Michelle Peeters

30 Technieken om kleur te gebruiken in je foto's

maandag 29 juni 2020, 20:02 door | 11,901x gelezen | 1 reactie

Over kleurgebruik bij fotografie zijn al diverse artikelen verschenen bij Photofacts. Toch valt er nog veel over te vertellen. Kleuren kunnen warm of koud, sterk of zwak zijn. Ze kunnen bij elkaar passen of juist contrasteren en in toon variëren van felle primaire kleuren tot subtiele steunkleuren.

Eén ding is echter zeker: kleurgebruik kan een foto maken of breken, omdat het een sterke impact op de kijker heeft. In dit artikel een dertigtal technieken om kleur te gebruiken in je foto's.

Budapest badhuis schakende mannen

De roodachtige huidskleur van de schakende mannen in een badhuis in Boedapest contrasteert mooi met het blauwe water

1. Het kleurenwiel


Licht wordt gevormd door de kleuren van het spectrum, die je ook in regenbogen kunt zien. Deze kleuren schikken in een wiel is een goede manier om hun onderlinge relatie in kaart te brengen.

Aan de ene kant zie je warme kleuren (magenta, rood en geel), en aan de andere kant koelere kleuren (groen, cyaan en blauw) en hun steunkleuren (cyaan, magenta en geel). Kleuren die tegenover elkaar liggen, contrasteren, terwijl vlak bij elkaar gelegen kleuren harmoniseren.

Kleurencirkel complementaire kleuren
Kleurencirkel, de complementaire kleuren liggen tegenover elkaar.

2. Lichtkwaliteit


De wijze waarop kleuren buiten worden vastgelegd, wordt beïnvloed door de lichtkwaliteit. 's Ochtends en in de namiddag is het licht warm, dus worden ook kleuren warmer. Rond het middaguur staat de zon hoog aan de hemel, is het licht wat koel en zijn ook kleuren killer.

Kleurverzadiging is het hoogst wanner het licht ietwat diffuus is. Kleuren zijn met name in halfschaduw erg sprekend, omdat het licht zacht en het contrast laag is. Licht van achteren vermindert kleurverzadiging.

Kleurverzadiging door licht van voren

Veel kleurverzadiging door wat zachter frontlicht in de namiddag

3. Weersomstandigheden


Het weer heeft veel invloed op de kwaliteit van het licht. Als het helder en zonnig is, zijn kleuren helder en verzadigd. Verschillende kleurtonen zijn duidelijk waarneembaar. Is het bewolkt, dan zijn kleuren veel zachter.

In mist lopen kleuren in elkaar over, zodat het verschil tussen warme en koude kleuren minder wordt. Dikke mist kan een normaal gesproken kleurrijke scène monochroom laten lijken.

Dikke mist monochroom

Door mist kan een normaal kleurrijke scène monochroom lijken

4. Kleuren contrasteren


Kleuren die tegenover elkaar liggen op het kleurenwiel contrasteren met elkaar (dit zijn complementaire kleuren); denk aan geel en blauw of rood en groen. Deze kleuren opnemen in één foto kan goed werken, omdat de aandacht van de kijker wordt getrokken en de zintuigen worden geprikkeld.

Fotografeer voor het beste resultaat in sterk licht en bedeel alle kleuren evenveel ruimte toe, zodat geen enkele kleur domineert.

Compl analogue blue cruise

In de linker foto contrasteert het rode shirt van de zeeman met de blauwe achtergrond. In de rechter foto zitten alle kleuren in het rood, oranje, geel-gedeelte van de kleurencirkel

5. Harmonieuze kleuren


Kleuren die op het kleurenwiel dicht bij elkaar liggen, harmoniëren (dit zijn analoge kleuren); denk aan geel en rood, geel en groen, groen en blauw enzovoort. Kleurharmonie is handig in composities, omdat je zo visueel gemakkelijke beelden kunt samenstellen. Denk aan de warme kleuren van een bos in de herfst of de gloed van een zonsopgang of -ondergang.

6. Kleurtemperatuur


Om kleurverschillen in licht precies te kunnen vaststellen (in plaats van te zeggen dat iets er wat blauw of oranje uitziet) gebruiken fotografen de kelvinschaal (K). Hiermee wordt naar licht verwezen in termen van kleurtemperatuur.

Normaal licht (het licht op een heldere, zonnige middag) heeft een kleurtemperatuur van rond de 5500 K, waarbij kleuren op natuurlijke wijze worden vastgelegd. Als de temperatuur boven de 5500 K uitkomt, wordt het licht koeler en krijgen kleuren een blauwe waas, alsof het bewolkt is.

Daalt de temperatuur onder de 5500 K, dan worden kleuren warmer, met een oranje-gele waas, zoals bij zonsondergang.

Kleurtemperaturen led

Je ogen passen zich bij deze temperatuur aan, zodat kleuren er altijd min of meer natuurlijk uitzien. Digitale sensoren kunnen dit echter niet en je zult dan ook iets moeten doen om een ongewenste kleurzweem te voorkomen. Op je camera kun je de Auto White Balance (AWB) gebruiken of zelf de witbalans instellen.

Kleurwaas of -zweem is uiteraard niet altijd ongewenst. De kleurtemperatuur van een zonsondergang kan tot 3000 K dalen, maar vaak wil je deze warmte behouden, omdat de foto er een stuk aantrekkelijker van wordt.

Lichtbron en kleurtemperatuur
Schaduwen onder blauwe lucht: 7.000 K
Gewoon daglicht: 5.500 K
Flitslicht (heeft een 'daglicht' kleurtemperatuur): 5.500 K
Middagzon: 4.500 K
Vroege ochtend- of middagzon: 3.500 K
Zonsopgang en -ondergang: 3.000 K
Gloeilamp (peertje): 2.800 K
Led-verlichting: in verschillende kleurtemperaturen verkrijgbaar.

 L3B7097

Kleurzweem zoals bij een zonsondergang hoeft niet altijd ongewenst te zijn

7. Eén enkele kleur


Je kunt schitterende foto's maken van scènes die slechts uit één enkele kleur of één enkele kleur in verschillende kleurtinten bestaan. In de natuur wordt dit effect veroorzaakt door zachte belichting van achteren, maar ook de mens kan hiervoor verantwoordelijk zijn, door het gebruik van bepaalde bouwmaterialen of verfkleuren.

8. Kleurverzadiging opvoeren


Door de foto ietwat te onderbelichten krijg je meer kleurverzadiging. Dit werkt bij zowel film als digitale camera's. Zorg er echter voor dat je niet te ver gaat: de kleuren krijgen anders een donkere en troebele tint.

 L3B4008

In de linker foto zitten maar enkele kleuren, toch is het beeld interessant genoeg. In de rechter foto contrasteren de rode en groene tinten

9. De schuifbalk Saturation in Photoshop


Het klinkt logisch dat de kleuren sterker worden als je de verzadiging opvoert met de schuifblad Hue/Saturation in Photoshop of Lightroom. Indien met mate gebruikt (zo rond de 10%), werkt dit goed, maar als je te ver gaat, raken de kleren snel oververzadigd. Kom dus niet in de verleiding!

10. Warme kleuren


Warme kleuren, zoals oranje en geel, geven foto's een rustig, verzachtend effect, met name als de kleurtonen zacht en subtiel zijn. Dit is de reden dat natuurfotografen graag bij zonsopgang of -ondergang werken, wanneer het daglicht natuurlijk warm is.

Zonsondergang zweem

De warme kleuren van een mooie zonsondergang komen vaak heel mooi uit

11. Monochrome kleuren


Als een scène of onderwerp uit een enkele kleur of verschillende tinten van een en dezelfde kleur bestaat, spreken we van een monochroom beeld. Een heilige atmosfeer en stof werken dit in de hand, en met name bij zonsopgang of -ondergang, wanneer je tegen het licht in fotografeert en alles een mooie, warme gloed krijgt.

Het effect van dit kleurenpalet kan zeer sfeervolle foto's opleveren.

Monochrome kleuren

Monochrome kleuren in de portkelder van Sandeman

12. Koele kleuren


In koud of grijs weer neigt het kleurenpalet richting het blauw en krijgen foto's een geheel andere lading. Je krijgt dan een sombere, melancholische sfeer, die net zo goed kan werken als warme kleuren.

13. Verloopfilters


Voeg kleur toe aan saaie luchten door een verloopfilter te gebruiken. Roze, paars, rood en oranje kunnen foto's die genomen zijn tijdens zonsopgang of -ondergang iets extra's geven. Ga echter niet te ver!

 L3B3576

Abstract kleurgebruik

14. Abstracte kleuren


Je kunt opvallende, abstracte kleuren maken door vlakken van felle kleuren te gebruiken en een scène of onderwerp zo samen te stellen, waarin kleuren (en niet vormen) worden benadrukt. Probeer een gedeelte van het onderwerp weg te laten of vanuit een ongebruikelijke hoek vast te leggen.

15. Schwarzschildeffect


Als je een lange belichting gebruikt (30 seconden of langer), kan het Schwarzschildeffect optreden, waarbij ongebruikelijke kleurtinten worden vastgelegd. Dit kan verrassend zijn, maar tegelijkertijd ook interessant en doeltreffend.

Rood onderwater opvallend

De kleur rood van haar jurk (die ook nog eens contrasteert met het blauwe water) trekt veel aandacht in deze foto

16. Opvallende kleuren


Kleuren in het 'warme' gedeelte van het spectrum trekken meestal de meeste aandacht. Rood is wat dit betreft de krachtigste kleur, hetgeen ook de reden is waarom die kleur een foto kan domineren, zelfs als hij maar een klein vak beslaat. Geel en oranje zijn ook sterk.

17. Onopvallende kleuren


Koele kleuren (blauw- en groentinten) zijn minder opvallend. Ze zijn vooral geschikt als achtergrondkleur en maken andere kleuren opvallender. Dit is de reden dat een blauwe lucht zo effectief werkt in foto's.

18. Dominante kleuren


Probeer het kader niet altijd te vullen met felle, contrasterende kleuren. Een foto werkt vaak beter als er één dominante kleur is die de meeste aandacht trekt. Hoe intenser de kleur, hoe dominanter, met name als hij geplaatst word tegen een achtergrond van een meer neutrale of zachte kleur.

Een dominante aandachttrekkleur

De kleur van de muur op de achtergrond maakt de kleuren van het model opvallender

19. Kleursymboliek


De primaire kleuren hebben een sterke symbolische waarde, die je goed in je foto's kunt gebruiken.

  • Rood doet denken aan woede, gevaar, liefde, passie, bloed en vuur;
  • Blauw is rustgevender, symbool voor licht, water, zuiverheid en open ruimtes, maar ook kil, depressief en symbool voor slecht weer, eenzaamheid en droefenis;
  • Groen is de kleur van de natuur: bomen, weilanden en heuvels. Groen symboliseert het buitenleven, nieuw leven en frisheid;
  • Geel is licht, de zon en puur goud. Geel is een blije, positieve kleur die foto's een rustgevende en ontspannende sfeer geven.


Rood blauw groen geel


20. Kleuren isoleren


Gebruik een zoom- of tele-objectief om fraaie kleurvlakken te isoleren en ongwenste details uit het kader behouden. Door van camerastandpunt te veranderen kun je interessante kleurcontrasten in beeld brengen.

21. Kleuren- en Polariserende filters


Met kleurenfilters kun je kleur aan je foto's toevoegen. Een zacht, geelbruin filter is bijvoorbeeld ideaal voor het verbeteren van foto's van een zonsopgang of -ondergang. Een zachtblauw kleurenfilter versterkt koele kleuren en is ideaal voor foto's die gemaakt zijn in grijze, mistige omstandigheden.

Een polariserend filter verwijdert schitteringen van niet-metalen oppervlakken en geeft kleuren meer verzadiging. Beperk het gebruik echter niet tot omstandigheden met fel zonlicht. Schitteringen worden intenser in grijs, vochtig weer.

Weet dus, dat zich goed leent voor een polariserend filter. Houd de zon op ongeveer 90 graden van het objectief om een blauwe lucht blauwer te maken.

Rood blauw groen geel 2


22. Extra sfeer


Als het licht zacht en heiig is en de kleuren ietwat vervaagd, kun je schitterende, sfeervolle foto's maken. Om deze sfeer te versterken kun je een soft-focusfilter gebruiken of op je objectief ademen. Dit werkt met name goed als je tegen het licht in fotografeert.

23. Iets van niets


Probeer eens een reeks foto's te maken waarin kleur het enige onderwerp is... Zo kun je als thema een bepaalde kleur kiezen en naar allerlei interessante onderwerpen in die kleur zoeken. Een goede manier om je fotografische blik te ontwikkelen.

24. Maak je eigen beeld


Je kunt opvallend gekleurde foto's maken door interessante objecten te verzamelen en zelf stillevens samen te stellen. Plaats bijvoorbeeld felgele bloemen tegen een blauwe achtergrond voor een krachtig kleurcontrast. Ook speelgoed en kleurrijke voorwerpen zoals plastic picknicksetjes zijn goede onderwerpen voor close-ups.

25. Zelf inkleuren


Een kleurenfoto heeft niet noodzakelijk als kleurenfoto te beginnen. Waarom geen zwart-witfoto met de hand inkleuren, met bijvoorbeeld Photoshop?

Foto gedeeltelijk inkleuren

Door de voorlezende dame weer in te kleuren wordt ze helemáál het middelpunt van de belangstelling

Hetzelfde effect kan digitaal worden bereikt, door bepaalde gedeelten van de foto van kleur te ontdoen of alle kleur te verwijderen en vervolgens bepaalde kleuren toe te voegen, zodat het lijkt of de foto met de hand is ingekleurd.

DSCN0732.JPG

Deze foto van een Oehoe is eerst zwart-wit gemaakt, waarna de ogen weer zijn ingekleurd

26. De schemering


Voordat de zon is opgekomen of is ondergegaan, wordt het landschap beschenen door licht dat door de lucht is weerkaatst. Alles krijgt dan een onwerkelijke, sfeervolle blauwe gloed. Dit zie je het best in kustgebieden, waar de kleur van de lucht door de zee wordt weerkaatst. Gebruik een lange belichting om de golfbeweging te vervagen.

27. Zonsopgang


Vóór zonsopgang (en na zonsondergang) breekt het wolkendek vaak open. De lucht krijgt een wondermooie kleur. Als de zon dicht boven de horizon staat, werpt hij een goudgele gloed over het landschap en lange, koele schaduwen die texturen en vormen benadrukken.

28. Kunstmatige kleuren


Verschillende vormen van kunstlicht (natrium, fluorescentie, kwik, wolfraam) creëren een levendige kleurengloed en verrassende effecten, omdat onze ogen zich aan deze kleuren aanpassen en we ons niet realiseren dat de gloed er überhaupt is.

Deze kleuren kunnen het best worden vastgelegd in stedelijke gebieden bij nacht, als we overspoeld worden door verschillende lichtbronnen, allemaal met een eigen kleurengloed.

Italie2018 Leica 9671457

Ongebruikelijke kleurtinten kunnen soms verrassend zijn

29. Kleurengloed/zweem corrigeren


Je kunt filters en/of Photoshop of Lightroom gebruiken om kleurengloed te verwijderen, maar doe dit niet te snel. Vaak kunnen vreemde en levendige kleuren een foto verbeteren zoals je zult ontdekken als je nachtelijke stadsgezichten gaat fotograferen. Lees in het artikel Eén enkele kleur oppeppen in Photoshop hoe je dit het beste kunt doen.

30. De witbalans aanpassen


in plaats van te allen tijde AWB (automatische witbalans) ingesteld te hebben op je camera, kan het lonen wat te experimenteren met verschillende instellingen.

Winterzon
Foto: Elja Trum. Door de witbalans 'verkeerd' in te stellen krijgt deze foto bij hetzelfde licht bijvoorbeeld een blauwe of een gele kleur

Kies Tungsten als je overdag fotografeert en een koele blauwe gloed wilt. Kies Cloudy voor warmere foto's. Als je in RAW fotografeert kun je de witbalans in de nabewerking nog helemaal naar je hand zetten. Dat is niet het geval als je in JPG fotografeert.

Lees in het artikel Hoe maak je een goede kleurreferentie hoe je erachter komt hoe de oorspronkelijke kleuren er eigenlijk uitzagen.


Meer weten over kleurbeheer in fotografie?


Bij Photofacts Academy, onze online leeromgeving voor fotografen, hebben we een complete cursus over Kleurbeheer. Je kunt deze cursus twee weken lang volgen met een gratis proeflidmaatschap.

Michelle Peeters

Over de auteur

Michelle Peeters is fotografe en oprichter van DeuxBleus Fotografie. Michelle herkent het bijzondere in het gewone en het gewone in het bijzondere. Ze heeft zich nooit willen specialiseren en is daardoor van alle markten thuis.

1 reactie

  1. Donald Willemsen
    Profiel Donald Willemsen schreef op dinsdag 30 juni 2020 om 22:55

    Een boeiend artikel. Ik zelf vind het leuk om bij kleurenfoto's de verzadiging te verminderen. dat geeft een mooi effect. Als je dat dan ook nog eens combineert met een z/w achtergrond, kan je heel goed de aandacht trekken naar het feitelijke onderwerp.

Deel jouw mening

Let op: Op een artikel ouder dan een week kan alleen gereageerd worden door geregistreerde bezoekers.
Wil je toch reageren, log in of registreer je dan gratis.
Toon alle artikelen binnen Tips en Truuks

Photofacts wordt mede mogelijk gemaakt door


Ontvang wekelijks fotografietips in je inbox

53.013 fotografie enthousiastelingen ontvangen de tips al!
Meer over de wekelijkse mail. Of blijf op de hoogte via Twitter of Facebook.


Elja Trum

Photofacts; alles wat met fotografie te maken heeft!

Wil je graag mooiere foto's maken en op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen de fotografie? Photofacts plaatst leerzame artikelen die gerelateerd zijn aan fotografie. Variërend van product-aankondiging tot praktische fotografietips of de bespreking van een website. Photofacts bericht dagelijks over fotografie en is een uit de hand gelopen hobby project van Elja Trum. De artikelen worden geschreven door een team van vrijwillige bloggers. Mocht je het leuk vinden om een of meerdere artikelen te schrijven op Photofacts, neem dan contact op.Meer over Photofacts
Om Photofacts.nl goed te laten functioneren maken we gebruik van cookies. Bekijk ons cookiebeleid. akkoord
sluiten

Mis het gratis fotografie eBook niet!

53.013 fotografen ontvangen onze wekelijkse fototips al. Schrijf je in en ontvang gratis het eBook '25 Tips voor het Fotograferen van Kinderen'.