Ontdek hoe je betere foto's kunt maken. Probeer 14 dagen gratis onze online fotografie cursussen.
Peter van Veen

Witbalans onder de knie in 4 stappen

woensdag 12 december 2018, 11:34 door | 70,294x gelezen | 11 reacties

Heb je ooit wel eens foto's binnenshuis hebt gemaakt zonder flitser en je toen afgevraagd waarom alles zo oranje werd? Dan moet je echt even verder lezen. Witbalans kan in eerste instantie wat lastig zijn om onder de knie te krijgen, maar wanneer je eenmaal de basisbeginselen snapt, dan wordt het allemaal vrij intuďtief. En het beheersen van de witbalans is essentieel om je foto's er goed uit te laten zien.

Stap 1; Wat is witbalans?


De witbalans (WB) bepaalt hoe accuraat de kleuren in je foto uitkomen. Specifiek: de witbalans bepaalt of de foto koel of juist warm toont. De witbalans goed instellen beschermt je tegen vervelende kleurzwemen die de foto een onnatuurlijke uitstraling geven. Verschillende kleurzwemen komen van wit wat niet als echt wit getoond wordt in verschillende lichtsituaties.

Stap 2; Hoe werk je met de Witbalans?


Elke modern digitale camera geeft je de mogelijkheid om de witbalans handmatig aan te passen of op de automaat (AWB) te zetten. De automatische witbalans is vaak goed geschikt voor normale daglicht situaties, maar in de meeste andere gevallen is het meer een computergestuurde gok wat de juiste witbalans is. Het meest voorkomende voorbeeld waarbij het fout gaat is wanneer je binnenshuis fotografeert bij (gloei)lamplicht.

Bij de meeste (digitale) spiegelreflexcamera's -en ook de betere compactcamera's- zul je deze voorinstellingen aantreffen om de juiste witbalans in te stellen:

Auto
Prima als je niet weet wat je met deze instellingen aan moet. Of wanneer je in RAW fotografeert en dit bewust zo laat om het later naar behoefte aan te passen.

Daglicht
Deze instelling kan het best aardig doen overdag, maar niet perfect. Toch is deze stand goed om overdag te gebruiken. Velen geven echter de voorkeur aan de automatische stand, omdat gemakkelijk vergeten wordt om de witbalans weer terug te zetten als je weer terug naar binnen gaat.

Schaduw
De Schaduw-stand maakt de foto's een beetje koel in de schaduw, daarom kunt je dan beter deze instelling gebruiken.

Bewolkt
Zelfde verhaal als bij Schaduw, spreekt voor zich wanneer je dit kunt gebruiken.

Kunstlicht
Deze voorinstelling kan gebruikt worden bij (gloei)lamplicht die je binnenshuis vaak tegenkomt. De Auto-stand zal hier met te warme, bijna oranje foto's komen.

Fluorescerend
Deze voorinstelling is bedoeld om te gebruiken bij TL-licht wat je tegenkomt in kantoren en ziekenhuizen bijvoorbeeld.

Flits
Deze voorstelling compenseert het ietwat koele licht wat uit de flitser komt.

Custom
Deze instelling kun je gebruiken wanneer je zelf de juiste witbalans of kleurtemperatuur bepaalt met behulp van een grijskaart.

Temperatuur
Voor de meer ervaren fotografen. Meer hierover later in dit artikel.

Al deze verschillende standen doen niet meer of minder dan je camera aangeven hoeveel kleurcorrectie er moet plaatsvinden in de foto die gemaakt gaat worden. De gebruikte kleurtemperatuur wordt, naast deze voorinstellingen, ook aangegeven in Kelvin.

Voorbeelden


Om te laten zien hoe deze verschillende standen de kleurtemperatuur van een foto beďnvloeden heb ik een foto gemaakt. Uiteindelijk zie je dat de instellingen die een kleurtemperatuur tussen 5000 en 5500 Kelvin kiezen het beste eindresultaat geven. En dat klopt ook wel, want dat is de temperatuur van een zonnige middag, precies zoals het toen was.

Witbalans auto
Auto – 5100K - Dit ziet er al heel goed uit


Witbalans bewolkt
Bewolkt – 6500K - Redelijk, de foto begint nu wat oranjezweem te vertonen


Witbalans daglicht
Daglicht – 5500K - Deze instelling benadert de werkelijkheid het beste


Witbalans flits
Flits – 5500K - Geeft hier exact hetzelfde resultaat als daglicht.
Logisch, want de kleur van flitslicht is juist afgestemd op het midden van een zonnige dag.


Witbalans fluorescerend
Fluorescerend – 3800K - Deze instelling maakt de foto ook veel te koel


Witbalans schaduw
Schaduw – 7500K - Dit is weer het andere uiterste, hier wordt de foto veel te warm en te oranje


Witbalans kunstlicht
Kunstlicht – 2850K - Deze instelling slaat de plank volledig mis en wordt veel te blauw

Stap 3; Hoe krijg je een perfecte kleurenreproductie


De laatste twee voorinstellingen uit het rijtje hierboven kunnen gebruikt worden voor de meest accurate witbalans. Maar eerst even iets over het fenomeen grijskaart. De grijskaart wordt gebruikt om te bepalen welke witbalans het meest geschikt is.

Omdat een grijskaart gekleurd is met 18 procent grijs heeft deze kaart een neutrale tint. Het werkt door een beeldvullende (ongeveer) foto te maken van de grijskaart en dan dit instellen als witbalans op je camera. De camera ziet het verschil tussen het resultaat en de neutrale tint en bepaalt op basis daarvan de juiste balans.

De reden dat een grijskaart wordt gebruikt en niet een witkaart zit in het feit dat elke kleur die overbelicht wordt, uiteindelijk wit wordt. En witbalans gaat over kleur en niet over helderheid. En omdat de grijsfoto gemaakt wordt onder dezelfde lichtomstandigheden als de rest van de foto's, weet de camera precies in hoeverre de navolgende foto's gecorrigeerd moeten worden.

Custom
Bij deze voorinstelling maak je een foto van de grijskaart en stel deze in als de witbalans. Hoe dit exact werkt verschilt per camera. Check daarvoor de handleiding. Dit is tevens de meest accurate manier om kleuren correct vast te leggen op een goedkope manier. Je hebt echter wel de tijd nodig om de witbalans in te stellen.

Kleurtemperatuur
Dit is een mogelijkheid voor de professionele fotograaf die gebruik maakt van een (dure) kleurtemperatuurmeter onder studiocondities. De bedoeling is dat je de kleurtemperatuur handmatig instelt. Deze waarde wordt aangeduid als Kelvin. Genoemd naar de man die deze schaal heeft bedacht. Bijvoorbeeld heeft zonlicht een temperatuur van ongeveer 5200K en lamplicht ongeveer 3200K.

Stap 4; Welke setting is voor mij de beste?


Welke methode het beste is om te gebruiken hangt af van je eigen voorkeur. Er zijn in principe vijf opties:
  1. Gewoon altijd op de stand Auto. Prima wanneer je nog bezig bent de belichting onder de knie te krijgen. Ook goed wanneer je RAW fotografeert en later de witbalans aanpast.

  2. De verschillende voorinstellingen wisselend gebruiken, naar gelang de situatie is. In elk geval een stap in de goede richting, al zal de score zelden 100 procent correct zijn.

  3. De Custom stand gebruiken. Dit is de populairste methode onder professionele fotografen, maar het vergt even tijd om dit proces onder de knie te krijgen čn je moet altijd met een grijskaart op pad.

  4. Een lichttemperatuurmeter gebruiken. Dit is meest accurate methode, maar ook zeer kostbaar, dus voor de meesten onder ons niet echt een optie.

  5. Fotograferen in RAW. Dit formaat is ongecomprimeerd en bevat nog alle beeldinformatie, waardoor diverse zaken achteraf aangepast kunnen worden, waaronder de witbalans.
Met bovengenoemde informatie moet je zeker in staat zijn om je foto's elke keer weer met de perfecte kleuren vast te leggen.

Meer weten over de basis van fotografie?


Bij Photofacts Academy, onze online leeromgeving voor fotografen, hebben we een complete basiscursus over fotografie. Je kunt deze cursus twee weken lang volgen met een gratis proeflidmaatschap.


Dit artikel is voor het laatst bijgewerkt op 12 december 2018.
De eerste publicatiedatum is vrijdag 3 februari 2012, 08:31.
Peter van Veen

Over de auteur

Peter is Moor Fotografie. Hij helpt mensen beter leren fotograferen zonder de automaat. Liefhebber van Table Top Strobist Fotografie. Schrijver van diverse eBooks over fotograferen. Leert mensen bij door workshops over o.a. Lightroom, Strobist, Macro, HDR en Herfst.

11 reacties

  1. eduardvanmil
    Profiel  eduardvanmil schreef op vrijdag 3 februari 2012 om 10:11

    Een fantastisch helder geschreven artikel waar ik als een ervaren beginner veel van kan leren. Ik ga gelijk in de praktijk is oefenen. Ik kan mij ook voorstellen dat de gevorderde fotograaf deze informatie leerzaam vindt.
    Handige tips want flitsen is niet altijd mogelijk (en soms storend) en dan kan je met deze handleiding goed uit de voeten. Dank voor de info!

  2. Jack van Dalen
    Profiel Jack van Dalen schreef op vrijdag 3 februari 2012 om 11:49

    Bedankt voor het heldere artikel! Goed om weer eens te lezen.

  3. Griffin
    Griffin schreef op vrijdag 3 februari 2012 om 12:42

    Goede uitleg voor de beginnende fotograaf.

    Maar ik zou wel willen toevoegen dat er geen "juiste" witbalans is, maar dat je vaak juist door af te wijken van een neutrale witbalans veel meer sfeer in een foto kan leggen.

    Daarnaast is een neutrale witbalans op _bijvoorbeeld_ een foto genomen bij kaarslicht vaak veel te koud. Je wil dan juist een beetje warmer - omdat het dat ook in werkelijkheid is. Een neutrale witbalans (midden-grijs is dan ook echt midden-grijs) maakt het beeld dan juist erg onnatuurlijk.

  4. Jan
    Jan schreef op vrijdag 3 februari 2012 om 14:33

    Voor handmatige witbalans (custom) is de Expodisc een heel handig hulpmiddel.

    In dit artikel is de zin onder het subkopje Schaduw niet helemaal goed en logisch geformuleerd.

Deel jouw mening

Let op: Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door geregistreerde bezoekers.
Wil je toch reageren, log in of registreer je dan gratis.
Toon alle artikelen binnen Basiskennis

Photofacts wordt mede mogelijk gemaakt door

CameraTools

Ontvang wekelijks fotografietips in je inbox

56.048 fotografie enthousiastelingen ontvangen de tips al!
Meer over de wekelijkse mail. Of blijf op de hoogte via Twitter of Facebook.


Elja Trum

Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!

Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.Meer over Photofacts
Om Photofacts.nl goed te laten functioneren maken we gebruik van cookies. Bekijk ons cookiebeleid. akkoord
sluiten

Mis het gratis fotografie eBook niet!

56.048 fotografen ontvangen onze wekelijkse fototips al. Schrijf je in en ontvang gratis het eBook '25 Tips voor het Fotograferen van Kinderen'.