Actie: Online cursussen + gratis Xpozer 60 x 90 afdruk. 79,95 euro voordeel! Meer info of direct aanmelden
Nando Harmsen

Waarom zoomen met de voeten niet hetzelfde is als zoomen met het objectief

maandag 22 februari 2021, 20:10 door | 2.156x gelezen | 22 reacties

Er wordt wel eens gezegd dat een zoom objectief de fotograaf lui maakt. De fotograaf blijft op zijn plek staan en hoeft alleen in- of uit te zoomen.

Vooral fotografen die graag met een vast brandpunt fotografen zeggen dat wel eens. Zij zoomen met de voeten. Maar is dat wel hetzelfde? Ik laat in dit artikel zien dat dit twee verschillende dingen zijn.

Nando primes

Een setje objectieven met vast brandpunt waarmee je alles kunt fotograferen wat je maar wilt. Maar levert het zoomen met de voeten hetzelfde effect op als zoomen met een objectief?

Ik denk dat we allemaal wel eens van de kreet gehoord hebben: zoomen met de voeten. Het suggereert dat je in plaats van een zoom objectief ook een vast brandpunt kunt gebruiken en gewoon wat dichterbij kunt gaan staan.

En inderdaad, door dichterbij te gaan staan zal je onderwerp ook groter in beeld komen. Dan is er natuurlijk wel de voorwaarde dat je ook daadwerkelijk dichterbij kunt gaan staan. Indien er een ravijn voor je voeten opent, dan zal dit zoomen met de voeten natuurlijk niet gaan.

Het geldt ook de andere richting op. Uitzoomen zou volgens die kreet hetzelfde zijn als verder weg gaan staan. De afstand tot je onderwerp wordt groter, dus komt het kleiner in beeld.

Maar levert het resultaat van deze exercitie wel hetzelfde beeld op? Laat ik dit eens stap voor stap - ik kan het woordgrapje niet laten - bekijken.

Een situatieschets


Laat ik eerst even schetsen in wat voor omstandigheid we gaan fotograferen. Of beter gezegd, hoe ver het onderwerp en de achtergrond verwijderd zijn.

Om het verschil zo duidelijk mogelijk te maken, zetten we een onderwerp op tien meter afstand, en zorgen we dat de achtergrond op ongeveer 500 meter afstand is.

Nando veraf overzicht

Deze foto is met 16mm brandpunt gemaakt. Het geeft een goed overzicht van de plek die in dit artikel aan bod komt.

Natuurlijk fotografeer je niet altijd in een dergelijke setting, maar het gaat er nu even om dat het verschil tussen zoomen met de voeten en echt zoomen heel duidelijk wordt. Ik wil ook melden dat dit verschil voor alle soorten fotografie geldt, en niet alleen voor landschappen.

Wat gebeurt er met zoomen met de voeten?


Met zoomen met de voeten gaan we met een objectief dat een vast brandpunt heeft een onderwerp groter of kleiner in beeld brengen. We veranderen de afstand tot het onderwerp. Maar wat gebeurt er nu precies?

Verder af gaan staan betekent dat we het onderwerp kleiner in beeld brengen. Dichterbij gaan staan betekent dat het onderwerp groter in beeld komt. Tot dusver zijn er geen verrassingen want dit is logisch.

Nando veraf overzicht

De foto met 16mm brandpunt. De stenen wil ik groter in beeld, dus ga ik zoomen met de voeten. Ik ga dichterbij staan.

Nando zoomen voeten

Ik heb nog steeds 16mm brandpunt, maar ben dichterbij gaan staan. De stenen zijn groter in beeld, maar de kaap op de achtergrond is even groot in beeld gebleven. Vergelijk het maar eens met de vorige foto.


Omdat de beeldhoek niet verandert is (die is met 16mm op een fullframe ongeveer 107° diagonaal), heb je evenveel van de achtergrond in beeld gekregen. Je bent misschien wel vijf meter dichterbij gaan staan, de achtergrond is nog steeds ongeveer 500 meter ver.

Kortom, wanneer je de afstand tot je onderwerp verandert met een vast brandpunt, verandert de grootte van je onderwerp. Maar wat je allemaal in de achtergrond in beeld krijgt verandert niet. Daarvan krijg je gewoon hetzelfde in beeld, zowel de hoeveelheid als de grootte daarvan.

Zoomen met een zoom objectief


Nu gaan we zoomen met een zoom objectief. In plaats van dichterbij of verderaf te gaan staan, veranderen we de brandpuntsafstand. Daarmee veranderen we dus ook de beeldhoek. Dit is een belangrijk verschil met het zoomen met de voeten.

Wanneer we inzoomen, halen we een onderwerp dichterbij. Het komt groter in beeld. Van 16mm brandpunt inzoomen naar 35mm betekent dat je onderwerp 2x zo groot in beeld komt. Maar ook de achtergrond zal groter in beeld komen, en daardoor ook minder van de achtergrond.

Nando veraf overzicht

Wederom de foto met 16mm brandpunt en opnieuw wil ik de stenen groter in beeld. Maar nu ga ik inzoomen met het objectief waarbij ik op dezelfde plek blijf staan

Nando zoomen brandpunt

Ik heb ingezoomd naar 35mm brandpunt. De stenen zijn wederom groter in beeld, maar let vooral op de achtergrond. Die is ook ingezoomd en komt ten opzichte van de voorgrond groter in beeld.

Bij inzoomen wordt de achtergrond groter, dus lijkt die dichterbij te komen. Dit is het zogenaamde comprimerende effect van een tele objectief. Bij uitzoomen wordt de achtergrond kleiner, dus lijkt die verder weg.

Kortom, niet alleen je onderwerp komt groter in beeld bij inzoomen, maar ook de achtergrond. En bij het uitzoomen komt zowel onderwerp als achtergrond kleiner in beeld.

De conclusie


Zoomen met je objectief en zoomen met de voeten zijn twee totaal verschillende dingen. Hoewel je onderwerp met beiden groter of kleiner in beeld zullen komen, zal het effect op de achtergrond niet hetzelfde zijn.

Je kunt daarom niet stellen dat je net zo goed kunt zoomen met de voeten, of dat een fotograaf met een zoomobjectief lui zou zijn. Beide manieren leveren totaal verschillende beelden op, en kunnen desgewenst ook tegelijkertijd gebruikt worden.

Zowel zoomen met de voeten als zoomen met je objectief zijn de middelen om een volledige controle te krijgen over hoe voorgrond en achtergrond ten opzichte van elkaar in de foto afgebeeld worden. Dit werkt niet alleen in landschappen, maar alle soorten fotografie.

Nando voor landschap

Bedenk dat je met een zoomobjectief ook kunt 'zoomen met de voeten'. Je weet nu dat dit een ander resultaat oplevert dan zoomen met het objectief. Gebruik gewoon beiden. Dan heb je volledige controle over wat je in de foto krijgt.

Twee kleine kanttekeningen over het bovenstaande verhaal


Als eerste is er perspectief vertekening. Hoewel dit in dit voorbeeld even niet van belang is, speelt het zeker wel een rol in de weergave en vorm van je onderwerp. Je ziet dit duidelijk in de manier hoe de stenen op het strand weergegeven worden bij de verschillende brandpunten.

Als tweede moet vermeld worden dat het effect heel erg afhangt van de afstand van de achtergrond. Het effect zal heel sterk zijn als de achtergrond ergens in de buurt van de horizon is, zoals in mijn voorbeeld. Hoe dichterbij de achtergrond zich bij je onderwerp bevindt, hoe kleiner dan effect zal worden.

Is je achtergrond echt heel dichtbij, dan zie je dit effect niet of nauwelijks. Dat is de reden waarom ik een situatieschets heb gegeven waarin onderwerp en achtergrond ver van elkaar verwijderd zijn. Zo is het effect het sterkste zichtbaar. Hou hier ook altijd rekening mee, ook als je dit zelf gaat uitproberen.

Ik ben benieuwd of jij wist dat het zoomen met de voeten iets heel anders was dan zoomen met een objectief. Wist je dat, heb je deze techniek dan wel eens gebruikt bij je eigen fotografie? Deel je ervaring in een reactie onder dit bericht.

Nando Harmsen

Over de auteur

Nando Harmsen fotografeert al meer dan 35 jaar. Zijn specialisme ligt bij bruidsreportages en landschapsfotografie. Daarnaast geeft Nando lezingen, workshops, masterclasses, fotoreizen, en maakt regelmatig reviews van nieuwe en leuke apparatuur.

22 reacties

  1. Donald Willemsen
    Profiel Donald Willemsen schreef op dinsdag 23 februari 2021 om 02:23

    Nando, jouw verhaal is zo klaar als een klontje. Je hebt in mijn ogen dan ook gelijk. Zoomen met de voeten is heel wat anders dan zoomen met een zoomlens. Niet dat ik lui ben, maar met een zoomlens wil ik meer of minder in beeld brengen door de beeldhoek te veranderen. Door te zoomen met de voeten verander je de beeldhoek niet. Dan hebben we het nog niet gehad over de effecten een brandpuntafstand. Lange brandpuntafstanden hebben niet alleen een kleinere beeldhoek, maar ze drukken het beeld ook wat samen. Voor- en achtergrond worden als het ware naar elkaar toe gedrukt. Bij korte brandpunten is het effect precies het omgekeerde. De mogelijke vertekeningen (tonvorming, kussenvorming) veranderen niet als je met je voeten zoomt.

  2. martinphili
    Profiel martinphili schreef op dinsdag 23 februari 2021 om 07:31

    Voor de portretfotograaf geldt dit ook heel sterk. Dichter op je model gaan staan levert perspectieve vertekening op die desastreus kan zijn. De neus is dan veel dichterbij dan bijvoorbeeld de ogen en die neus wordt dan ook groter weergegeven dan hij in werkelijkheid is.

  3. René Beckerschmidt
    René Beckerschmidt schreef op dinsdag 23 februari 2021 om 10:38

    Ik heb ooit gezien in een docu dat de combinatie van beiden in bepaalde actiefilms wordt gebruikt om personen hetzelfde in beeld terwijl de achtergrond dus veranderd.
    Om op die manier meer actie/dramatiek aan het beeld toe te voegen.

  4. toondevos
    Profiel toondevos schreef op dinsdag 23 februari 2021 om 11:14

    Eens met Martinphili. Daarom zien selfies er vaak zo bedonderd uit, de afstand is gewoon te klein waardoor je lelijke vertekening krijgt. Ik hou - bij portretfoto's - als vuistregel aan: afstand 1,5 meter (hee, waar ken ik dat van?)

Deel jouw mening

Bekijk ons reactiebeleid.

Toon alle artikelen binnen Tips en Truuks

Photofacts wordt mede mogelijk gemaakt door


Ontvang wekelijks fotografietips in je inbox

52.347 fotografie enthousiastelingen ontvangen de tips al!
Meer over de wekelijkse mail. Of blijf op de hoogte via Facebook. Aanmelding beveiligd met Google reCaptcha.

Elja Trum

Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!

Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.Meer over Photofacts
Om Photofacts.nl goed te laten functioneren maken we gebruik van cookies. Bekijk ons cookiebeleid. akkoord