niet altijd nodig. (EF 85mm - ISO100 - f/1,4 - 1/500 sec)


Nadelen van objectieven met een grote lensopening


Allereerst is het goed om te beseffen dat een objectief met een extreem grote lensopening niet altijd de beste kwaliteit levert. Een goed voorbeeld is de Canon EF 85mm f/1,2L II, die achter bleef op de veel goedkopere Canon EF 85mm f/1,8.

Daarbij kwamen nog heel wat meer nadelen, die in feite als algemeen voor objectieven met hele grote lensopeningen gelden.

1. De prijs



Objectieven met een grote lensopening zijn duur. Soms zelfs extreem duur. Dit is niet vreemd, want om veel licht door een objectief te laten gaan is veel glas nodig. Grote lenzen zijn moeilijker te maken, en bovendien ingewikkelder om eventuele lensfouten op te vangen.

Door de grotere lenzen zal een dergelijk objectief ook groter worden, en zwaarder uitgevoerd. Bovendien zal de autofocus de grotere lenzen moeten verplaatsen, en meer massa verplaatsen betekent dat de autofocus motor zwaarder uitgevoerd en sterker moet zijn.

3D feel in landscape 03

Ook in landschappen kan een kleine scherptediepte werken, maar veel vaker is een grotere scherptediepte gewenst. (EF 35mm - ISO100 - f/1,4 - 1/200 sec)

Dit alles betekent dat een objectief met een grote lensopening meer kost om te produceren. En dat merken we dubbel en dik in de prijs.

2. Het formaat en het gewicht


Ik heb het al genoemd in de bovenstaande reden: meer glas en bijkomende noodzaken in constructie zorgt ervoor dat de meeste objectieven met grote lensopeningen groot en zwaar zijn. Dit kan een belemmering zijn.

Een objectief van meer dan één kilogram op je camera, of een objectief van 500 gram lijkt niet zoveel uit te maken, maar in werkelijkheid is dat verschil enorm.

Nando large apertures 01

De EF 85mm f/1,4 is het objectief dat mijn f/1,2 versie heeft vervangen. Het is een groot en zwaar objectief, juist vanwege de enorme hoeveelheid glas dat nodig is.

3. Snel, weinig licht, weinig scherptediepte



Een objectief met een grote lensopening mag dan goed kunnen scherpstellen en snelle sluitertijden opleveren in situaties met weinig licht, het levert ook een hele kleine scherptediepte op. Die kan zo klein zijn, dat het soms niet werkbaar maakt.

Nando large apertures 06

Bij portretten kan een kleine scherptediepte mooie effecten opleveren, maar vaak genoeg kan de scherptediepte ook te klein zijn. Een nauwkeurige scherpstelling is uitermate belangrijk (EF 85mm - ISO100 - f/1,4 - 1/320)

Een kleine scherptediepte betekent niet alleen dat slechts een klein deel in beeld scherp is, het betekent ook dat de scherpstelling heel erg nauwkeurig moet gebeuren.

Als ik als voorbeeld een portret neem, dan betekent niet goed scherpstellen dat slechts één oog scherp is, en de neus niet. Of de neus is scherp en de ogen niet.

Een ander voorbeeld is het fotograferen van grotere groepen mensen, bij een bruiloft bijvoorbeeld. Een grote lensopening kan voorkomen dat je flits moet gebruiken, maar het betekent ook dat je slechts één persoon scherp in beeld hebt, of een deel van die pesoon.

4. Een betere kwaliteit


Het gebruik van de grootste lensopening betekent dat je rekening moet houden met allerlei lensfouten. Vignetering is vaak zichtbaar aanwezig bij een grote lensopening, en onscherpte kan ontstaan in de hoeken van het beeld, hoewel dat misschien door de kleine scherptediepte gemaskeerd wordt.

De kans op chromatische aberraties en fringing, waarbij je allerlei rode, blauwe of groene randen om contrastrijke overgangen kunt krijgen, zal vaak ook meer aanwezig zijn in een beeld bij een grote lensopening.

EF85L versus EF85L   foto 14

Twee Canon 85mm objectieven naast elkaar. Links de f/1,2L en rechts de f/1,4L. Bij deze lensopening is de kwaliteit van de foto nooit optimaal. De natuurkundige wetten verhinderen dit, hoewel fabrikanten er alles aan doen om de kwaliteit beter en beter te maken.

Door je diafragma verder dicht te draaien, zullen die fouten dus vaak verdwijnen, tot de sweet spot behaald wordt, het diafragma waarbij de scherpte van je objectief optimaal is. Objectieven die een iets kleinere lensopening hebben, zoals f/1,8 in plaats van f/1,4 leveren daarom vaak al bij de grootste lensopening een betere kwaliteit.

Moet je een objectief met een grote lensopening kiezen, of toch niet?


Hoewel het natuurlijk een heel erg persoonlijke keuze is, denk ik niet dat het per se nodig is om te investeren in objectieven met een enorm grote lensopening. Het is verstandig om eerst naar je eigen soort fotografie te kijken, voordat je een keuze maakt voor welk objectief je kiest.

Hou je ervan om foto's te maken met een extreem kleine scherptediepte? Dan is het natuurlijk nodig om de investering te maken. Maar als je voornamelijk studio werk verricht waarbij je ergens tussen f/5,6 en f/11 fotografeert, dan is een investering in een objectief met een grote lensopening niet echt nodig.

Nando large apertures 03

Deze foto is gemaakt met 85mm en f/2,5. Dit is dus niet met de maximale lensopening. In de meeste gevallen heb je geen extreme scherptediepte nodig, en voldoet bijvoorbeeld f/2,8 of f/4 om de achtergrond weg te laten vallen. (EF 85mm - ISO100 - f/2,5 - 1/320 - flitser in softbox

Fotografeer je graag landschappen, dan zal je vaak een wat grotere scherptediepte gebruiken. Een f/2,8 zoomobjectief heeft dan nauwelijks meerwaarde, zeker niet als je groothoek gebruikt. Je bent net zo goed af met een f/4 objectief.

Gebruik je die objectieven echter tijdens een bruiloft, of een feest, dan kan die ene stop extra licht heel veel nut hebben.

Een fotograaf die graag een nachtelijke sterrenhemel wil fotograferen, zal dan weer beter uit zijn met een objectief met een grote lensopening. Desnoods draai je het diafragma een stop verder dicht, zodat je minder last hebt van vignetering. Zoek daar met beste objectief voor uit.

Sized NH20170225 235829

Voor sterrenfotografie, al dan niet met het noorderlicht, is een lichtgevoelig objectief erg fijn. In dit geval had ik een f/2,8 objectief. Met een f/1,4 objectief had ik dezelfde foto kunnen maken met ISO1600 in plaats van ISO6400 (EF24-70mm @ 24mm - ISO6400 - f/2,8 - 6 seconden)


Fotografen die veel reizen zullen ook liever een kleiner, lichter objectief gebruiken. Drie objectieven van elk meer dan een kilo, of drie objectieven die samen nog geen anderhalve kilo wegen is een enorm verschil.

Kies wat jij nodig hebt, maar kies verstandig


De keuze is natuurlijk aan jou. Je moet zelf een beslissing nemen of een objectief met een hele grote lensopening voor jou geschikt is.

Maar kies verstandig, en laat je niet teveel beïnvloeden door alle verhalen over hoeveel beter je uit zou zijn met een lichtsterk objectief. Ze zijn niet per se beter, en hebben misschien meer nadelen dan voordelen voor je.

Welke objectieven gebruik jij het liefst, met een grote of een minder grote lensopening? Heb je daar bewust voor gekozen, of toch niet?

Ik nodig je uit om je ervaring en mening in een reactie onder dit bericht te delen.

Nando Harmsen

Over de auteur

Nando Harmsen fotografeert al meer dan 40 jaar. Zijn specialisme ligt bij bruidsreportages en landschapsfotografie. Daarnaast geeft Nando lezingen, workshops, masterclasses, fotoreizen, en maakt regelmatig reviews van nieuwe en leuke apparatuur.

GRATIS E-BOEK

25 Tips voor Fotografen

Praktische tips over apparatuur, camera-instellingen, compositie, nabewerking en flitsen. Je ontdekt:

Wat de beste camera is om mee te fotograferen

Hoe je de juiste belichting instelt, ook als je camera het even niet meer weet.

Een tip die ervoor zorgt dat jouw foto's direct aanspreken, zonder ingewikkelde techniek.

ebook: 25 Tips voor Fotografen

Gratis e-boek: 25 Tips voor Fotografen.

Maak indruk met jouw foto's!

Ontvang kosteloos wekelijks fotografietips en direct mijn e-boek met 25 tips voor betere foto's.

ebook: 25 Tips voor Fotografen
Je naam Je e-mailadres

28 reacties

  1. Mac
    Mac schreef op dinsdag 8 december 2020 om 08:27

    Ik zie eigenlijk altijd 1 grote fout in artikelen over lenzen met grote lensopening.

    Er wordt steeds gepraat over bokeh scherpte etc. Maar dat je een lens met groete lensopening koopt, betekent niet dat je dat ook moet gebruiken. Je kan ook met lenzen met grote opening namelijk ook knijpen. Je hoeft niet niet met volle opening te fotograferen.
    De grootste reden voor mij om lenzen met grote opening te hebben is omdat ze meer licht doorlaten, en scherpstellen etc dan een stuk makkelijker is, ook in een studio of bij landschapsfotogarie. Dat wil dus niet zeggen dat ik met volle opening de foto zal maken.
    Ik heb ook lenzen van f4 of kleiner, die zijn inderdaad lichter en dus makkelijker mee te nemen. En daar heb ik ze dus dan ook inderdaad voor.

    Ik heb wel een vraagje over de de canon lenzen Hoe is de beeldkwaliteit van de 1.2 op f1.8. Want als je veel op f1.8 zult fotograferem, en de kwaliteit van de 1.2 is beter op f1.8 dan die van de 1.8 vol open, kan het beter zijn om de 1.2 te kopen. als je het kan betalen en het gewicht mee wilt hebben.

  2. Tom
    Tom schreef op dinsdag 8 december 2020 om 09:06

    Je schrijft: "Hou je ervan om foto's te maken met een extreem kleine lensopening? Dan is het natuurlijk nodig om de investering te maken." Ik neem aan dat je een grote lensopening bedoelt?

  3. Nando
    Profiel  Nando schreef op dinsdag 8 december 2020 om 09:40

    @Mac:
    Dat verschil in scherpstellen merk je in de praktijk niet. In de meeste gevallen is de camera de bottelneck.

  4. Nando
    Profiel  Nando schreef op dinsdag 8 december 2020 om 09:42

    @Tom:
    Ik wilde schrijven: extreem kleine scherptediepte. Dank je voor je oplettendheid, ik heb het aangepast

Deel jouw mening

Let op: Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door geregistreerde bezoekers.
Wil je toch reageren, log in of registreer je dan gratis.
Toon alle artikelen binnen Persoonlijk

Photofacts wordt mede mogelijk gemaakt door


Ontvang wekelijks fotografietips in je inbox

52.425 fotografie enthousiastelingen ontvangen de tips al!
Meer over de wekelijkse mail. Of blijf op de hoogte via Facebook. Aanmelding beveiligd met Google reCaptcha.

Elja Trum

Elja Trum

Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!

Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.Meer over Photofacts
Om Photofacts.nl goed te laten functioneren maken we gebruik van cookies. Bekijk ons cookiebeleid. akkoord