Nando Harmsen

Heeft een hoge resolutie camera een snellere sluitertijd nodig?

maandag 15 augustus 2022, 20:02 door | 4.228x gelezen | 17 reacties

Er is een regel die zegt dat je nog een scherpe foto kunt maken bij een sluitertijd die gelijk is aan 1 gedeeld door de brandpuntafstand, gecorrigeerd met de cropfactor.

Hoewel dit een goede richtlijn is, kan deze bij hogere resolutie camera's wel eens onbruikbaar zijn. Of toch niet?

Je kent de regel vast wel, 1 / (brandpuntafstand * cropfactor) = minimale sluitertijd in seconden. Heb je een 100mm objectief op een fullframe camera, dan moet je 1/100 seconde gebruiken voor een onbewogen foto.

Heb je een 1,5x cropfactor, dan zal de minimale sluitertijd 1/150 seconde zijn.

Een beweging of trilling is met groothoek relatief klein.


Dezelfde beweging of trilling wordt met tele vergroot.

Deze regel stamt uit het analoge tijdperk, en hoewel in grote lijn nog steeds bruikbaar, zijn de resoluties van de moderne digitale sensoren groter dan wat de analoge films konden produceren.

Met andere woorden, kleine trillingen en bewegingen van je camera worden eerder zichtbaar.

Hoe zit het met hoge resoluties?


De regel 1 gedeeld door de brandpuntsafstand staat al een tijdje ter discussie. Er schijnt een omslagpunt te zijn die rond de 30 megapixel resolutie zit, waarbij de regel aangepast moet worden met een extra vermenigvuldigingsfactor.

Vanaf 30 megapixel en meer zou je 1 / (brandpuntsafstand * 2) moeten gebruiken (ik laat de cropfactor even buiten beschouwing).

Dit betekent dat je bij een 100mm objectief op een 25 megapixel camera 1/100 seconde kunt gebruiken, maar bij een 30 megapixel camera 1/200 seconde.

Heb je een 100 megapixel camera, dan zou je zelfs de sluitertijd met 3 moeten vermenigvuldigen.

Nando resolutie cameras

Een 25 megapixel camera naast een 100 megapixel camera. Er zit een flink verschil in resolutie in, wat betekent dat dit zeker uit zal maken bij trillingen en bewegingen. Hoe hoger de resolutie, hoe eerder je trillingen of bewegingen kunt zien.

Het is een richtlijn


Uiteraard moet je beseffen dat dit richtlijnen zijn. Het hangt af van wie de camera vasthoudt. De een kan een camera beter stil houden dan een ander. Maar er is nog een ander punt waar je rekening mee moet houden, en dat is beeldstabilisatie.

Nando geen goede houding

Of bewegingsonscherpte ontstaat hangt ook af van hoe stabiel je zelf bent, en hoe je de camera vasthoudt tijdens het fotograferen. In dit voorbeeld zal de kans op bewegingsonscherpte zeker groter zijn dan bij een correctie manier van vasthouden.

Met beeldstabilisatie is het mogelijk om toch langere sluitertijden te gebruiken. Weet je hoeveel stops je camera of objectief kan compenseren? Dan kun je de berekende waarde natuurlijk met even zo veel stops verlengen.

Met 2 stops stabilisatie kun je in plaats van 1/100 seconde de camera al stil houden met 1/25 seconde. Reken maar uit.

Hoe bekijk jij je foto?


Wat doe jij met je foto's? Gebruik je ze op 1200 pixels grootte voor internet? Bekijk je ze op je full HD scherm of TV? Maak je een fotoalbum in A4 formaat? Of druk je ze af op 120x90 centimeter?

Nando scherp en toch niet scherp

Deze foto met een papegaaiduiker heb ik in de zomer van 2022 in IJsland gemaakt. Mooi scherp, vind je niet? Maar je vergeet misschien dat deze verkleind is naar webformaat.


Nando scherp en toch niet scherp 2

Een 100% vergroting van foto hierboven. Nu is te zien dat de foto in feite niet scherp is. Door de foto te verkleinen voor het gebruik dat je in gedachten hebt, wordt de onscherpte onzichtbaar. Pas bij grotere vergrotingen zal de onscherpte zichtbaar worden.

Je voelt het al aankomen. De manier van bekijken bepaalt ook de scherpte van een foto. Verklein jij je foto's allemaal naar internet formaat van bijvoorbeeld 1200 pixels, dan zal eventuele bewegingsonscherpte niet langer zichtbaar zijn.

Het maakt dan niet uit of je een 10 megapixel camera hebt, of een 100 megapixel camera.

Nando print in boek

Het gebruik van een foto en de manier hoe je het bekijkt bepaalt de acceptabele scherpte van een foto. Dit betekent dat een foto die niet 100% scherp is, toch bruikbaar voor sommige media is.

Bekijk jij ze full screen op je full HD TV? Dan heb je slechts 1920 x 1080 pixels nodig, en door het verkleinen van je 10, 20, 50 of zelfs 100 megapixel foto is eventuele bewegingsonscherpte niet meer zichtbaar.

Zelfs in een fotoboek gooi je zoveel resolutie weg dat een ietwat onscherpe foto weer scherp oogt. Pas wanneer je de foto op 100 procent grootte op je scherm gaat bekijken, is eventuele onscherpte zichtbaar.

Wat als je de foto cropt?


Toch kan een hogere resolutie soms wat voordeel hebben. Het geeft je de mogelijkheid om te croppen. Hiermee ga je een langer brandpunt simuleren, waarbij je in feite inzoomt op de details. In dat geval is het heel erg belangrijk dat de foto scherp is.

Nando croppen

Een foto croppen betekent dat in feite dat je een deel van de foto vergroot. Daarmee vergroot je ook de onscherpte die aanwezig is. Ga je croppen? Hou daar dan rekening mee.

Sterker nog, ga je heel veel croppen, dan kan het van belang zijn dat je daarmee extra rekening houdt bij het kiezen van je sluitertijd. De regel 1/(brandpuntafstand * cropfactor) mag dan niet 2 of 3, maar misschien wel met 5 vermenigvuldigd worden.

Een voorzichtige conclusie


Een hogere resolutie camera zal bewegingsonscherpte sneller laten zien dan een camera met een lagere resolutie, juist vanwege de toename in resolutie. Je kunt immers meer detail onderscheiden.

Echter, de manier van bekijken van een foto bepaalt voor een groot deel of de foto als scherp ervaren wordt of niet.

Uiteraard wil je een scherpe foto, of je nu op 10% van de resolutie de foto bekijkt (op internet bijvoorbeeld) of op 100% (pixelpeeping op je monitor). Maar bedenk dat een klein beetje onscherpte toch een (beperkt) bruikbare foto kan opleveren. Alles hangt af van hoe je de foto gaat bekijken.

Wat voor sluitertijden gebruik jij bij jouw camera bij het fotograferen uit de hand? Vertel het in een reactie onder dit bericht. Vertel er ook bij welke camera je dan gebruikt of welke resolutie die heeft, want dit maakt dus veel uit.

Wil jij ook gave foto's maken?

Wil jij graag de mooiste foto's maken? Word dan nu lid van Photofacts Academy en ontdek meer dan 100 cursussen over fotografie, creativiteit, inspiratie en nabewerking.

Ik heb een gave aanbieding voor je. Meld je nu aan met 50 euro korting en ontvang gratis het boek De Fotografiebijbel thuis.

Photofacts Academy + De Fotofotobijbel

In dit boek ontdek je 105 tips voor fascinerende foto's. In de winkel betaal je hier 25 euro voor. Bovendien krijg je nu ook 50 euro korting op de cursussen!

Lid worden met korting + gratis boek
Nando Harmsen

Over de auteur

Nando Harmsen fotografeert al meer dan 40 jaar. Zijn specialisme ligt bij bruidsreportages en landschapsfotografie. Daarnaast geeft Nando lezingen, workshops, masterclasses, fotoreizen, en maakt regelmatig reviews van nieuwe en leuke apparatuur.

17 reacties

  1. Donald Willemsen
    Profiel Donald Willemsen schreef op dinsdag 16 augustus 2022 om 10:58

    @Nando, dit is een interessant artikel. Het laat ook niets aan duidelijkheid te wensen over. Omdat ik meestal fotografeer met diafragmavoorkeuze, is mijn sluitertijd variabel. Indien noodzakelijk zal ik wel corrigeren om een correcte belichting te krijgen zonder bewegingsonscherpte. In de studio werk ik altijd met een vaste sluitertijd.

  2. PixelDude
    PixelDude schreef op dinsdag 16 augustus 2022 om 11:12

    Voor systeemcamera's met o.a. 5 assige prima stabilisatoren valt volgens mij heel dit verhaal in het water. Ik hou absoluut geen enkele rekening met deze regel.

  3. Wouter van Duin
    Wouter van Duin schreef op dinsdag 16 augustus 2022 om 11:25

    Weinig aan te merken op dit artikel. Wel zou ik zelf liever niet willen spreken over een onbewogen foto bij enige combinatie van sluitertijd, lensdiameter, telestand of feitelijk dus beeldhoek. In plaats van onbewogen wellicht eerder te spreken van zo veel mogelijk in bewegingsblur beperkt. Want juist bij bewerking, vergroting en scherm-resolutie zal duidelijk zijn dat zelfs een foto van statief zelden echt geen bewegingsonscherpte zal tonen.

  4. Nando
    Profiel  Nando schreef op dinsdag 16 augustus 2022 om 11:37

    @PixelDude:
    Beeldstabilsatie maakt het inderdaad makkelijker om de camera stil te houden, maar het werkt niet voor een onderwerp dat beweegt. Die beweging is ook eerder zichtbaar met hogere resoluties, dus het is zeker wel verstandig om daar rekening mee te houden

Deel jouw mening

Let op: Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door geregistreerde bezoekers.
Wil je toch reageren, log in of registreer je dan gratis.
Portretfoto's Bewerken in Lightroom Classic
Cursus Natuurfotografie in Nederland met Rob Dijkstra
Toon alle artikelen binnen Basiskennis

Photofacts wordt mede mogelijk gemaakt door


Ontvang wekelijks fotografietips in je inbox

48.635 fotografie enthousiastelingen ontvangen de tips al!
Meer over de wekelijkse mail. Of blijf op de hoogte via Facebook. Aanmelding beveiligd met Google reCaptcha.

Elja Trum

Elja Trum

Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!

Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.Meer over Photofacts
Om Photofacts.nl goed te laten functioneren maken we gebruik van cookies. Bekijk ons cookiebeleid. akkoord