Elja Trum

Aan de slag met HDR fotografie

woensdag 19 juli 2017, 14:43 door | 119,050x gelezen | 14 reacties

Uit een eerdere bespreking van een website vol met prachtige HDR opnamen bleek dat er veel interesse was voor deze bewerkingsvorm binnen de fotografie. Vooral de tonemapping bewerking die nodig is om een HDR goed te kunnen weergeven kan hierbij voor een surrealistisch effect zorgen. Persoonlijk vind ik dit prachtig en dus had ik een goede reden om opnieuw met High Dynamic Range aan de slag te gaan.

Ik zeg opnieuw, want eerder had ik al eens een poging gedaan die helaas niet de gewenste resultaten opleverden.
Een HDR opname kan in principe van elke situatie gemaakt worden. Zelf heb ik ervoor gekozen om gisterenmiddag een bezoekje te brengen aan de st. Stevenskerk in Nijmegen. Deze kerk is in de meeste weekenden opengesteld voor bezoekers en er mag gefotografeerd worden (mits niet voor commercieel gebruik).

Wat is nu een HDR opname


Voor een High Dynamic Range foto moet je natuurlijk een onderwerp kiezen met een hoog dynamisch bereik. Het dynamisch bereik van een camera is in feite het aantal stops dat de camera vast kan leggen. Wanneer je een foto maakt van een landschap onder een heldere hemel is het bijvoorbeeld moeilijk om, zonder filters, zowel de lucht als de grond goed te belichten. Het contrast tussen de twee (het lichtste punt ten opzichte van het donkerste punt) is te groot. Het dynamisch bereik van een camera is dan niet toereikend en daardoor krijg je ofwel uitgebeten plekken in je foto (puur wit) of dichtgelopen plekken (puur zwart).

Om dit probleem op te lossen kun je, erg jaren negentig, met (overlopende) grijsfilters werken; of erg 2006, met HDR stoeien. In een HDR opname combineer je meerdere afzonderlijke foto's zodat zowel de hoge lichten als de donkere gedeelten nog detail bevatten. Het grote nadeel van een HDR opname is dat deze niet getoond kan worden op de huidige monitoren.

Een HDR opname moet daardoor altijd nog teruggeschaald worden naar een standaard 8 bits opname die je verder normaal kunt verwerken. Dit terugschalen kan bijvoorbeeld met behulp van tone mapping.

Verschillende belichtingen vastleggen


In de kerk heb ik vanuit verschillende standpunten een aantal foto's gemaakt. Bij elk standpunt heb ik achtereenvolgens opname die van circa 2 stops onderbelicht naar 2 stops overbelicht liepen. Hierbij begin je met eerst de juiste belichting voor de opname te bepalen. Dit is de belichting die je normaal gekozen zou hebben wanneer je een foto van de desbetreffende omgeving zou nemen (een gemiddelde belichting). Het makkelijkste is om gebruik te maken van een handmatige belichting. Stel het diafragma eerst in op de gewenste scherptediepte en zet ook de scherpstelling op handmatig (na scherpgesteld te hebben).

Vanuit de gemiddelde belichting gezien ga je 2 stops onderbelichten (bij mijn Canon 400D bereik je 2 stops onderbelichting door de belichting met 6 'klikjes' te verminderen; elke stap is - 1/3 EV). Maak een afdruk van met deze instellingen. Uiteraard zal de opname veel te donker zijn. Eventuele lichte plekken in de opname zullen echter wel goed belicht zijn, bij een gemiddeld bemeten foto zouden deze uitgebeten zijn.

Na deze eerste foto ga je weer naar de gemiddelde belichting en maakt je opnieuw een opname. Vervolgens belicht je twee stoppen over en maak je de laatste foto. Deze laatste foto zal grotendeels overbelicht zijn, maar de donkere gedeelten in de opname zullen hierdoor beter zichtbaar zijn.

Overigens is bovenstaande methode een richtlijn, je kunt er uiteraard van af wijken. Zorg er in elk geval voor dat je een foto hebt waar de lichte delen goed belicht zijn, een gemiddelde belichting en een foto waar de donkere delen goed belicht zijn. Mogelijk moet je niet twee stoppen, maar slechts één of juist drie stoppen verschil tussen de opname nemen. Ook is het geen probleem om extra opname te maken die ook weer anders belicht zijn om bijvoorbeeld een erg groot contrastverschil te overbruggen.

Uiteraard gebruik je bij je HDR opname bij voorkeur een stevig statief zodat de compositie op elke opname gelijk zal zijn.

De foto's combineren


Thuis achter je computer ga je de opname combineren. Een veel gebruikt programma hiervoor is Photomatix. Er is ook een gratis probeerversie beschikbaar op de website. Overigens kan Photoshop zelf ook overweg met HDR bestanden (en deze ook aanmaken).

In eerste instantie heb ik geprobeerd de automated batch functie van het programma te gebruiken zodat ik mijn RAW files direct kon gebruiken. Om de een of andere vage reden was het resultaat echter een roze afbeelding in plaats van de gewenste HDR foto.

Als alternatief heb ik er voor gekozen om de RAW bestanden eerst in Photoshop om te zetten naar Jpeg en deze vervolgens gebruikt als invoerbestanden. Dit leverde betere beelden op. Voor het aanmaken van de uiteindelijke afbeelding heb ik feitelijk de basis tutorial van het programma doorlopen.

Nadat de HDR afbeelding aangemaakt is pas je Tonemapping toe om de afbeelding weer om te zetten naar een 8 bits afbeelding. Deze stap kan Photomatix ook voor je uitvoeren. In een scherm voorzien van een preview kun je de afbeelding naar eigen smaak aanpassen. Je kunt hierbij zelf beslissen of je een meer natuurlijke uitstraling wilt of het tekenachtige effect welke ik persoonlijk zelf erg mooi vind.

st. Stevenskerk in HDR
De Nijmeegse st. Stevenskerk in High Dynamic Range

Meer weten of HDR fotografie?


Bij Photofacts Academy, onze online leeromgeving voor fotografen, hebben we een complete cursus over dynamisch bereik en HDR. Je kunt deze cursus twee weken lang volgen met een gratis proeflidmaatschap.


Dit artikel is voor het laatst bijgewerkt op 19 juli 2017.
De eerste publicatiedatum is maandag 26 maart 2007, 12:17.
Elja Trum

Over de auteur

Elja Trum is oprichter van Photofacts en auteur van een boek over zwart-wit fotografie. Hij is fulltime actief met Photofacts en Photofacts Academy. Elja's foto's vind je op Instagram, hij is getrouwd met Sara en vader van Mika en Vera.

14 reacties

  1. Peter van Veen
    Profiel  Peter van Veen schreef op maandag 26 maart 2007 om 15:27

    Complimenten voor deze duidelijke stap-voor-stap tutorial! Het lijkt allemaal heel eenvoudig als je het leest en ziet, maar uiteindelijk wordt je de materie pas echt een beetje meester door gewoon veel doen. Mooie plaat is het trouwens geworden.

  2. Henk Kersten
    Henk Kersten schreef op vrijdag 30 maart 2007 om 19:09

    Hallo Elja,

    Inderdaad, een prima verhelderende uitleg. Ik zag in het verleden op andere fotowebsites al foto's waarvan ik dacht "Hoe hebben ze dát voor elkaar gekregen?", maar dat is me nu dus wel duidelijk geworden. Je zult er niet van opkijken als ik alweer aan locaties aan het denken ben om ook zoiets te gaan ondernemen. De bovenstaande foto is prachtig, daar zullen ze in de kerk vast wel een ansichtkaart van willen verkopen...

  3. appie
    Profiel appie schreef op zaterdag 11 augustus 2007 om 00:29

    erg duidelijk inderdaad.
    Maar met photoshop krijg ik telkens de melding.
    het dynamisch bereik is te klein omhier een goede HDR-afbeelding van te maken.
    Wat doe ik fout.
    Ik heb een foto in RAW in drie of vijf afbeeldingen opgeslagen telkens met 1 stop verhoogd 1 stop verlaagd. Bij het genereren van een hdr opname loop ik hier telkens tegen aan.
    Wat kan ik hieraan doen?

  4. Elja Trum
    Profiel  Elja Trum schreef op zaterdag 11 augustus 2007 om 00:51

    @Appie; ik kende de foutmelding zelf niet, maar hier wordt het probleem genoemd. Het heeft te maken met je poging de HDR vanuit één RAW bestand te maken. Hier zit blijkbaar niet genoeg informatie in.

    Heb je hetzelfde al geprobeerd door eerste Jpeg's te maken van je RAW file met verschillende EV aanpassingen en deze dan te voeren aan Photomatix?

Deel jouw mening

Let op: Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door geregistreerde bezoekers.
Wil je toch reageren, log in of registreer je dan gratis.
Toon alle artikelen binnen Persoonlijk

Photofacts wordt mede mogelijk gemaakt door

CameraTools

Ontvang wekelijks fotografietips in je inbox

44.602 fotografie enthousiastelingen ontvangen de tips al!
Meer over de wekelijkse mail. Of blijf op de hoogte via Twitter of Facebook.


Elja Trum

Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!

Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.Meer over Photofacts
Om Photofacts.nl goed te laten functioneren maken we gebruik van cookies. Bekijk ons cookiebeleid. akkoord
sluiten

Mis het gratis fotografie eBook niet!

44.602 fotografen ontvangen onze wekelijkse fototips al. Schrijf je in en ontvang gratis het eBook '25 Tips voor het Fotograferen van Kinderen'.