Tot 28 februari een gratis 30x45 dibond afdruk bij een jaarlidmaatschap op Photofacts Academy. Ontdek hoe.
Elja Trum

10 tips voor het maken van panoramafoto's

maandag 19 mei 2014, 23:51 door | 25,409x gelezen | 13 reacties

Afgelopen weekend heb ik op Fotofestival Epe een workshop gegeven over 360 graden panorama's. Daarbij zaten natuurlijk ook een boel tips die nuttige zijn voor panoramafotografie in het algemeen. Voor iedereen die wel eens een panoramafoto wilt maken hier een tiental praktische tips om je panoramafoto's te verbeteren.

1. Fotografeer in de (staande) portretstand


Met portretstand doel ik hierbij op de oriŽntatie van je camera (staand in plaats van liggend), niet op een voorkeuze-instelling van je camera. Het voordeel van de portretstand is dat je uiteindelijke panoramafoto veel hoger zal zijn.

Panorama lefkas

2. Gebruik een statief


Natuurlijk kun je een panoramafoto vanuit de hand nemen, maar wil je meer precisie of een grotere panorama maken dan kun je beter vanaf statief werken. Een statief maakt het ook makkelijker om met langere sluitertijden te fotograferen.

Wil je panoramafoto's maken die helemaal rond gaan dan heb je voor een perfecte panorama zeker een statief nodig met een speciale panoramakop. Bij een dergelijk kop kun je jouw camera precies om het zogenoemde 'nodal point' van je camera laten draaien.

Het nodal point is het punt in je objectief waar de lichtstralen elkaar kruisen. Wanneer je precies rond dit punt draait kun je perfecte panorama's maken die volledig rond gaan. Eenvoudige panoramakoppen zorgen ervoor dat je probleemloos een cilindrische panorama kunt maken. Met de geavanceerdere modellen kun je zelfs 360 graden panorama's maken; dan kun je ook naar boven en naar beneden kijken.

Manfrotto 303 SPH

3. Stel handmatig in


Bij het maken van een panoramafoto kun je het beste volledig handmatig je camera instellen. Zodra je de camera de instellingen laat bepalen zal deze bij elke foto die je maakt (waarschijnlijk) net iets verschillen.

De ene foto zal dan bijvoorbeeld net iets donkerder zijn, net iets minder scherptediepte of net een andere kleurtemperatuur dan de andere. Bij het aan elkaar plakken zijn kleine verschillen vaak (automatisch) op te lossen, maar als je deze problemen kunt voorkomen door handmatig al je instellingen te kiezen..

Omdat je in meerdere richtingen fotografeert zal je waarschijnlijk zowel donkere (schaduwen) als lichtere (zon) delen fotograferen. Je wilt voorkomen dat de lichten delen uitbijten of dat de donkere delen dichtlopen. Daarom is het slim om voordat je de panorama maakt eerst te meten hoe het licht gemiddeld gezien in je gehele panorama zal zijn.

Je kunt hiervoor gewoon je camera gebruiken. In de handmatige stand laat je camera zien hoeveel de lichtmeter afwijkt van de ingestelde belichtingswaarden. Houd de sluiter half ingedrukt terwijl je door de volledige scene van je panorama beweegt (gelijk aan hoe je de panorama zelf wilt gaan schieten).

Kijk naar welke kanten de meter uitschiet en probeer gemiddeld gezien rond het midden uit te komen waarbij de maxima en minima een beide kanten van de gemiddelde meting ongeveer even ver uitslaan.

4. Schakel de autofocus uit


De scherpstelling in je foto is ook iets dat je handmatig moet doen. Als op de ene foto de achtergrond onscherp is en op de andere scherp, dan wordt het lastig om de foto's goed aan elkaar te plakken. En lukt dat wel, dan ziet het er nog niet al te best uit.

Stel daarom handmatig scherp of gebruik eerst de autofocus om je scherpstelpunt te bepalen en schakel daarna, voor het nemen van de foto's, de autofocus uit.

5. Werk met een waterpasje


Wanneer je een panoramafoto aan elkaar plakt houd je altijd wat beeld over aan de randen. Je kunt dit minimaliseren door de foto's zo goed mogelijk in een rechte lijn naast elkaar te maken. Een waterpasje kan hierbij helpen.

Veel statiefkoppen hebben een ingebouwde waterpas die prima te gebruiken is. Heeft jou statief dat niet, dan kun je ook voor een paar euro een waterpasje kopen die je in je flitsschoen kunt schuiven. Zo kun je er toch eenvoudig voor zorgen dat je de camera recht houdt.

Nikon hama waterpas

Veel digitale camera's hebben overigens zelf ook een digitale waterpas ingebouwd. Uiteraard kun je deze ook gebruiken als hulpmiddel om de foto's op gelijk niveau te maken.

6. Zorg voor voldoende overlap


Om de foto's aan elkaar te plakken heb je overlap tussen de foto's nodig. Het programma (of jijzelf als je handmatig werkt) moet punten kunnen vinden die op beide foto's overeenkomen. Zo kan er bepaald worden waar de foto's geplakt moeten worden.

Door te zorgen voor ongeveer 30 procent overlap tussen foto's is er voldoende informatie om de beelden aan elkaar te plakken. Mocht er in je panorama een groot egaal vlak zitten, zoals een muur, dan is het slim om extra goed op de overlap te letten. Die mag dan ook best wat meer dan 30 procent zijn. Een kale witte muur is bijna onmogelijk te plakken..

7. Controleer of je camera een panoramafunctie heeft


Misschien had ik deze tip iets eerder moeten noemen. Als je camera een panoramafunctie heeft wordt namelijk veel van het werk al uit handen genomen.

De panoramafunctie vind je vooral op compactcamera's. Hierbij helpt de camera je een goede panorama te maken door op het display direct te laten zien hoe de foto's op elkaar aansluiten. Vaak inclusief instructies over hoe je de camera moet houden.

8. Lege panorama's met lange sluitertijden


Wil je graag een mooie panorama maken, maar zonder allerlei wandelende mensen of rijdende auto's in beeld? Je kunt dan gebruik maken van een lange sluitertijd om bewegende onderwerpen in je foto te wissen.

Door bijvoorbeeld een sluitertijd van 30 seconden aan te houden zal iedereen die in die tijd door het beeld beweegt niet te zien zijn in de foto. Geen bewegende onderwerpen in beeld maakt het een stuk gemakkelijker om de foto's later aan elkaar te plakken.

Je kunt een grijsfilter (ook wel ND filter genoemd) gebruiken om overdag toch zulke lange sluitertijden te krijgen.

9. Laat de computer het plakwerk doen


Natuurlijk kun je een panorama handmatig aan elkaar plakken, maar het is wel monnikenwerk. Photoshop beschikt over een uitstekende plakfunctie voor panorama's. Ga naar 'Bestand' -> 'Automatisch' -> 'Photomerge'. De 'auto' stand doet het doorgaans uitstekend.

Geen Photoshop? Probeer het eens met het progranmma Autostitch. Gratis te gebruiken en uitstekende resultaten.

10. Maak van je panorama ook eens een kleine planet


Wil je eens iets bijzonders doen met je panorama? Met een paar simpele stappen maak je er in Photoshop een 'kleine planeet' van. Bekijk onze kleine planeet videotutorial hier.

Kasteel wijchen wereld

Elja Trum

Over de auteur

Elja Trum is oprichter van Photofacts, online fotografiecursussite Photofacts Academy en het blog Teslafacts. Hij schrijft sinds 2006 over fotografie. Elja is ook auteur van boeken over zwart-wit-, portret- en flitsfotografie.

13 reacties

  1. leo
    Profiel leo schreef op dinsdag 20 mei 2014 om 11:16

    Wat ik nooit zo goed begrepen heb bij het stitchen van foto's dat er altijd wordt aangeraden dezelfde belichting te nemen voor alle foto's. Vaak wordt dan de belichting genomen die net tegen het lichtste gedeelte van de te stitchen foto aanligt, een gemiddelde zoals hier beschreven is ook een manier. Zelf zet ik alles op manual, kleurtemperatuur, afstand op manual en natuurlijk het diafragma. maar de tijd laat ik gewoon variabel. PTgui is ook een programma die met deze methode voor mij goed overweg kan.

    Het is een leuke bezigheid, maar vergde voor mij een hele tijd voor ik het helemaal begreep. Het nodal point, het punt waarop je geen parallax meer hebt is niet iets wat je zomaar onder de knie hebt, zowel het begrip wat het eigenlijk is als het instellen ervan. Als je alle variabelen vast hebt, dus camera, lens, eventueel de snelkoppeling kun je met een proef thuis het nodal point vinden, de instellingen noteren en altijd blijven gebruiken. Er zijn vele instructies filmpjes te vinden als je er op googled.

    Je statief zorgt ook voor de nodige problemen. Bij één foto staat je statief snel waterpas, maar draai je je camera zul je zien dat het statief zelden waterpas staat. Er zijn tussenstukjes in de handel die er voor zorgen dat je balhoofd of beter nog je panoramakop 360 graden waterpas staat. En zelfs mét die leveller blijft het lastig.

    Ook een groothoek is niet heilig, je kunt zelfs met een telelens nog wel panorama's maken. Je maakt dan niet alleen foto's van links naar rechts, maar je doet dat in meerdere lagen. Ik zou wel voor een vaste overlapping zorgen voor alle foto's. Dus niet bij dat ene muurtje even wat meer overlapping.

    Panorama foto's maken met een compactcamera met die functie kan wel, maar ook die camera is onderhevig aan het nodal point. Probeer dan de camera zo te houden dat jezelf als het ware om de camera heen draait, het uiteinde van het lensje ( feitelijk het geschatte nodal point) zoveel mogelijk op dezelfde plek houden. Een draadje met een klein gewichtje die je over een vast punt op de grond blijft houden kan heel goed werken. Ook bij spiegelreflex met een flinke ultra groothoek of fisheye.


  2. gast schreef op dinsdag 20 mei 2014 om 12:08

    wat een moeilijk verhaal voor zo'n makkelijke handeling, lijkt me

  3. Elja Trum
    Profiel  Elja Trum schreef op dinsdag 20 mei 2014 om 12:10

    @Leo; mooie toevoegingen!

    Ik werk zelf wel altijd met vaste belichtingen, maar ik zal het ook eens een keer met jouw methode gaan proberen.

  4. Benny
    Profiel Benny schreef op dinsdag 20 mei 2014 om 12:13

    gast,

    Doe het even onder je eigen naam als je commentaar hebt, doe ik ook. knipoog

Deel jouw mening

Let op: Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door geregistreerde bezoekers.
Wil je toch reageren, log in of registreer je dan gratis.
Toon alle artikelen binnen Tips en Truuks

Photofacts wordt mede mogelijk gemaakt door

CameraTools

Ontvang wekelijks fotografietips in je inbox

53.613 fotografie enthousiastelingen ontvangen de tips al!
Meer over de wekelijkse mail. Of blijf op de hoogte via Twitter of Facebook.


Elja Trum

Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!

Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.Meer over Photofacts
Om Photofacts.nl goed te laten functioneren maken we gebruik van cookies. Bekijk ons cookiebeleid. akkoord
sluiten

Mis het gratis fotografie eBook niet!

53.613 fotografen ontvangen onze wekelijkse fototips al. Schrijf je in en ontvang gratis het eBook '25 Tips voor het Fotograferen van Kinderen'.